Το χρονικό μιας υπερτιμημένης επίσκεψης

Υπάρχουν πολλές οπτικές γωνίες, από τις οποίες μπορεί κανείς να δει την
περιπετειώδη επίσκεψη του προέδρου των ΗΠΑ στην Αθήνα. Γωνίες που συνδυάζονται
με τις ιδεολογικές καταβολές του καθενός μας, τις προσωπικές του εμπειρίες και
βιώματα, αλλά και τις πολιτικές εκτιμήσεις για το τι μπορεί να γίνει στο μέλλον.

Κανείς καλόπιστος ωστόσο δεν μπορεί να αμφισβητήσει ότι η πατροπαράδοτη
ελληνική φιλοξενία, στον πρώτο μάλιστα άνδρα του πλανήτη, είναι αυτονόητη.
Τόσο αυτονόητη μάλιστα για τον γράφοντα (ο οποίος συχνά έχει διαφωνήσει με την
εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ), ώστε οι διάφορες εκδηλώσεις απαρέσκειας στο
πρόσωπό του, όχι μόνο ουδεμία πολιτική σημασία έχουν, αλλά αποπνέουν
συμπλεγματικές αντιλήψεις και μικροκομματικές συμπεριφορές, που αλλοιώνουν την
εικόνα της ελληνικής κοινωνίας, της οποίας η συντριπτική πλειοψηφία προσδοκά,
αν μη τι άλλο, κάτι θετικό για τον τόπο μας από αυτήν την επίσκεψη.

Το ερώτημα, λοιπόν, εδώ ακριβώς τίθεται: θα προκύψει τίποτε επ’ ωφελεία των
εθνικών θεμάτων; Ή μπορεί να αποβεί ακόμη και επί τα χείρω για τις πάγιες
ελληνικές θέσεις;

Πάντως, επισκέψεις του προέδρου της Αμερικής σε κρίσιμα γεωπολιτικά σημεία,
όπως αυτά των Βαλκανίων, έπειτα μάλιστα από μια περιφερειακή κρίση, όπως ήταν
ο πόλεμος του Κοσσυφοπεδίου, έχουν χαρακτήρα επικύρωσης του νέου καθεστώτος
ασφαλείας και της νέας τάξης πραγμάτων.

Εξάλλου, ο Κλίντον κλείνει πια την προεδρική θητεία του. Δεν έχει να περιμένει
λοιπόν ψήφους της ομογένειάς μας. Άρα το μόνο που θα τον ενδιέφερε είναι μια
προσωπική του συμβολή σ’ αυτήν την ταραχώδη περιοχή για την υστεροφημία του,
αλλά, ασφαλώς, και για τα συμφέροντα της Αμερικής.

Ξεκινώντας απ’ αυτά τα τελευταία, νομίζω ότι σήμερα το πρώτο μέλημα της
αμερικανικής κυβέρνησης είναι να εξασφαλίσει την επικυριαρχία της στα
Βαλκάνια, τόσο για την αποδυνάμωση της επιρροής της Ευρώπης ­ και ειδικότερα
της Γερμανίας ­ στην περιοχή αυτή όσο και για τον εγγύτερο έλεγχο της Ρωσίας.

Η νέα τάξη πραγμάτων, λοιπόν, απαιτεί την περαιτέρω αποδυνάμωση της Σερβίας.
Και αυτό μπορεί να συμβεί με την ανεξαρτητοποίηση του Κοσσυφοπεδίου και την
απόσχιση, αργότερα, ακόμη και του Μαυροβουνίου. Μικρότερες χώρες, μεγαλύτερη
ανάγκη προστασίας. «Διαίρει και βασίλευε». Ιδού η νέα στρατηγική της
αμερικανικής διπλωματίας. Όλα αυτά όμως οδηγούν νομοτελειακά στην αλλαγή
συνόρων στα Βαλκάνια. Κάτι, προς το οποίο η Ελλάδα είναι σε πλήρη αντίθεση,
αφού έτσι αποσταθεροποιείται παντελώς η περιοχή.

Η Ελλάδα λοιπόν εδώ μειονεκτεί, χωρίς μάλιστα να έχει περιθώριο κινήσεων, για
να ανατρέψει τη συγκυρία.

Η δεύτερη τώρα πολιτική, που εξασφαλίζει τα συμφέροντα της Αμερικής στην
περιοχή, ειδικότερα αυτά που αναφέρονται στην άμεση πρόσβαση στις πηγές των
πετρελαίων, αλλά και στην επιτήρηση των ισλαμιστικών κινημάτων, είναι η
ενδυνάμωση της Τουρκίας, ως περιφερειακής υπερδύναμης. Από τη στιγμή που η
Ελλάδα αποδυναμώθηκε περιφερειακά με την πτώση του κομμουνισμού (αφού ο τότε
ρόλος της, ως της μόνης δημοκρατικής χώρας στα Βαλκάνια και μάλιστα ενταγμένης
σε όλους τους δυτικοευρωπαϊκούς και ατλαντικούς οργανισμούς, την καθιστούσε
απαραίτητη για την περιοχή και την ισορροπία του τρόμου), έχασε ένα συγκριτικό
πλεονέκτημα ως προς την Τουρκία. Αυτό απλά σημαίνει ότι η Αμερική σε καμιά
περίπτωση δεν θα εγκαταλείψει την Τουρκία ­ ούτε καν θα της ασκήσει
ουσιαστικές πιέσεις για παραχωρήσεις.

Ήδη το Κυπριακό βρίσκεται σε πλήρες αδιέξοδο, παρά την επίδειξη καλής (κατ’
εξαναγκασμόν, βεβαίως) θελήσεως της Ελλάδας, όπως η επώδυνη υποχώρηση στους
S-300 ή όπως η πιθανολογούμενη στο Ελσίνκι άρση των επιφυλάξεών μας, για να
καταστεί η Τουρκία υποψήφια προς ένταξη χώρα στην Ε.Ε.

Και εδώ λοιπόν η Ελλάδα μειονεκτεί, χωρίς μάλιστα να μπορεί να πράξει
οτιδήποτε. Άρα το ερώτημα επανέρχεται μελαγχολικά: τι ζητάει η Ελλάδα από τον
πλανητάρχη; Πώς μπορεί να αντισταθεί σ’ αυτήν τη νέα οδυνηρή πραγματικότητα;

Από τη στιγμή που ο νόμος του ισχυρού διέπει τις σχέσεις των κρατών, από τη
στιγμή, κατά την οποία με την Αμερική δεν μας συνδέει πλέον πλήρης ταυτότητα
κοινών συμφερόντων, αλλά μας συνδέουν, με ευθύνη της κυβέρνησης ­ φευ ­
σχέσεις προστασίας, και επειδή, κατά την άποψη του γράφοντος, μικρή σημασία
αποδίδει η Αμερική σήμερα στην Ελλάδα (που εν πολλοίς οφείλεται και στα δικά
μας λάθη, αφού τόσα χρόνια αποτύχαμε να εξασφαλίσουμε όλες εκείνες τις
προϋποθέσεις, που καθιστούν μια χώρα ισχυρή και υπολογίσιμη) το μόνο που θα
μπορούσαμε πια να κάνουμε είναι με όλη μας τη δύναμη της φωνής, που σημαίνει
όλα τα κόμματα μαζί, να διακηρύξουμε καθαρά και θαρραλέα τις πάγιες εθνικές
μας θέσεις και την αποφασιστικότητά μας.

Αυτό, όμως, σημαίνει ότι η κυβέρνηση πρέπει να αντιληφθεί, επιτέλους, το
μέγεθος των ευθυνών της. Με παλινωδίες, με έλλειψη γραμμής, με παιδαριώδεις
χειρισμούς, που οδήγησαν μάλιστα στο φιάσκο της αναβολής, και κυρίως με το να
κάνει συνεχώς το «καλό παιδί», φθάσαμε στα σημερινά αδιέξοδα. Όταν μάλιστα με
τις μονομερείς μας υποχωρήσεις, ο Τούρκος αποθρασύνεται, γίνεται
προκλητικότερος και απαιτητικότερος, σε σημείο, μάλιστα, να αμφισβητεί ακόμη
και τα σύνορά μας στο Αιγαίο.

Ασφαλώς δεν είμαστε σε θέση να αξιώσουμε τίποτε από την Αμερική. Μπορούμε,
όμως, με εθνική αξιοπρέπεια να τονίσουμε την αποφασιστικότητά μας. Σε
διακομματικό επίπεδο. Για να αντιληφθούν και αυτοί ότι η Ελλάδα, μικρήν μεν
χώρα, αλλά με μεγάλη ψυχή, διαθέτει αντιστάσεις. Ότι όλα τα πράγματα έχουν τα
όριά τους.

Ο κ. Κλίντον έρχεται. Από χαμόγελα χολιγουντιανού αστέρα, που γνωρίζει καλά
τις επικοινωνιακές του αρετές και τις εκμεταλλεύεται στο έπακρο, θα
χορτάσουμε. Και ίσως και από «παχιές» κουβέντες για την Ελλάδα του πολιτισμού
και τους πετυχημένους ομογενείς μας στην Αμερική. Αλλά είναι λίαν αμφίβολο ότι
ο πλανητάρχης τους τελευταίους μήνες της προεδρικής του θητείας θα μπορέσει να
κάνει ό,τι δεν έκανε τα τελευταία εφτά χρόνια. Μήπως υπερτιμούμε λοιπόν την
επίσκεψη και μήπως υποτιμούμε τη δύναμη μιας ενωμένης και περήφανης Ελλάδας;

Ο Μιχάλης Λιάπης είναι βουλευτής Β’ Αθηνών της Νέας Δημοκρατίας