Ο Κάστρο ανατρέπει τον Μπατίστα

Κούμπα Λίμπρε! Το σύνθημα αυτό δονούσε το νησί της Καραϊβικής πριν από 40
χρόνια όταν τα αντάρτικα τμήματα του Φιντέλ Κάστρο και του Ερνέστο Τσε Γκεβάρα
έμπαιναν απελευθερωτές στις μεγάλες κουβανικές πόλεις.

Το κουβανέζικο επαναστατικό κίνημα, που ξεκίνησε από εκδήλωση διαμαρτυρίας
εναντίον του διεφθαρμένου δικτατορικού καθεστώτος, βρήκε τον εκφραστή του στο
πρόσωπο ενός νεαρού δικηγόρου, που είχε ξεχωρίσει από τα φοιτητικά του χρόνια.
Το όνομά του Φιντέλ Κάστρο Ρουζ.

Το όνομα του Κάστρο ακούγεται γι πρώτη φορά όταν με μια ομάδα οπαδών του
επιτίθενται εναντίον των στρατώνων Μονκάδα, στο Σαντιάγκο νε Κούμπα. Για το
εγχείρημά του αυτό αρχικά φυλακίζεται και κατόπιν εξορίζεται στο Μεξικό, όπου
οργανώνει το αντάρτικο. Με 80 αντάρτες και μαζί του τον Τσε αποβιβάζονται στην
Ανατολική Κούβα για να ξεκινήσουν έναν αγώνα που ύστερα από τρία χρόνια θα
τους φέρει νικητές στην εξουσία.

Ο Ερνέστο Τσε Γκεβάρα, ήταν από τους επαναστάτες στη Γουατεμάλα το 1954, και
είχε βγάλει τα δικά του συμπεράσματα από την προσπάθεια της CIA στη συντριβή
του πειράματος.

Με 300 αντάρτες

Το αντάρτικο του Κάστρο σημείωσε αξιοθαύμαστη επιτυχία. Δεκαοκτώ μήνες μετά
την απόβασή του διέθετε 300 αντάρτες στη Σιέρα Μαέστρα, νέους και νέες που
έβλεπαν στο πρόσωπό του έναν ρομαντικό όσο και μυστηριώδη πυρήνα
αντιπολίτευσης στον δικτάτορα.

Έως τα μέσα του 1958 ο ανταρτοπόλεμος στην Κούβα δεν είχε να επιδείξει
θεαματικές νίκες, αλλά μικρής κλίμακας δολιοφθορές. Τότε όμως ο δικτάτορας
αποφάσισε να στείλει τον στρατό του να ξεμπερδεύει με τις δυνάμεις του Κάστρο.

Τα κυβερνητικά τάγματα όμως απομονώθηκαν και το ένα μετά το άλλο καταστράφηκαν
από τους αντάρτες.

Από το φθινόπωρο και πέρα άρχισε η προέλαση των ανταρτών και η αντίστροφη
μέτρηση για την επικράτηση της Επανάστασης.

Το ποντίκι που βρυχάται

Κι όμως, 90 μίλια πέρα από τις ακτές της Φλόριντα, το ποντίκι εξακολουθεί να βρυχάται.

Ο Φιντέλ Κάστρο Ρουζ, έχοντας διαβεί τα 70 για τα καλά, εντελώς μόνος,
εξακολουθεί να αψηφά τον κυρίαρχο στον κόσμο, γείτονά του γίγαντα, όπως
ακριβώς και πριν από 40 χρόνια…

Όταν η CIA σχεδίαζε την ανατροπή του καθεστώτος Φιντέλ Κάστρο με την εισβολή
των αντιφρονούντων στον Κόλπο των Χοίρων, στις αρχές της δεκαετίας του 1960,
κανένας από τους περισπούδαστους σχεδιαστές δεν μπορούσε να φανταστεί πως το
1999 ο Κουβανός ηγέτης θα ήταν ο μακροβιότερος κομμουνιστής ηγέτης σ’ έναν
κόσμο όπου έχει δύσει εδώ και δέκα χρόνια το αστέρι του κομμουνισμού.

Όταν τον Μάρτιο του 1952 ο Φουλχένθιο Μπατίστα, ο αποκαλούμενος χαμογελαστός
δικτάτορας, καταλάμβανε για δεύτερη φορά την εξουσία στην Αβάνα, πολλοί ήταν
εκείνοι που έτριβαν τα χέρια τους στην Ουάσιγκτον. Από τους επιχειρηματικούς
κύκλους, τον υπόκοσμο, έως τον Λευκό Οίκο.

Όμως, στις 2 Δεκεμβρίου του 1956 ο Φιντέλ Κάστρο με το σαπιοκάραβο «Γκράμνα»
προσαράζει στις ακτές της Κούβας, για να ξεκινήσει το αντάρτικο. Τότε είναι
που οι φιλελεύθεροι διανοούμενοι και οι δημοσιογράφοι στις Ηνωμένες Πολιτείες
ανακαλύπτουν τον σύγχρονο Ρομπέν των Δασών.

Ο δημοσιογράφος των «Νιού Γιόρκ Τάιμς», Μάθιους, παίρνει συνέντευξη από τον
επαναστάτη στη Σιέρα Μαέστρα και τον παραβάλλει με τον Τζωρτζ Ουάσιγκτον,
εξαίροντας το θάρρος του, την αφιλοκέρδεια και την ιδεαλιστική φλόγα που τον εμψυχώνει.

Στα μάτια του αμερικανικού λαού ο γενειοφόρος Κάστρο εμφανίζεται ως ο
ελευθερωτής των Κουβανών που στενάζουν από τον τύραννο.

Με ορμητήριο την απροσπέλαστη για τον στρατό οροσειρά, ο Κάστρο με τους
γενειοφόρους επαναστάτες εξαπολύει αιφνιδιαστικές επιθέσεις και σαμποτάζ.

Τον Μάρτιο του 1958, η Εκκλησία της Κούβας προσπαθεί να παρέμβει στον εμφύλιο
πόλεμο, ζητώντας κυβέρνηση εθνικής ενότητας. Ο Μπατίστα κωφεύει στην πρόταση
που τον καλεί έμμεσα να αποσυρθεί και να σχηματιστεί κυβέρνηση εθνικής ενότητας.

Ο Κάστρο απαντά κηρύσσοντας ολοκληρωτικό πόλεμο. Αναγγέλλει πως αρχίζει ο
τελικός αγώνας και καλεί τον λαό της Κούβας να εξεγερθεί σύσσωμος.

Η συμπάθεια που προκαλεί ο ένοπλος αγώνας των ανταρτών της Κούβας στο
αμερικανικό κοινό κάνει το Στέιτ Ντιπάρτμεντ να πάρει στροφή. Και ο Αμερικανός
πρεσβευτής στην Αβάνα υπολογίζει πως οι αμερικανικές διπλωματικές υπηρεσίες
πήραν μέσα στο 1958 είκοσι μέτρα ευνοϊκά για τους αντάρτες.

Τον Ιούνιο του 1958 το Στέιτ Ντιπάρτμεντ δεσμεύει φορτίο όπλων που επρόκειτο
να σταλούν στην Κούβα. Για να ικανοποιήσει τις πιέσεις που του ασκούν οι
Ηνωμένες Πολιτείες, ο Μπατίστα καλεί τους Κουβανούς στις κάλπες για να
εκλέξουν νέο πρόεδρο, με καθεστώς λογοκρισίας και χωρίς να δώσει αμνηστία
στους επικηρυγμένους αντάρτες.

Ο Κάστρο ορίζει ποινές που φθάνουν έως και τη θανατική καταδίκη για όσους
δεχθούν να είναι υποψήφιοι. Και καλεί τον λαό σε αποχή. Τα μισά εκλογικά
τμήματα δεν θα λειτουργήσουν.

Η εκλογική αυτή φάρσα αποτελεί το σύνθημα. Ο Κάστρο εγκαταλείπει το αρχηγείο
του στο βουνό Λα Πλάτα και κατεβαίνει στην ύπαιθρο, διευθύνοντας προσωπικά τις
επιχειρήσεις στο Οριέντε. Πρώτος του στόχος το Σαντιάγκο ντε Κούμπα.

Ο Τσε Γκεβάρα

Επικεφαλής ενός δεύτερου αποσπάσματος μπαίνει ο Ερνέστο Τσε Γκεβάρα με
κατεύθυνση την Αβάνα.

Την παραμονή των Χριστουγέννων από το Ράντιο Ρεμπέλ ο Τσε στέλνει επαναστατικό
μήνυμα ανακοινώνοντας πως βρίσκεται λίγα χιλιόμετρα από την Αβάνα. Ο Μπατίστα
παύει τους στρατηγούς του.

Οι Αμερικανοί τον προειδοποιούν ότι παύουν να τον στηρίζουν. Στις 31
Δεκεμβρίου η Αβάνα είναι έρημη από τουρίστες. Οι εκατοντάδες Αμερικανοί που
κάθε χρόνο γιόρταζαν τον Άγιο Σίλβεστρο εκεί, έχουν ακυρώσει τις κρατήσεις
τους. Οι δρόμοι είναι έρημοι. Οι ορχήστρες παίζουν σε άδεια ρεστοράν. Και οι
φήμες λένε πως ο δικτάτορας εγκατέλειψε την Κούβα.

Είναι αλήθεια. Ο Μπατίστα, οι υπουργοί του, στρατηγοί και αξιωματούχοι συν
γυναιξί και τέκνοις εγκαταλείπουν την Κούβα με τρία στρατιωτικά μεταγωγικά.

Την πρωτοχρονιά ο Κάστρο μπαίνει στο Σαντιάγκο ντε Κούμπα και ο Τσε Γκεβάρα,
την επομένη στην Αβάνα.

Στο Σαντιάγκο ντε Κούμπα ο Κάστρο εκφωνεί τον πρώτο του λόγο: «Συμπατριώτε, ο
δρόμος ήταν μακρύς και δύσκολος, αλλά τελικά φθάσαμε!».

Ορίζει το Σαντιάγκο ντε Κούμπα προσωρινή πρωτεύουσα της Επανάστασης, μια και
ήταν το προπύργιό της. Κατόπιν ξεκινά για την Αβάνα.

Στον δρόμο κάνει πολλές στάσεις και εκφωνεί δεκάδες λόγους. Το πλήθος
γοητεύεται από την παραφορά του, χωρίς να δίνει σημασία για τη μεγάλη διάρκειά τους.

Η κρίση των πυραύλων

Οι επαναστάτες. Ο Φιντέλ, ο Τσε και η παρέα τους στα ηρωικά χρόνια της επανάστασης των «Λος Μπαρμπούνιος» (των γενειοφόρων)

Αποκορύφωμα της έντασης με την Ουάσιγκτον, ήταν η αποστολή από τη Μόσχα στην
Κούβα σοβιετικών βαλλιστικών πυραύλων για να προστατευθεί από ενδεχόμενη νέα
αμερικανική επιβουλή.

Η κρίση των πυραύλων της Κούβας, όπως ονομάστηκε, είχε φέρει τον κόσμο στα
πρόθυρα του πυρηνικού πολέμου.

Ήταν Οκτώβριος του 1962 όταν η Κούβα ξανάρχεται στην επικαιρότητα. Τα
αμερικανικά κατασκοπευτικά αεροπλάνα U-2, φωτογράφισαν πέντε βάσεις
βαλλιστικών συσκευών με πλατφόρμες πυραύλων μεγάλων αποστάσεων στην Κούβα. Η
εβδομάδα που ακολουθεί θεωρείται η πλέον κρίσιμη μεταπολεμικά. Αφού ο Πρόεδρος
Κέννεντυ κηρύσσει ναυτικό αποκλεισμό της Κούβας εμποδίζοντας τα σοβιετικά
πλοία να μεταφέρουν συμπληρωματικό υλικό για τους πυραύλους στο νησί.

Η διοίκηση στρατηγικής αεροπορίας και οι βάσεις βαλλιστικών πυραύλων τίθενται
σε ετοιμότητα υπ’ αριθμόν δύο. Από εκεί και πέρα υπάρχει μόνον η διαταγή να
αρχίσουν εχθροπραξίες. Ο υπουργός Άμυνας Μακναμάρα έχει διατάξει να βυθιστεί
το πλοίο που θα προσπαθήσει να παραβιάσει τον αποκλεισμό.

Την εκρηκτική αυτή ατμόσφαιρα φορτίζει ένας τοπικός πόλεμος: Κινέζοι και Ινδοί
μάχονται στις δύο άκρες των συνόρων τους στα Ιμαλάια.

Στην Ουάσιγκτον συνδυάζουν τα γεγονότα και σκέπτονται μήπως βρίσκονται στα
πρόθυρα ενός νέου παγκόσμιου πολέμου. Στη Βρετανία οι εφημερίδες όμως μιλούν
για προεκλογικό ελιγμό του Προέδρου. Ο Βρετανός πρωθυπουργός Μακμίλαν συνιστά
μετριοπάθεια. Ο τότε Σοβιετικός πρεσβευτής στην Ουάσιγκτον, Ανατόλι
Ντομπρίνιν, στα απομνημονεύματά του χαρακτηρίζει την περίοδο εκείνη την πιο
έντονη στην καριέρα του. Η λύση που δόθηκε με την υποχώρηση των Σοβιετικών και
αφού δόθηκαν εγγυήσεις πως δεν θα εισβάλουν οι Ηνωμένες Πολιτείες στην Κούβα,
δεν ικανοποιούσε τον Κάστρο.

Πάντως, όπως τόνισε και στην τηλεοπτική συνέντευξη που έδωσε στον Μπέρναρ Σόου
του CNN, ο Κουβανός ηγέτης, το 1996, γεγονός είναι πως μετά την κρίση των
πυραύλων η ύφεση άρχισε να κερδίζει έδαφος και δεν υπήρξαν ανάλογης έντασης
επεισόδια στις κρίσεις που ακολούθησαν στις σχέσεις Ουάσιγκτον – Μόσχας.