Η άσκηση του μυαλού εμποδίζει την Αλτσχάιμερ

Η άσκηση του μυαλού ­ με πολύ διάβασμα και υψηλή, διαρκή εκπαίδευση ­
φαίνεται ότι καθυστερεί ή και παρεμποδίζει την εμφάνιση της νόσου του
Αλτσχάιμερ. Το ίδιο και η λήψη αντιφλεγμονωδών φαρμάκων, αλλά και οιστρογόνων.

Η κ. Μάγδα Τσολάκη, επ. καθηγήτρια Νευρολογίας και αντιπρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Νόσου Αλτσχάιμερ

Παρόλο που ακόμη δεν υπάρχουν αποδείξεις γι’ αυτό, ούτε υπάρχει ένδειξη ότι
κάποια συγκεκριμένη ομάδα ανθρώπων είναι πιο επιρρεπής στη νόσο με βάση τη
φυλή, τη γεωγραφική θέση, την κοινωνικοοικονομική κατάσταση ή το επάγγελμα,
υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ερευνών ότι τα άτομα με υψηλό μορφωτικό επίπεδο
κινδυνεύουν λιγότερο από αυτά με χαμηλότερο μορφωτικό επίπεδο. Σύμφωνα με
στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, ένα 30% των περιπτώσεων της νόσου
εμφανίζεται σε οικογένειες τα μέλη των οποίων κληρονομούν από έναν από τους
δύο γονείς το τμήμα του DNA που προκαλεί τη νόσο. Για τα μέλη τέτοιων
οικογενειών που θα εκδηλώσουν τη νόσο (σ.σ. δεν την εκδηλώνουν όλα τα μέλη) η
ηλικία έναρξης τείνει να είναι μικρή, συνήθως μεταξύ 30-65 ετών. Πάντως, όπως
ανέφερε η κ. Μάγδα Τσολάκη, επ. καθηγήτρια Νευρολογίας και αντιπρόεδρος της
Ελληνικής Εταιρείας Νόσου Αλτσχάιμερ, σε συνέντευξη με αφορμή την έκδοση ενός
πρακτικού οδηγού για τη νόσο, ο καθένας έχει τον κίνδυνο να αναπτύξει τη νόσο
σε κάποια χρονική στιγμή.

Απολιποπρωτεΐνη Ε

Σήμερα, έχει, επίσης, βρεθεί ότι υπάρχει ένα γονίδιο, στο χρωμόσωμα 19 του
ανθρωπίνου σώματος, το οποίο είναι υπεύθυνο για την παραγωγή μίας πρωτεΐνης
που ονομάζεται απολιποπρωτεΐνη Ε και υπάρχουν τέσσερις τύποι αυτής της
πρωτεΐνης, ένας εκ των οποίων ­ ο ApoE4 ­ παρόλο που είναι ασυνήθης κάνει
περισσότερο πιθανή την εμφάνισή της. Αυτή η συγκεκριμένη πρωτεΐνη, που στις
ΗΠΑ εμφανίζεται σε ποσοστό 14,4%, στην Ελλάδα εμφανίζεται μόνο σε ποσοστό
6,5%. Ενθαρρυντικά είναι τα στοιχεία που αφορούν τη χώρα μας και από μια άλλη
πλευρά: στην Ελλάδα το ποσοστό των ατόμων ηλικίας άνω των 70 ετών που πάσχουν
από τη νόσο είναι 6%, ενώ στις ΗΠΑ το ποσοστό αυτό είναι 10%.

Οι συνθήκες

Οι λόγοι δεν έχουν ακόμη ερευνηθεί, αλλά η κ. Τσολάκη εικάζει ότι είναι πιθανό
να παίζουν ρόλο οι περιβαλλοντικές συνθήκες, αλλά και οι κοινωνικές (στενοί
δεσμοί οικογενείας κ.λπ.) καθώς έχει παρατηρηθεί ότι η φροντίδα του ασθενούς
είναι, επίσης, ένας από τους παράγοντες που επιβραδύνουν την εξέλιξη της
νόσου.

Η νόσος του Αλτσχάιμερ είναι η τέταρτη αιτία θανάτου στον κόσμο και η τρίτη σε
κόστος (μετά την καρδιά και τον καρκίνο). Σύμφωνα με τα στοιχεία, 18-22
εκατομμύρια άτομα σε όλο τον κόσμο πάσχουν από τη νόσο και υπολογίζεται ότι
έως το 2025 ο αριθμός αυτός θα έχει φθάσει τα 34 εκατομμύρια.

Ο αριθμός των ατόμων που πάσχουν από τη νόσο του Αλτσχάιμερ στην Ελλάδα
υπολογίζεται σε 60.000-100.000. Από αυτούς, μόνο ένα μικρό μέρος (περίπου
5.000) φθάνει στον γιατρό και ένα 20% καταλήγει σε κάποιο ίδρυμα καθώς η
πορεία της νόσου είναι μακρά (5-20 χρόνια) και επίπονη και όλο το βάρος της
φροντίδας των ασθενών πέφτει στην οικογένεια.

Η νόσος του Αλτσχάιμερ, λέει η κ. Τσολάκη, είναι μία εκφυλιστική νόσος, η
οποία αργά και προοδευτικά καταστρέφει εγκεφαλικά κύτταρα, προσβάλλει τη μνήμη
και τη νοητική λειτουργία, αλλά μπορεί, επίσης, να οδηγήσει σε άλλα
προβλήματα, όπως σε σύγχυση, αλλαγές στη διάθεση και αποπροσανατολισμό σε
χρόνο και χώρο.

Παράγοντες κινδύνου είναι, μεταξύ των άλλων, η ηλικία και η κατάθλιψη, ενώ
έχει παρατηρηθεί ότι άτομα που έχουν πάθει αγγειακά εγκεφαλικά ή βαριές
κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να προσβληθούν από τη
νόσο. Προς τα παρόν δεν υπάρχει κάποια προληπτική ή θεραπευτική αγωγή που να
παρεμβαίνει στην εξέλιξη της νόσου.

Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια υπάρχει μεγάλη πρόοδος σε φάρμακα ­ τρία από τα
οποία κυκλοφορούν και στην Ελλάδα ­ που έχουν θετική επίδραση στα συμπτώματα
της νόσου, αλλά ορισμένα και στην εξέλιξή της που την καθυστερούν.

Τα φάρμακα

Τέτοια φάρμακα, όπως ανέφερε η κ. Τσολάκη, είναι:

* Η τακρίνη, η οποία είναι αποτελεσματική, αλλά έχει τα μειονεκτήματα ότι
πρέπει να χορηγείται 4 φορές την ημέρα και πρέπει ο ασθενής να υποβάλλεται
συχνά σε ορισμένες εξετάσεις.

* Η ντονεπεζίλη, που χορηγείται χωρίς να χρειάζονται ιατρικές εξετάσεις, και

* Η ριβασταγμίνη, η οποία έδειξε στις μελέτες να βοηθά στη βελτίωση των
καθημερινών δραστηριοτήτων των ασθενών. Τέτοιες και πολλές ακόμη πληροφορίες
για τη νόσο και την πορεία των ασθενών περιέχει ο Πρακτικός Οδηγός, που έχει
συγγραφεί από την Ευρωπαϊκή Εταιρεία Αλτσχάιμερ, με χρηματοδότηση της
Ευρωπαϊκής Ένωσης.