ΑΦΙΕΡΩΜΑ Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ 20ος ΑΙΩΝΑΣ ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ 1918

* ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ Μελόδραμα στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιώς συνεχίζει τις
παραστάσεις του «Ριγολέττου», αποκλειστικώς με Έλληνας καλλιτέχνας, την κ.
Κυπαρίσση, τον κ. Χατζηλουκάν και τον κ. Αγγελόπουλον.

****

* Με το ατμόπλοιο «Ισμήνη» ανεχώρησαν την νύκτα «εκ του Πειραιώς
μεταβαίνοντες εις Βαρκελώνην και εκείθεν εις Αμερική υπέρ εκατόν μετανάσται».

****

* «Αι υπάρχουσαι εκ Μεσσηνίας πληροφορίαι διά την μαστίζουσαν τον νομόν
αυτόν πείναν, έκαμαν τους εν Αθήναις και Πειραιεί, Μεσσηνίους να συνέλθουν
χθες και να λάβουν αποφάσεις περί του τι πρέπει να γίνη…».

****

* 4 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1918. Και «μία χούφτα ανθρώπων, περί τους 30 στην αίθουσα του
Συνδέσμου Μηχανικών Ατμοπλοίων εις τον Πειραιά, έθετον τας βάσεις ενός
ιστορικού κόμματος, του Σοσιαλιστικού Κόμματος (σ.σ.: του ΚΚΕ), ήνοιγον τον
δρόμον της πολιτικής σταδιοδρομίας της νέας Κοινωνικής τάξεως του ελληνικού
προλεταριάτου» (Αβραάμ Μπεναρόγια).

Η σπάνια, αν όχι μοναδική φωτογραφία, των μελών του Ιδρυτικού συνεδρίου του ΣΕΚΕ στο εξώφυλλο βιβλίου που κυκλοφόρησε το ΚΚΕ

Ο αστισμός υπό τη θυελλώδη καθοδήγηση του Ελευθερίου Βενιζέλου, μετά την
προσωρινή ήττα του παλαιοκομματισμού, δίνει τη μάχη της «εθνικής
ολοκλήρωησης», σε όλα τα πεδία, στρατιωτικό και διπλωματικό.

Οι εφημερίδες, στο πνεύμα της εποχής, συνεργούντος, ίσως, και του στρατιωτικού
νόμου, δεν δίνουν σημασία σε όσα διαδραματίζονται στην ταπεινή αίθουσα των Μηχανουργών.

Στην «Ακρόπολι» του Βλάσση Γραβριηλίδη, συναντώνται κάποιες περιορισμένες
αναφορές στη «σύναξη των σοσιαλιστών».

Μόνο η εφημερίδα «Ριζοσπάστης», ιδιοκτησίας του Γιάννη Πετσόπουλου, «ταγμένη
στην προβολή των νέων ιδεών», προσπαθεί μέσα από τις συμπληγάδες της
λογοκρισίας να δώσει έκταση στο γεγονός.

Η είδηση για την έναρξη των εργασιών του συνεδρίου δημοσιεύεται στο φύλλο της
5ης Νοεμβρίου 1918, λογοκριμένη:

«Εις το ξενοδοχείον “Πειραιεύς”, εις την αίθουσαν των μηχανικών
ατμοπλοίων…(λογοκρισία 3 γραμμών) συνήλθεν χθες εις πρώτην
συνεδρίασίν του το πρώτον Σοσιαλιστικόν συνέδριον της Ελλάδος με κύριον
σκοπόν την συνένωσιν όλων των εν Ελλάδι σοσιαλιστικών ομάδων εις ένα
ενιαίον κόμμα διοικούμενον ενιαίως και αντιπροσωπευόμενων εις την
Διεθνή. Η έναρξις εγένετο εις τα 10 π.μ. (λογοκρισία 65 γραμμών)».

Το συνέδριο τη δεύτερη μέρα των εργασιών του (5 Νοεμβρίου 1918) ασχολείται με
τη λογοκρισία.

«Στην αρχήν της συνεδριάσεως ο πρόεδρος Πεχνά Άτζελ λέγει ότι εξηκριβώθη
ότι πράγματι απηγορεύθη η αναγραφή εις τας εφημερίδας κάθε σχετικού με
το σοσιαλιστικόν συνέδριον και επαφίεται εις το συνέδριον να αποφασίση
τας ενεργείας τας οποίας ήθελεν νομίσει σκοπίμους να προβή».

ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ. «Ταγμένος στην προβολή νέων ιδεών» . Η μοναδική εφημερίδα, που κάλυψε σ ε έκταση τις εργασίες του σοσιαλιστικού Συνεδρίου

Η έντονη διαμαρτυρία προς την κυβέρνηση Ελ. Βενιζέλου την ανάγκασε να
χαλαρώσει τα μέτρα λογοκρισίας, με αποτέλεσμα το σύνολο των αποφάσεων του
συνεδρίου να δημοσιευθεί στον «Ριζοσπάστη».

Στο ιδρυτικό συνέδριο του Σοσιαλιστικού Εργατικού Κόμματος Ελλάδος έλαβαν
μέρος 35 αντιπρόσωποι που αντιπροσώπευαν 800 μέλη σ’ ολόκληρη τη χώρα.

Η μέση ηλικία των συνέδρων ήταν περίπου τα 35 έτη και από τους συνέδρους 10
ήταν ηλικίας 22 χρόνων. Από επαγγελματικής σύνθεσης το εργατικό στοιχείο
πλειοψηφούσε συντριπτικά (28 εργάτες, 7 φοιτητές – διανοούμενοι).

Στο συνέδριο εκδηλώθηκαν τρεις ιδεολογικές τάσεις:

* Η «δεξιά» με επικεφαλής τον Ν. Γιαννιό και τον Α. Χατζημιχάλη και άλλους 5
συνέδρους. Υποστήριξαν θέσεις συνεργασίας με το «εκσυγχρονιστικό στρατόπεδο»
(Κόμμα Φιλελευθέρων) και τελικά αποχώρησαν από το συνέδριο. Ο Ν. Γιαννιός
μάλιστα εμφανίστηκε στο συνέδριο με στολή εφέδρου αξιωματικού και μονόκλ!…

* Το «κέντρο» με επικεφαλής την ομάδα της «Φεντερασιόν» (Α. Μπεναρόγια κ.λπ.).
Αποτελούσε την πλειοψηφία στο συνέδριο. Τάχθηκε υπέρ της πάλης των τάξεων, της
«ανάγκης κατάληψης της εξουσίας από το προλεταριάτο» και τηε «ειρήνης χωρίς
προσαρτήσεις και αποζημιώσεις». Και

* την «αριστερά», την οποία αποτελούσαν οι νεολαίοι με επικεφαλής τον
Δημοσθένη Λιγδόπουλο. Η αίγλη της Οκτωβριανής Επανάστασης κυριαρχεί στην
καρδιά και την ψυχή των νεολαίων.

Το συνέδριο συνέρχεται σε μία εποχή ιδεολογικών ανακατατάξεων των
σοσιαλιστικών κομμάτων της Ευρώπης και είναι φυσικό η ιδεολογική σύγχυση που
επικρατούσε στον ευρωπαϊκό χώρο να αντανακλάται και στους Έλληνες σοσιαλιστές.

Ο Γρηγόριος Ξενόπουλος σε νεαρή ηλικία

ΟΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ μεταβολές, ιδιαίτερα αισθητές στις δύο πρώτες δεκαετίες του
αιώνα μας, επηρεάζουν την Τέχνη, την Πεζογραφία, την Ποίηση. Με την ανατολή
του 20ού αιώνα η αλλαγή των σχέσων πόλεως-υπαίθρου, η επίδραση των νέων,
σοσιαλιστικών ιδεών, επιδρούν αποφασιστικά στην εξέλιξη της πεζογραφίας μας.
Το ηθογραφικό διήγημα υποχωρεί στο κοινωνικό μυθιστόρημα.

Ο Γρηγόριος Ξενόπουλος, ο Κ. Θεοτόκης και ο Κ. Χατζόπουλος αντιπροσωπεύουν τις
κοινωνικές αναζητήσεις του ελληνικού νατουραλισμού.