Ο Νάσερ διώχνει του Άγγλους
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
7 λεπτά  |
 |
|
Αμντέλ Γκαμάλ Νάσερ: ο άνθρωπος που εθνικοποίησε τη Διώρυγα του Σουέζ |
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν τη δύναμη να προκαλέσουν τεράστια
αύξηση των εντάσεων κάτω από τις οποίες θα πρέπει να λειτουργεί
η σοβιετική πολιτική… και… να ενισχύουν τις τάσεις που θα
πρέπει τελικά να βρουν διέξοδο στη διάλυση ή τον βαθμιαίο μετριασμό της
σοβιετικής ισχύος».
Τζορτζ Κέναν, 1947 (πρεσβευτής των ΗΠΑ στη Μόσχα).
Την πρώτη μεταπολεμική δεκαετία (αλλά και τις επόμενες ώς τη διάλυση της
σοβιετικής αυτοκρατορίας), η προώθηση της ευρωπαϊκής ενότητας θυσιάστηκε για
την ανέγερση ενός γιγάντιου στρατιωτικού αμυντικού τείχους (ΝΑΤΟ) για να
προφυλάξει τη Δύση από μια επίθεση που κανείς δεν σχεδίαζε. Η πολιτική
ωριμότητα παραμερίστηκε από τα μυαλά ανθρώπων που αποκλειστικά ήταν
απορροφημένα με στρατιωτικά προβλήματα και έβλεπαν ευνοϊκό μέλλον για την
Ευρώπη μόνο μετά την ολοκληρωτική στρατιωτική ήττα της Σοβιετικής Ένωσης.
Παρά τις έντονες φραστικές διαμαρτυρίες και τον Ψυχρό Πόλεμο τα
διαδραματιζόμενα εντός των συνόρων των δύο Συμμαχιών παρέμεναν οικογενειακή υπόθεση.
Την Παρασκευή 6 Μαρτίου 1953 η εκπομπή του Ραδιοφωνικού Σταθμού της Μόσχας
ξεκίνησε με μια τυμπανοκρουσία. Ακολούθησε κατόπιν ο εθνικός ύμνος της
Σοβιετικής Ένωσης και στη συνέχεια μια βαθιά φωνή ανήγγειλε: «Η καρδιά του
συντρόφου και συνεχιστή του Λένιν Ιωσήφ Βησαριόνοβιτς Στάλιν έπαψε να χτυπά…».
Η ίδια φωνή διάβασε κατόπιν κοινή έκκληση της Κεντρικής Επιτροπής και του
Υπουργικού Συμβουλίου προς τους λαούς της Σοβιετικής Ένωσης «να διατηρήσουν
χαλύβδινη μονολιθική ενότητα». Τους καλούσε σε επαγρύπνηση και να «μην
ενδώσουν στο χάος και τον πανικό».
Στις 15 Μαρτίου, στη σύνοδο του Ανωτάτου Σοβιέτ, ο ασκών χρέη γενικού
γραμματέα του ΚΚΣΕ και διαδεχθείς τον Στάλιν στην προεδρία του Υπουργικού
Συμβουλίου Γκεόργκι Μαλένκοφ αναπάντεχα παραιτείται από τη θέση του πανίσχυρου
γενικού γραμματέα «ώστε να ασκεί απερίφραστα τα καθήκοντα του αρχηγού της
κυβέρνησης». Για τη θέση που άφησε κενή ο Μαλένκοφ στο κόμμα δεν υπήρξαν
περιθώρια ανταγωνισμού. Δεύτερος γραμματέας ήταν ο Νικήτα Χρουστσώφ. Γίνεται
πρώτος αυτομάτως. Την ίδια μέρα, στο κύριο άρθρο της «Πράβντα» γίνεται επίθεση
εναντίον της προσωπολατρίας και αφήνεται να εννοηθεί πως θα γίνουν
ανακατατάξεις στις ανώτερες σφαίρες της εξουσίας.
Όλοι πιστεύουν όμως ότι ο Χρουστσώφ είναι ένας εντολοδόχος του Μαλένκοφ, ο
οποίος στον λόγο του τονίζει: «Η σοβιετική κυβέρνηση θα ακολουθήσει πολιτική
παγίωσης της ειρήνης…».
Η απάντηση έρχεται σαν αντίλαλος. Από την Ουάσιγκτον ο πρόεδρος Αϊζενχάουερ
δηλώνει «πάντοτε διατεθειμένος να προχωρήσει ώς τα μισά του δρόμου».
Τήξη των πάγων…
Την Πρωτομαγιά η μεγάλη στρατιωτική παρέλαση στην Κόκκινη Πλατεία διαρκεί
μόλις 17 λεπτά, την προηγούμενη χρονιά είχε κρατήσει 52.
Με τον θάνατο του Στάλιν άρχισε να πεθαίνει και ο αυστηρός έλεγχος στην
πολιτική, κοινωνική και πνευματική ζωή. Μηνύματα φιλελευθεροποίησης φτάνουν
και στις άλλες χώρες του Συμφώνου της Βαρσοβίας.
Τον Ιούνιο, οι Ανατολικογερμανοί εργάτες ζητούν φιλελευθεροποίηση του
καθεστώτος και βελτίωση της όρων διαβίωσης.
Στις 17 Ιουνίου, υπό καταρρακτώδη βροχή, μέγα πλήθος κατακλύζει το κέντρο του
Βερολίνου και φωνάζει: «Κάτω ο Ούλμπτριχτ! Ελεύθερες εκλογές!».
Κάποιοι επιτίθενται με πέτρες εναντίον της σοβιετικής πρεσβείας στη «λεωφόρο
υπό τας φιλύρας». Άλλοι κατεβάζουν την κόκκινη σημαία από την Πύλη του
Βρανδεμβούργου. Στις δέκα το πρωί το Βερολίνο βρίσκεται στα χέρια των
εξεγερμένων εργατών. Η λαϊκή αστυνομία έχει εξαφανιστεί. Αλλά το απόγευμα
κάνουν την εμφάνισή τους τα σοβιετικά τανκς. Κηρύσσεται στρατιωτικός νόμος. Η
εξέγερση έχει κατασταλεί χωρίς ποτέ να γίνει γνωστό πόσοι έχασαν τη ζωή τους
στις συγκρούσεις ανάμεσα στους Ανατολικογερμανούς εργάτες και τις σοβιετικές
δυνάμεις καταστολής.
Ακολούθησαν οι ταραχές του Πόζναν στην Πολωνία. Ο απολογισμός εκείνων των
ταραχών ήταν 58 νεκροί, 800 τραυματίες και 323 συλλήψεις. Οι ευθύνες
αποδίδονται σε «ξένους πράκτορες».
Καζάνι που βράζει
Αλλά αυτές οι εξεγέρσεις αποτελούν μια μικρή σπίθα. Καζάνι που βράζει η
Ανατολική Ευρώπη, δεν έχει αποδεχτεί πλήρως την ένταξή της στον σοβιετικό
συνασπισμό. Μια σειρά από εξεγέρσεις το αποδεικνύουν. Αλλά πριν ξεσπάσει η
μεγάλη, απειλητική και αιματηρή, στην Ουγγαρία το 1956… προκαλείται μια νέα
διεθνής κρίση. Χιλιάδες χιλιόμετρα νοτιότερα. Στη διεθνή σκακιέρα, τα πάντα
εξελίσσονται ταυτόχρονα. Και καθετί που συμβαίνει έχει απήχηση σε κάτι άλλο. Η
εξέγερση των λαών στα κράτη σοβιετικής επιρροής και η κρίση του Σουέζ κάνουν
το 1956 μια από τις πιο αγχώδεις περιόδους στη σύγχρονη Ιστορία. Στην Αίγυπτο,
το φαύλο καθεστώς του βασιλιά Φαρούκ έχει ανατραπεί. Ο στρατιωτικός ηγέτης του
πραξικοπήματος Γκαμάλ Αμντέλ Νάσερ χτύπησε την πόρτα των Αμερικανών και τους
ζήτησε οικονομική βοήθεια για την κατασκευή ενός μεγάλου φράγματος στο Ασουάν.
Εκείνοι αρνήθηκαν.
Μία εξήγηση είναι ότι θεώρησαν πως εκείνη την περίοδο η Αίγυπτο δεν εντασσόταν
στα αμερικανικά σχέδια. Η δεύτερη εκδοχή έχει σχέση με σειρά από παγίδες που
έχει κατά καιρούς στήσει το Στέητ Ντηπάρτμεντ και καλούνται οι Ευρωπαίοι να
βγάλουν τα κάρβουνα από το μαγκάλι…
Ύστερα από 2.000 χρόνια
Στις 13 Ιουνίου ο τελευταίος Βρετανός στρατιώτης εγκαταλείπει το Πορτ Σάιντ. Ο
Νάσερ, ένας συνταγματάρχης που πριν από τέσσερα χρόνια έχει ανατρέψει τον
βασιλιά Φαρούκ, διακηρύσσει ότι η Αίγυπτος βρίσκεται επιτέλους δίχως ξένη
κατοχή έπειτα από 2.000 χρόνια.
Στις 26 Ιουλίου οι εφημερίδες περιγράφουν σε πρωτοσέλιδα το τραγικό ναυάγιο
του ιταλικού υπερωκεάνιου «Αντρέα Ντόρια». Διασώθηκαν 1.692 από τους επιβάτες
και το πλήρωμα… Την επομένη 27 Ιουλίου ο Νάσερ εκτοπίζει από τα πρωτοσέλιδα
τη τραγωδία με την εθνικοποίηση της Διώρυγας του Σουέζ. Τέσσερα ακριβώς χρόνια
μετά την ανατροπή του Φαρούκ, στην Αγγλία και τη Γαλλία όλα τα κόμματα (εκτός
του Γαλλικού Κομμουνιστικού) ζητούν «άμεση και αποφασιστική δράση». Οι
Βρετανοί, που έχουν δημιουργήσει τον αιγυπτιακό στρατό, γνωρίζουν και τις
δυνατότητές του. Η Αίγυπτος διαθέτει και 400 μαχητικά αεροπλάνα, πολλά από τα
οποία είναι τελευταίου τύπου.
Δύο μέρες μετά την εθνικοποίηση της Διώρυγας, οι Γάλλοι ειδοποιούν το Λονδίνο,
πως είναι έτοιμοι να ρίξουν εναντίον του Νάσερ δύο μεγάλες επίλεκτες μονάδες.
Την 2η ταχυκίνητη μηχανοκινήτων και την 10η αερομεταφερόμενη μεραρχία.
Οι «New York Times» αντικατοπτρίζοντας την ανησυχία της Ουάσιγκτον γράφουν ότι
«μια στρατιωτική επιχείρηση εναντίον του Σουέζ θα ήταν καθαρή παραφροσύνη». Ο
Αυστραλός μεσολαβητής Μένζις περιμένει δύο μέρες να γίνει δεκτός από τον
Νάσερ, που γνωρίζει την αμερικανική αντίθεση στην επέμβαση. Και όταν φεύγει
από την Αίγυπτο, ο μεσολαβητής γράφει στον τότε Βρετανό πρωθυπουργό Άντονυ
Ήντεν: «Ο Νάσερ έχει επιβάλει αστυνομικό κράτος και δεν υπάρχουν περιθώρια
συνεννόησης μαζί του».
Μπαίνει το Ισραήλ
Οι Αγγλογάλλοι ορίζουν ημερομηνία έναρξης των επιχειρήσεων την 8η Οκτωβρίου,
αλλά η μέρα εκείνη περνά χωρίς να γίνει τίποτε. Ώσπου ένα επεισόδιο στα σύνορα
με την Ιορδανία βάζει το νεαρό κράτος του Ισραήλ στο παιχνίδι.
Τα πράγματα εδώ είναι λίγο μπερδεμένα, επειδή η Βρετανία βρίσκεται σε
σύγκρουση με την Αίγυπτο, αλλά και με το Ισραήλ που απέκτησε το 1948 την
ανεξαρτησία του από την βρετανική κατοχή. Αντίθετα υπάρχει ισχυρή
γαλλο-ισραηλινή φιλία.
Στο Ισραήλ οι γνώμες είναι διχασμένες επειδή η βασική ιδέα του σιωνισμού είναι
αντιαποικιακή. Η ιδέα να βοηθήσει το Ισραήλ για την ανακατάληψη του Σουέζ
προκειμένου να εξυπηρετηθούν τα συμφέροντα μια εταιρείας-συμβόλου του
καπιταλισμού δεν είναι δημοφιλής. Από την άλλη όμως, το Ισραήλ ενοχλείται από
τα 80 ρωσικά Μιγκ που παρέλαβε ο Νάσερ.
Η Γαλλία παρέχει καταδιωκτικά για την προστασία του ισραηλινού ουρανού και η
Βρετανία βομβαρδιστικά που μπορούν να καταστρέψουν στο έδαφος την αιγυπτιακή
αεροπορία. Η ισραηλινή επίθεση στο Σινά ξεσπά, όταν οι Αμερικανοί μαθαίνουν
ποιος έχει εκλεγεί νέος πρόεδρός τους ο Αϊζενχάουερ.
Ο καλά οπλισμένος αιγυπτιακός στρατός, που έχει εκπαιδευτεί από τους Βρετανούς
και εξοπλιστεί από τους Ρώσους, βρίσκεται αντιμέτωπος με ένα νέο είδος
στρατού, τον ισραηλινό, που διαθέτει ετερόκλητο οπλισμό, ιεραρχία που αγνοεί
τα εξωτερικά γνωρίσματα του σεβασμού, αλλά οι άνδρες του διαθέτουν όλοι κέφι,
πείσμα, τακτική ευστροφία που του εξασφαλίζει μια ακατανίκητη υπεροχή με την
υποστήριξη της γαλλοβρετανικής αεροπορίας και του γαλλοβρετανικού στόλου.
Απειλή ολοκαυτώματος
Στις 5 Νοεμβρίου συνεδριάζει το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ που βρίσκεται προ
τετελεσμένου γεγονότος. Η μάχη του Σινά έχει λήξει υπέρ των Ισραηλινών και
αρχίζει το δράμα του Σουέζ…
Οι Άγγλοι αποβιβάζονται στο Πορτ Σάιντ και οι Γάλλοι στο Πορτ Φουάντ. Το Στέητ
Ντηπάρτμεντ προειδοποιεί: Αν η ΕΣΣΔ πραγματοποιήσει την απειλή της και
εξαπολύσει πυραύλους εναντίον ορισμένων χωρών του ΝΑΤΟ, θα υπάρξουν άμεσα αντίποινα.
Για δεύτερη φορά μέσα σε λίγα χρόνια, η απειλή ενός ολοκαυτώματος. Ταυτόχρονα,
όμως ο Άικ (Αϊζενχάουερ) θεωρεί πως η περιπέτεια του Σουέζ παρατράβηξε. Καλεί
τον Ήντεν και του λέει πως είναι ώρα να αποδεχτεί την εκεχειρία του ΟΗΕ.
Ο Γαλλοβρετανικός πόλεμος εναντίον της Αιγύπτου κράτησε μόλις σαράντα ώρες.
Και ο Νάσερ αναδεικνύεται νικητής. Το Πορτ Σάιντ σβήνει τις δυσάρεστες μνήμες
της ήττας στο Σινά.
Πριν από εικοσιτέσσερις ώρες όμως μια μεγάλη τραγωδία έχει ξεσπάσει στη Βουδαπέστη…
Google news
