ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Η θανάσιμη γοητεία του Τορίνο

Ο Νίτσε έχασε τα λογικά του στα σαράντα τέσσερα. Ο Τσέζαρε Παβέζε
αυτοκτόνησε στα σαράντα δύο. Κι ο κάτωθι υπογεγραμμένος, με πατημένα πια τα
σαράντα, δεν αισθάνεται τελευταία τόσο καλά.

Φρήντριχ Νίτσε. Ο Γερμανός φιλόσοφος διαπιστώνει έκπληκτος ότι έχει τη μύτη του Πινόκιο (σκίτσο του Φρεντερίκ Παζάκ)

Περίεργη πόλη το Τορίνο. Αυτή την πόλη με τα δύο (τουλάχιστον) πρόσωπα, την
γκρίζα έδρα της Φίατ και την αριστοκρατική άλλοτε πρωτεύουσα των τεχνών,
διάλεξαν δύο διάνοιες, η μία για να παραδώσει τας φρένας κι η άλλη για να
παραδώσει το σώμα. Ο Γερμανός φιλόσοφος τρελάθηκε εδώ το 1888. Ο Ιταλός
συγγραφέας αυτοκτόνησε εδώ το 1950. Το 2000 τιμάμε τα εκατό χρόνια από τον
θάνατο του ενός και τα πενήντα χρόνια από τον θάνατο του άλλου. Εδώ τερμάτισε
τη ζωή του και ο Πρίμο Λέβι, ενώ το ίδιο ήθελε να κάνει η Νταλιντά μετά την
αυτοκτονία του Ιταλού ποιητή και τραγουδιστή Λουίτζι Τένκο με τον οποίο ήταν ερωτευμένη.

Ο Φρεντερίκ Παζάκ περιόρισε τις έρευνές του στους δύο πρώτους. Πρώτον, γιατί
είναι κι αυτός σε επικίνδυνη ηλικία: όταν επισκέφθηκε για πρώτη φορά το Τορίνο
ήταν 40 ετών, και βλέποντας τους λόφους πίσω από τον Πάδο θυμήθηκε πώς είχε
περιγράψει ο Παβέζε αυτή τη μελαγχολία. Έπειτα, γιατί στους δύο αυτούς καθ’
όλα διαφορετικούς ανθρώπους διέγνωσε ένα κοινό σημείο: την αδυναμία να
αγαπήσουν μια γυναίκα και να αγαπηθούν απ’ αυτήν. «Οι γυναίκες είναι ένας
εχθρικός λαός, όπως οι Γερμανοί», έλεγε ο Νίτσε. «Όταν μια γυναίκα αναδίδει
μια μυρωδιά σπέρματος που δεν είναι η δικιά μου, αυτή η γυναίκα δεν μ’
αρέσει». Ο Παβέζε προτιμούσε να τα βάζει με τον εαυτό του: «Ο άνδρας που
εκσπερματώνει υπερβολικά γρήγορα καλύτερα να μην είχε γεννηθεί. Είναι ένα
ελάττωμα για το οποίο αξίζει να αυτοκτονήσεις».

Έτσι, πηδώντας από τον ένα στον άλλο, με κείμενα και σκίτσα, επιμένοντας να
φορτώνει σε όλους τη μύτη του Πινόκιο ως σύμβολο ομαλότητας, και επιστρέφοντας
πάντα στο Τορίνο (όπου έμεινε τέσσερα χρόνια), ο Παζάκ έγραψε ένα πρωτότυπο
βιβλίο στο οποίο έδωσε τον τίτλο «Η απέραντη μοναξιά, με τον Φρήντριχ Νίτσε
και τον Τσέζαρε Παβέζε ορφανούς κάτω από τον ουρανό του Τορίνο» (εκδ. PUF).
Από τον πρόλογο ήδη, διευκρινίζει ότι δεν έγραψε μια βιογραφία ούτε δύο
βιογραφίες ούτε μια αυτοβιογραφία ούτε ένα βιβλίο ιστορίας ή γεωγραφίας, το
βιβλίο του δεν είναι ούτε αστείο ούτε μαύρο. Είναι όμως ένα βιβλίο για τη
μελαγχολία ή μάλλον τις μελαγχολίες. Ο Νίτσε έκρυβε τη μελαγχολία του, ο
Παβέζε αναμασούσε τη δική του, ο ντε Κίρικο (που είχε κι αυτός το Τορίνο στην
καρδιά του) την αξιοποιούσε δημιουργικά.

Η πρώτη εικόνα του βιβλίου δείχνει ένα στραπατσαρισμένο αυτοκίνητο. Η λεζάντα
γράφει: «Ο πατέρας μου δεν ζει, πέθανε σε τροχαίο δυστύχημα. Ήταν 35 ετών.
Ήμουν εννιά ετών». Νωρίς πέθαναν κι οι πατεράδες του Νίτσε και του Παβέζε.
Άλλο ένα κοινό σημείο του συγγραφέα με τους ήρωές του. Άλλος ένας λόγος να
ξορκίσει τον θάνατο.