Το άσθμα χτυπά τα παιδιά

Διαστάσεις επιδημίας στις φτωχογειτονιές της Νέας Υόρκης και των άλλων
αμερικανικών μεγαλουπόλεων έχει λάβει το άσθμα, που πλήττει όμως ολοένα και
περισσότερο άτομα ­ κυρίως παιδιά ­ σε όλες τις ανεπτυγμένες χώρες του κόσμου.

Επιδημία πόλεων. Το άσθμα κάνει θραύση στις πόλεις, με κύρια θύματα τα παιδιά

Είναι η επιδημία των φτωχών. Το άσθμα σκοτώνει 5.000 άτομα τον χρόνο στις
Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά τα στατιστικά στοιχεία δεν μπορούν να εξηγήσουν την
έκρηξη μιας νόσου που πνίγει τους φτωχούς κατοίκους των αστικών περιοχών και
ιδιαίτερα τα παιδιά.

Η γοργή αύξηση των κρουσμάτων άσθματος στις Ηνωμένες Πολιτείες και όλες τις
αναπτυγμένες χώρες αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια της σύγχρονης
ιατρικής.

Όπως υπογραμμίζουν οι εμπειρογνώμονες, η πιο θεαματική άνοδος σημειώθηκε στην
Αυστραλία, όπου περίπου το ένα τέταρτο των παιδιών πάσχουν από άσθμα.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες ο αριθμός των πασχόντων υπερδιπλασιάστηκε για να
φτάσει τα 17,3 εκατομμύρια το 1998 από 6,7 το 1980, σύμφωνα με το Κέντρο για
τον Έλεγχο και την Πρόληψη των Ασθενειών της Ατλάντα. Από αυτούς, τα 4,8
εκατομμύρια είναι παιδιά.

Στην πρώτη έρευνα που έγινε για την επιδημία άσθματος, οι ερευνητές ανακάλυψαν
ότι το ποσοστό των παιδιών από τις φτωχικές μειονοτικές περιοχές της Νέας
Υόρκης που νοσηλεύονται είναι κατά 21 φορές μεγαλύτερο από το ποσοστό των
παιδιών τα οποία προέρχονται από πιο εύπορες γειτονιές.

Η μεγάλη αυτή διαφορά εξέπληξε ακόμα και τους επιστήμονες του νοσοκομείου
«Όρος Σινά» που διεξήγαγαν την έρευνα.

Δεν φταίει η ρύπανση

Πριν από δέκα χρόνια, οι επιστήμονες θα κατέληγαν στο συμπέρασμα ότι για την
επιδημία άσθματος υπεύθυνη είναι η ρύπανση. Όχι, όμως τώρα πια. Τα πράγματα
είναι πιο περίπλοκα, επισημαίνουν, και διευκρινίζουν ότι σήμερα που τα επίπεδα
της ρύπανσης μειώνονται, τα κρούσματα άσθματος αυξάνονται.

Ο δρ Φερνάντο Μαρτίνεζ του Πανεπιστημίου της Αριζόνα τονίζει ότι ένα «φυσικό
πείραμα» που έγινε στη Γερμανία μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου, το
1989, απέδειξε ότι η ρύπανση δεν είναι η μόνη αιτία του άσθματος.

Η έρευνα στηρίχτηκε στην ιδέα της εξέτασης δύο πληθυσμιακών ομάδων, των
Ανατολικογερμανών και των Δυτικογερμανών, με κοινή γενετική κληρονομιά, αλλά
διαφορετικό περιβάλλον.

Οι επιστήμονες υπέθεταν ότι το ποσοστό άσθματος θα ήταν υψηλότερο στην
Ανατολική Γερμανία, όπου η ρύπανση ήταν μεγαλύτερη. Η έρευνα, όμως, απέδειξε
το εντελώς αντίθετο.

Η γερμανική έρευνα βοήθησε τους επιστήμονες να διαπιστώσουν ότι αυτό που
προκαλεί το άσθμα είναι πιθανόν διαφορετικό από εκείνο που προκαλεί τις
κρίσεις άσθματος. Όπως είναι γνωστό, τις κρίσεις άσθματος προκαλούν η γύρη, η
σκόνη, τα ακάρεα, οι κατσαρίδες, το στρες, ο κρύος αέρας, ο καπνός του
τσιγάρου, η μούχλα, οι λοιμώξεις του αναπνευστικού και η άσκηση.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, το άσθμα εμφανίζεται πριν από την ηλικία των
έξι χρόνων και, όπως τονίζει ο δρ Μαρτίνεζ, «αν πρόκειται να κατανοήσουμε τι
προκαλεί το άσθμα και όχι τις ασθματικές κρίσεις, θα πρέπει να ανατρέξουμε στα
πρώτα χρόνια της ζωής».

Δύο γονίδια έχουν σχέση με τη νόσο

Σήμερα, οι επιστήμονες στρέφονται στη γενετική. Πρόσφατα, ερευνητική ομάδα του
Εθνικού Εργαστηρίου Λόρενς Μπέρκλεϊ ανακάλυψαν δύο γονίδια, τα οποία
συμβάλλουν στην εμφάνιση της νόσου. Οι ειδικοί εξετάζουν ακόμα τι συμβαίνει
στο ανοσοποιητικό σύστημα στα πρώτα χρόνια της ζωής. Μία από τις πιο
συζητημένες νέες θεωρίες συνδέει το άσθμα με τη βελτίωση της υγιεινής. Σύμφωνα
με αυτή τη θεωρία, τα σημερινά βρέφη είναι λιγότερο εκτεθειμένα στους ιούς και
τα μικρόβια και, χωρίς αυτή την έκθεση, το ανοσοποιητικό τους σύστημα δεν
ωριμάζει πλήρως. Το αποτέλεσμα είναι το άσθμα.

Η θεωρία αυτή εξηγεί γιατί όσοι ζουν σε φάρμες ή αγροτικές περιοχές έχουν
μικρότερες πιθανότητες να εμφανίσουν άσθμα από τους κατοίκους των πόλεων. Οι
άνθρωποι που ζουν σε φάρμες είναι περισσότερο εκτεθειμένοι στους
μικροοργανισμούς του εδάφους και η έκθεση αυτή τους δημιουργεί κατά κάποιο
τρόπο ανοσία στο άσθμα.