Υποψήφια έστω κατ’ όνομα

Το παιχνίδι των… διλημμάτων θα παίξουν απόψε οι 15 ηγέτες της Ευρωπαϊκής
Ένωσης, όταν θα συζητήσουν ­ άτυπα και χωρίς πρακτικά ­ τι μέλλει γενέσθαι με
την τουρκική υποψηφιότητα.

ΤΑΜΠΕΡΕ, ΦΙΝΛΑΝΔΙΑ.

Η πλειοψηφία των εταίρων ­ προεξαρχόντων των «μεγάλων», δηλαδή της Βρετανίας,
της Γαλλίας και της Γερμανίας ­ θα επιθυμούσε για την Άγκυρα μια υποψηφιότητα
«σφραγίδα»: να ονομασθεί η Τουρκία υποψήφια, αλλά πέραν κάποιας οικογενειακής
φωτογραφίας στην οποία θα μετέχει ο εκάστοτε Τούρκος ηγέτης, η υποψηφιότητα
αυτή να μη συνοδεύεται από άλλο ουσιαστικό περιεχόμενο. Και βεβαίως, να μην
προσδιορισθεί η έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων. Στην κατεύθυνση αυτή,
άλλωστε, κινείται και η έκθεση-εισήγηση της Κομισιόν, ενός οργάνου που
παραδοσιακά σταθμίζει τις διαθέσεις των πολλών (και ισχυρών).

Με ουσία

Η άποψη αυτή για τις ευρωτουρκικές σχέσεις θα ικανοποιούσε πλήρως την Άγκυρα,
που θέλει την λέξη «υποψήφια» για λόγους εσωτερικής, πρωτίστως, πολιτικής.
Προσκρούει, όμως, στην αντίληψη της Ελλάδας, της Σουηδίας ­ και ενδεχομένως
κάποιων άλλων μικρών χωρών ­ που πιστεύουν ότι η τουρκική υποψηφιότητα πρέπει
να έχει περιεχόμενο και ουσία. Δηλαδή, να συνοδεύεται από δεσμεύσεις της
τουρκικής πλευράς στους «ελαττωματικούς» τομείς: ανθρώπινα δικαιώματα,
δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις, Κυπριακό, ελληνοτουρκικές σχέσεις. Επιπλέον,
σύμφωνα με την Αθήνα, η τουρκική υποψηφιότητα δεν θα πρέπει να υπονομεύσει την
ενταξιακή πορεία της Κύπρου ­ και άρα οι «15» θα πρέπει με κάποιον τρόπο να
εγγυηθούν την ένταξη του νησιού.

Έτσι, όπως θα τρώνε τον παραδοσιακό φινλανδικό τάρανδο, οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα
βρεθούν ενώπιον του απλού διλήμματος: υποψηφιότητα με δεσμεύσεις ή καθόλου
υποψηφιότητα; Η απάντηση, βέβαια, δεν θα δοθεί παρά στη Σύνοδο Κορυφής του
Ελσίνκι, τον Δεκέμβριο ­ και μέχρι τότε όλες οι πλευρές θα προσπαθήσουν να
ενισχύσουν τη θέση τους: οι μεγάλοι πιέζοντας, οι μικροί αντιστεκόμενοι και
συνάπτοντας μεταξύ τους συμμαχίες.

Το επιχείρημα

Στο παιχνίδι αυτό των διλημμάτων, πάντως, ο Κώστας Σημίτης διαθέτει ένα «ατού»
­ που δεν είναι καν υποχρεωμένος να ρίξει στο τραπέζι: ότι βρίσκεται
ουσιαστικά προ εκλογικής αναμέτρησης ­ και ως εκ τούτου δεν μπορεί να
συναινέσει σε μια απόφαση που θα είχε προφανές πολιτικό κόστος. Το επιχείρημα
αυτό δεν αντιμετωπίζεται μονάχα με «κατανόηση» από τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες,
αλλά και με ενδιαφέρον: ουδείς επιθυμεί πολιτική αστάθεια σε μια χώρα που
οσονούπω διαπραγματεύεται την ένταξή της στη ζώνη του ευρώ.

Κάποιοι υποστηρίζουν ότι το Τάμπερε ­ και ακολούθως το Ελσίνκι ­ θυμίζει το
Λουξεμβούργο. Και τότε, στα τέλη του ’96, οι «μεγάλοι» υποστήριξαν διακαώς την
τουρκική υποψηφιότητα, η οποία προσέκρουσε στην άρνηση του κ. Σημίτη.

Τούτη τη φορά, η Αθήνα φιλοδοξεί η άρνηση ­ εφόσον κριθεί αναγκαία ­ να μην
είναι της Ελλάδας, αλλά να είναι των «15», που δεν θέλουν να προσδώσουν
περιεχόμενο στην υποψηφιότητα της Τουρκίας.