ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Ρεπόρτερ και λογοτέχνες

Τομ Γουλφ: μεταξύ άλλων, ιδρυτής της «νέας δημοσιογραφίας» (σκίτσο από τη «Ρεπούμπλικα»)

«Το μυθιστόρημα πρέπει να ξέρει να αφηγείται την πραγματικότητα. Για να το
πετύχει αυτό ο συγγραφέας, πρέπει να γνωρίζει τους τόπους και τους ανθρώπους,
μ’ άλλα λόγια να είναι πρώτα ρεπόρτερ κι έπειτα λογοτέχνης. Στην αντίθετη
περίπτωση, τα βιβλία καταλήγουν να μιλούν μόνο για τα ιδιωτικά δράματα εκείνων
που τα γράφουν».

Η δουλειά του δημοσιογράφου είναι αναγκαία προϋπόθεση για όποιον θέλει να
γίνει συγγραφέας: αυτό ήταν το μήνυμα του Τομ Γουλφ προς το κοινό της Ιταλίας,
όπου βρέθηκε για να παρουσιάσει το νέο του βιβλίο «Ένας αληθινός άνθρωπος». Ο
διάσημος Αμερικανός λογοτέχνης ήξερε καλά για τι μιλούσε, αφού κι ο ίδιος από
τη δημοσιογραφία ξεκίνησε. Το 1958, νεαρός τότε συντάκτης μιας εφημερίδας του
Σπρίνγκφιλντ, στη Μασαχουσέτη, βρέθηκε σε μια συγκέντρωση όπου ο Τζων Κέννεντυ
μιλούσε σε εξέχοντες παράγοντες της πόλης. Ο Κέννεντυ, που προσπαθούσε τότε να
επανεκλεγεί γερουσιαστής, κατηγορούσε τους πολιτικούς του Νότου ότι, αν και
Δημοκρατικοί, είναι άπληστοι και διεφθαρμένοι. Όταν είδε τον δημοσιογράφο, τον
φώναξε και του είπε ότι οι δηλώσεις του δεν έπρεπε να δημοσιευτούν. Εκείνος
διαφώνησε. Έξαλλος, ο Κέννεντυ είπε ότι γνωρίζει τον διευθυντή του και τον
εκδότη της εφημερίδας και θα φροντίσει να τον απολύσουν. Αλλά δεν τα κατάφερε:
ο διευθυντής ήταν Ρεπουμπλικανός.

Ο Γουλφ πέρασε στη συνέχεια από την «Ουάσιγκτον Ποστ» και σιγά-σιγά ανέπτυξε
τη «νέα δημοσιογραφία», την τεχνική δηλαδή της λεπτομερούς αφήγησης της
πραγματικότητας εν είδει μυθιστορήματος, με τον ίδιο συχνά σε πρωταγωνιστικό
ρόλο. Ποια πραγματικότητα, όμως, αξίζει να αφηγηθεί κανείς μ’ αυτόν τον τρόπο;
Τον λόγο του προέδρου της Δημοκρατίας; Τις προγραμματικές δηλώσεις της
κυβέρνησης; Το πού κάνουν διακοπές οι πολιτικοί;

Οι ειδήσεις είναι αυτές που μας στέλνει στη Γη η σοφία του Θεού, απαντά ο Χοσέ
Κλαούντιο Εσκριμπάνο, διευθυντής της εφημερίδας «La Nacion» του Μπουένος
Άιρες. Δική μας δουλειά είναι να ξέρουμε να «φιλτράρουμε» όλο αυτό το υλικό
και να βρίσκουμε την ιστορία του ανώνυμου ήρωα. Το δύσκολο είναι να
ανακαλύπτουμε τις ειδήσεις που δεν είμαστε αναγκασμένοι να δημοσιεύσουμε, να
φέρνουμε στην επιφάνεια ιστορίες ξεκινώντας από πράγματα που μοιάζουν
δευτερεύοντα. Και, βέβαια, να είμαστε αξιόπιστοι.

Η εφημερίδα, λέει ο Αργεντινός δημοσιογράφος στην «Κοριέρε», είναι σαν το
ψωμί: μπορείς να το φτιάξεις καλά, αλλά αν κάθε μέρα είναι το ίδιο ο κόσμος
αργά ή γρήγορα θα βαρεθεί. Πρέπει να βελτιώνεσαι συνεχώς, γιατί αλλιώς θα
βρεθεί κάποιος άλλος να παρουσιάσει ένα καλύτερο προϊόν. Πρέπει να
παρακολουθείς την πραγματικότητα, να είσαι προσκολλημένος σ’ αυτήν, να
αλλάζεις μαζί της. Αλλιώς, είσαι νεκρός.

Και οι νέοι εχθροί; Η τηλεόραση, το Internet; «Υπάρχει χώρος για όλους. Το
ραδιόφωνο λέει την είδηση, η τηλεόραση την παρουσιάζει κι η εφημερίδα εξηγεί
γιατί συνέβη και τι συνέπειες έχει. Όσο για το Internet, δεν είναι παρά ένας
τοίχος γεμάτος με γκράφιτι που κανείς δεν ξέρει ποιος τα έχει γράψει».