Μια μεγάλη πρεμιέρα

Ο συνθέτης στον χαιρετισμό ανάμεσα στην Ανθή Παλαμήδη, τον Λουκά Καρυτινό και τον θίασο της «Αντιγόνης»

Μια γκραντιόζα πρεμιέρα ήταν η παγκόσμια πρώτη παράσταση της λυρικής τραγωδίας
του Μίκη Θεοδωράκη «Αντιγόνη», που παρουσιάστηκε προχθές την Πέμπτη στο Μέγαρο
Μουσικής Αθηνών.

Κι ήταν όλη η Αθήνα εκεί. Από τον Πρωθυπουργό ­ «ήρθα για να τιμήσω τον Μίκη»
είπε μπαίνοντας ­ και τη σύζυγό του κ. Δάφνη Σημίτη, τους οποίους υποδέχτηκε ο
πρόεδρος του Μεγάρου Μουσικής κ. Χρήστος Δ. Λαμπράκης, και σχεδόν όλη η
ελληνική κυβέρνηση, υπουργοί, βουλευτές και αρχηγοί κομμάτων της
αντιπολίτευσης ­ έλαμψε ωστόσο διά της απουσίας του το ΚΚΕ και ο ΣΥΝ ­
καλλιτέχνες, συγγραφείς, συνθέτες, φίλοι της μουσικής του Μίκη έως κοσμικοί
Αθηναίοι και φανατικοί θεατές των μεγάλων πρεμιερών.

Κι αυτή πράγματι ήταν μια μεγάλη πρεμιέρα. Με επισημότητα, με καλλιτεχνική
αρτιότητα, με εντυπωσιακή όψη και κοσμική λάμψη, που έδωσε η μεγάλη δεξίωση
στο τέλος.

Η όψιμη απόφαση του Μίκη Θεοδωράκη να συνθέτει όπερες ­ τις χαρακτηρίζει
λυρικές τραγωδίες ­ ενισχύεται από τη θεματολογική χρήση της αρχαίας ελληνικής
τραγωδίας. Ο ίδιος ο συνθέτης έγραψε και το λιμπρέτο της «Αντιγόνης»,
χρησιμοποιώντας ως αφετηρία την ομώνυμη τραγωδία του Σοφοκλή, προσθέτοντας και
περικόπτοντας πρόσωπα και γεγονότα από τον θηβαϊκό κύκλο.

Με συγκεκριμένα δάνεια από τους «Επτά επί Θήβας», τις «Φοίνισσες», το κολάζ
της δικής του Αντιγόνης παρουσιάζει πυκνή δράση, η οποία μεταφέρεται και στη μουσική.

Το σκηνικό

Ο Πρωθυπουργός κ. Κώστας Σημίτης συγχαίρει τον βασικό δημιουργό της παράστασης, Μίκη Θεοδωράκη

Η εμφάνιση του Οιδίποδα στην έναρξη της παράστασης τη στιγμή που εγκαταλείπει
τυφλός τη Θήβα γίνεται σ’ ένα μνημειώδες σκηνικό, το οποίο παραμένει το ίδιο
σ’ όλη τη διάρκεια της παράστασης με μικρές προσθαφαιρέσεις.

Ένας γκριζόμαυρος χώρος με δέσμες δοράτων καρφωμένες σε συμπαγείς όγκους –
πύλες και μια μεγάλη αιματοβαμμένη και φωτισμένη από μέσα κλίμακα είναι η
βασική σκηνική πρόταση του διαπρεπούς σκηνογράφου Νίκου Γεωργιάδη, ο οποίος
συνδύασε την αρχαία και τη σύγχρονη εποχή. Την ίδια αισθητική ακολούθησαν τα
κοστούμια ­ παντελόνια από φόρμες στρατιωτικές με θώρακες και περικεφαλαίες,
αλλά και αρβύλες και την Αντιγόνη γυμνόποδη.

Η παγωνιά της έναρξης μ’ ένα βλάσφημο προς τους θεούς Οιδίποδα ισορροπεί με τη
συγκίνηση και τις δυνατές μελωδικές χορωδιακές στιγμές, τις άριες και τα
ντουέτα του τέλους, όταν η Αντιγόνη εισέρχεται στον Άδη, όπου την περιμένει ο Αίμονας.

Γιατί, την πυκνή δράση του λιμπρέτο συνοδεύει μια συνεχής, πυκνή και δραματική
μουσική, με δυνατές λυρικές στιγμές και έντονη την παρουσία του αρχαίου χορού,
που εδώ προσωποποιείται από τη χορωδία ­ μια χρήση διαφορετική απ’ αυτή που
ξέρουμε σε παραδοσιακές όπερες. Εξάλλου, το φόρτε του Μίκη είναι το χορωδιακό
­ κυρίαρχο και στην «Αντιγόνη» του.

Η παράσταση σκηνοθετημένη από τον έμπειρο Βασίλη Νικολαΐδη κίνησε τους
σολίστες και τους χορωδούς με καθαρότητα αναδεικνύοντας τη σκηνική παρουσία
της Τζένης Δριβάλα και των άλλων συντελεστών, ενώ την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών
διηύθυνε ο Λουκάς Καρυτινός, βαθύς γνώστης του έργου του Θεοδωράκη. Ενός έργου
με μελωδίες ωραίες, όπως μόνον ο Μίκης ξέρει να γράφει, με τραγουδιστικά φόρτε
και ενδιαφέροντα χορωδιακά που ευτύχησε να παρουσιαστεί με μια αισθητική και
προσεγμένη υπερπαραγωγή.

Θερμό χειροκρότημα

Το χειροκρότημα ήταν θερμό και παρατεταμένο, όταν εμφανίστηκε στη σκηνή ο
συνθέτης, ο οποίος παρακολούθησε την παράσταση από την 17η σειρά της πλατείας
μαζί με όλη την οικογένειά του.

Ο Μίκης έδειχνε ευχαριστημένος και δεχόταν τα συγχαρητήρια των εκατοντάδων
προσκεκλημένων σ’ όλη τη διάρκεια της δεξίωσης, που δόθηκε από τον χορηγό κ.
Κόκκαλη στο φουαγιέ του Μεγάρου Μουσικής.

Παρέμειναν σ’ αυτή όλοι οι επίσημοι, ο Πρωθυπουργός Κ. Σημίτης με τη σύζυγό
του Δάφνη και οι κ.κ. Κ. Λαλιώτης, Γ. Παπανδρέου, Β. Παπανδρέου, Ά.
Τσοχατζόπουλος, Γ. Παπαντωνίου, Γ. Αρσένης, Ε. Παπαζώη, Α. Φούρας, Κ.
Γείτονας, Α. Παπαδόπουλος, Γ. Ρωμαίος, Θ. Πάγκαλος, Σ. Βαλυράκης, Στ. Μπένος,
Θ. Τσουκάτος. Δ. Τσοβόλας, Στ. Μάνος, Σ. Κούβελας, Φ. Πάλλη-Πετραλιά, Γ.
Σουφλιάς, Κ. Αλαβάνος, Γ. Κουρουπός, Δ. Φωτόπουλος, Θ. Αντωνίου, Α. Σαμαράκης,
Γ. Βέλτσος, Π. Κούκκος, Γ. Νταλάρας, Μ. Φαραντούρη, Ε. Καραΐνδρου, Λ.
Παπαδόπουλος, Ε. Παπανδρέου, Οδ. Δημητριάδης, Δ. Μαρωνίτης, Κ. Μητρόπουλος κ.ά.