Το νέο πρόσωπο του ΔΝΤ

Ο Τζέιμς Βόλφενσον (αριστερά), πρόεδρος της Παγκόσμιας Τράπεζας, και ο Μισέλ Καμντεσί, γενικός διευθυντής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, ζήτησαν από τη διεθνή κοινότητα να κάνει προσπάθειες για την καταπολέμηση της φτώχειας στις αναπτυσσόμενες χώρες του πλανήτη

Στις πιο φτωχές περιοχές του κόσμου πολλές φορές αποκαλείται Σκρουτζ, ένας
άκαρδος χωροφύλακας της δημοσιονομικής πειθαρχίας, το μισητό σύμβολο όλων των
ανισοτήτων σε έναν κόσμο που φιλοξενεί πάμπλουτους, αλλά και πάμφτωχους.

Ωστόσο, κατά τη διάρκεια της τελευταίας ετήσιας συνόδου του, το Διεθνές
Νομισματικό Ταμείο έδειξε ένα διαφορετικό πρόσωπο. Οι αξιωματούχοι του
Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου ­ επί πολλά χρόνια συνδεδεμένοι με αιτήματα για
περικοπές δημοσίων δαπανών ­ ασχολήθηκαν για πρώτη φορά σοβαρά με το πρόβλημα
της φτώχειας σε πολλές αναπτυσσόμενες χώρες.

Ο παγκόσμιος δανειστής υποστήριξε μια διεθνή πρωτοβουλία για τη διαγραφή των
χρεών των φτωχότερων χωρών του πλανήτη.

Δεσμεύτηκε να συνδέσει το πρόγραμμα παροχής δανείων για τις χώρες που
αντιμετωπίζουν σοβαρά οικονομικά προβλήματα με τις πολιτικές καταπολέμησης της
φτώχειας. Ακόμη και ο γενικός διευθυντής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, κ.
Μισέλ Καμντεσί, εμφανίστηκε ως υποστηρικτής των πολιτικών για την αντιμετώπιση
των καταστάσεων «ακραίας φτώχειας».

Σύμφωνα με τις δηλώσεις του Καμντεσί, το Ταμείο πρέπει να ανταποκρίνεται στις
κραυγές απόγνωσης των φτωχών.

Ωστόσο, σύμφωνα με τους πολλούς επικριτές του, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο
πασχίζει να εξασφαλίσει πολιτική στήριξη από το αμερικανικό Κογκρέσο μετά τις
αλλεπάλληλες αποτυχίες του τα τελευταία δύο χρόνια.

Οι επικριτές του το κατηγορούν για τα πάντα: από την επιδείνωση της
χρηματοπιστωτικής κρίσης της διετίας 1997-’98 μέχρι και την κατασπατάληση
χρήματος των φορολογουμένων στα δάνεια προς τη Ρωσία. Σε γενικές γραμμές, το
Ταμείο κατηγορείται ως αύθαδες, υπεροπτικό, ξεπερασμένο και μυστικοπαθές.

Αναποτελεσματικό

«Πρόκειται για έναν διαλυμένο και αναποτελεσματικό οργανισμό, ο οποίος
πασχίζει με κάθε τρόπο να διατηρήσει το ίματζ του», λέει ο Τζέφρι Σαξ,
επικριτής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, ο οποίος διευθύνει το Κέντρο
Διεθνούς Ανάπτυξης του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ. «Το ΔΝΤ δέχεται αυτή τη στιγμή
απίστευτες, αλλά δικαιολογημένες, επιθέσεις επειδή δεν έκανε αυτό που έπρεπε
να κάνει σε πολλά μέρη του πλανήτη».

Δεν βοήθησε την Αφρική. Στη Ρωσία, όπου ο αδελφός του οργανισμός ­ η Παγκόσμια
Τράπεζα ­ προσπάθησε να βοηθήσει, κυριαρχούν καταστάσεις αποσύνθεσης.

Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο ιδρύθηκε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και
ανέλαβε διαφορετικές ευθύνες: την επίβλεψη του παγκόσμιου νομισματικού
συστήματος και τη παροχή οικονομικής βοήθειας στα κράτη που πλήττονταν από
βραχυπρόθεσμες χρηματοπιστωτικές κρίσεις.

Ο πρόεδρος της Παγκόσμιας Τράπεζας Τζέιμς Βόλφενσον ένιωσε υποχρεωμένος να
απαντήσει στο σχόλιο του υπουργού Οικονομικών της Βραζιλίας Πέντρο Μαλάν ότι
οι διαχωριστικές γραμμές των αρμοδιοτήτων του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου
και της Παγκόσμιας Τράπεζας δεν είναι πλέον σαφείς: «Γνωρίζω πως ο κ. Μαλάν
ανησυχεί για το ενδεχόμενο η Παγκόσμια Τράπεζα να γίνει Διεθνές Νομισματικό
Ταμείο και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο να γίνει Παγκόσμια Τράπεζα. Δεν
νομίζω ότι υπάρχουν πιθανότητες να συμβεί κάτι τέτοιο».

Πράγματι, όπως εκτιμούν πολλοί, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο μπορεί να ξεκινά
μια νέα πορεία μετά την την κριτική που δέχτηκε τα τελευταία δύο χρόνια από το
αμερικανικό Κογκρέσο και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης.

Η αυξανόμενη σημασία που δίνει το ΔΝΤ στην καταπολέμηση της φτώχειας μπορεί ­
όπως λένε ­ να είναι τόσο εξάσκηση δημοσίων σχέσεων όσο και μια αντίδραση στη
νέα παγκόσμια πραγματικότητα: τα δίκτυα κοινωνικής προστασίας σε πολλές
χώρες-μέλη του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου παρουσιάζουν μεγάλα κενά και ο
δημοσιονομικός συντηρητισμός δεν μπορεί από μόνος του να φέρει αυτές τις χώρες
στον κόσμο της ευημερίας.

«Σίγουρα το να δείξουν ανθρώπινο πρόσωπο δεν τους βλάπτει», λέει ο Ρόμπερτ
Λίταν, διευθυντής Οικονομικών Ερευνών στο Ινστιτούτο Μπρούκινς. «Το Διεθνές
Νομισματικό Ταμείο βρίσκεται στη θέση του γιατρού που συνταγογραφεί
ρετσινόλαδο στους ασθενείς του τα τελευταία δύο χρόνια.

Μπορεί να ισχυρισθεί ότι το ρεστινόλαδο έχει αποδειχθεί θεραπευτικό σε κάποιες
από τις χώρες-μέλη του Ταμείου, που αντιμετωπίζουν προβλήματα. Αυτό όμως δεν
σημαίνει ότι το ρετσινόλαδο θα αποδεικνύεται για πάντα θεραπευτικό…».

Τι διαπιστώνει το ΔΝΤ

Ολοκληρώθηκε την προηγούμενη εβδομάδα η ετήσια σύνοδος του Διεθνούς
Νομισματικού Ταμείου. Σε κοινό ανακοινωθέν της βασικής Διοικητικής Επιτροπής
του ΔΝΤ (Interim Committee) διαπιστώνονται τα ακόλουθα σε σχέση με την
κατάσταση της παγκόσμιας οικονομίας και του χρηματοπιστωτικού συστήματος:

* Η ανάκαμψη των ασιατικών οικονομιών συνεχίζεται βασιζόμενη στις τονωτικές
δημοσιονομικές και νομισματικές πολιτικές και στην επιστροφή του θετικού
κλίματος στις αγορές.

Η αναδιάρθρωση του χρηματοπιστωτικού τομέα σε γενικές γραμμές προχωρεί, αλλά
χρειάζονται περισσότερες προσπάθειες προς αυτήν την κατεύθυνση.

* Όσον αφορά τη Ρωσία απαιτείται η συνέχιση των προσπαθειών για τη συνέχιση
των μεταρρυθμίσεων του χρηματοπιστωτικού τομέα, που θα βοηθήσουν στην
ενσωμάτωση και ολοκλήρωση της Ρωσίας με την παγκόσμια οικονομία.

* Η Επιτροπή δηλώνει ικανοποιημένη από τη συνεχή αναπτυξιακή πορεία της
αμερικανικής οικονομίας, αλλά επαναλαμβάνει την ανάγκη για την εφαρμογή
οικονομικών πολιτικών που θα αποσκοπούν στη διατήρηση των ρυθμών ανάπτυξης.

* Η Ιαπωνία πρέπει να διατηρήσει αλλά και να ενδυναμώσει τις πολιτικές
σταθεροποίησης και ανάκαμψης της οικονομίας, μέσω της διοχέτευσης ενός νέου
δημοσιονομικού πακέτου.

* Τέλος, όσον αφορά την Ευρώπη γίνεται έκκληση για συνέχιση της προσπάθειας
δημοσιονομικής ενδυνάμωσης και διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Οι τελευταίες
πρέπει να επικεντρωθούν στην αγορά εργασίας και τα φορολογικά συστήματα.