ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Μαθήματα ανάγνωσης

Οι νέοι δεν διαβάζουν ­ τουλάχιστον στην Ιταλία. Και οι συγγραφείς
αποφάσισαν να πάρουν την κατάσταση στα χέρια τους.

Ζήτω το διάβασμα! Ο Ντανιέλ Οτέιγ και η Μαριάν Ντενικούρ σε μια σκηνή από το «Γαλάζιο Δωμάτιο», που παίζεται αυτόν τον καιρό στο Παρίσι

Νέα (γεννήθηκε τον Ιανουάριο του 1962), ενθουσιώδης, με γερές βάσεις (το θέμα
του διδακτορικού της ήταν η φορολογική μεταρρύθμιση του Ρήγκαν) και
προοδευτικές απόψεις (από το 1991 ανήκει στην Εθνική Γραμματεία του
Δημοκρατικού Κόμματος της Αριστεράς), η Τζοβάνα Μελάντρι δεν περίμενε την 50ή
επέτειο από την ίδρυση της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας για να ζητήσει από
«εκατό λουλούδια να ανθίσουν». Το σύνθημα το πέταξε ήδη από τον περυσινό
Νοέμβριο, όταν ανέλαβε το Υπουργείο Πολιτισμού με διευρυμένες αρμοδιότητες: η
ιταλική κουλτούρα έχει πολλά πρόσωπα, είχε τονίσει τότε, και δεν πρέπει να
ταυτίζεται με την «αιώνια πόλη». Δίνοντας έμφαση στις νέες τεχνολογίες και τα
παιχνίδια της εικονικής κουλτούρας, η νέα υπουργός υποσχέθηκε ότι θα ανοίξει
ένα μουσείο σε κάθε γωνιά της ιταλικής γης που θα λειτουργεί με μια λογική
αντίστροφη της συνήθους: ο ενήλικας θα μπαίνει δωρεάν εφόσον συνοδεύεται από
ένα παιδί.

Αφορμή για τη νέα παρέμβαση της Τζοβάνα Μελάντρι ήταν ένας αριθμός: μόνο το
38,5% των Ιταλών διαβάζουν τουλάχιστον ένα βιβλίο τον χρόνο. Οι υπόλοιποι δεν
κάνουν καν τον κόπο να ξεφυλλίσουν ένα βιβλίο ούτε διανοούνται βέβαια να
επισκεφθούν ένα βιβλιοπωλείο. Τα βιβλία τρομοκρατούν, είπε η υπουργός σε
συνέντευξη που έδωσε τον περασμένο μήνα στην «Κοριέρε». Τα βιβλία πεθαίνουν.
Υπάρχει τρόπος να τα σώσουμε; Μπορούμε να διδάξουμε στους συμπατριώτες μας την
απόλαυση της ανάγνωσης; Ή πρέπει να αφήσουμε την αγορά να λύσει «αυτόματα» το
πρόβλημα της πνευματικής φτώχειας, όπως αυτόματα υποτίθεται ότι καταπολεμά και
εξουδετερώνει την άλλη φτώχεια, την υλική;

Ευτυχώς, η Μελάντρι πιστεύει ακόμη στην αναγκαιότητα της επέμβασης – αν όχι
του κράτους, τουλάχιστον των άμεσα ενδιαφερομένων. Κάλεσε έτσι τους συγγραφείς
να κατεβούν στο «δρόμο» και να διαφημίσουν το αντικείμενό τους κάνοντας
μαθήματα δημιουργικής ανάγνωσης στις δημόσιες βιβλιοθήκες 17 πόλεων. Η
ανταπόκριση στην έκκλησή της ήταν εντυπωσιακή: τουλάχιστον 270 συγγραφείς και
ποιητές δήλωσαν ότι θα στηρίξουν αυτή την πρωτοβουλία. Ο πρώτος κύκλος
διαλέξεων αρχίζει σήμερα και θα διαρκέσει ως τις 21 Δεκεμβρίου. Ο Ουμπέρτο Έκο
θα μιλήσει στην Μπολώνια στις 23 Νοεμβρίου, ο Κλαούντιο Μάγκρις στο Τορίνο μια
εβδομάδα αργότερα, ο Βιντσέντσο Κονσόλο θα επισκεφθεί την Πίζα, η Σίλβια
Μπαλέστρα τη Ματσεράτα, ο Εντοάρντο Σανγκουινέτι την Τζένοβα, ο Τζοβάνι
Ραμπόνι το Μιλάνο.

Ο κύκλος αυτών των μαθημάτων θα συμπληρωθεί από μια ενδιαφέρουσα
οπτικοακουστική σειρά που παρήγαγε η RAI. Σε έξι εκδηλώσεις που θα γίνουν στη
Ρώμη, οι παριστάμενοι θα έχουν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν 40λεπτα
αφιερώματα σε μεγάλους ποιητές, όπως ο Παζολίνι, ο Μοντάλε και ο Ουνγκαρέτι,
και να ακούσουν ηθοποιούς να διαβάζουν στίχους τους. Η «τηλεόραση για λίγους»
θα ανοίξει έτσι σε όλους, μικρούς και μεγάλους, ειδικούς και μη. Κι έπειτα,
δεν μπορεί, θα σπεύσουν στα βιβλιοπωλεία.