Οικονομικό σκάνδαλο απειλεί την Ινδονησία

Β. Χαμπίμπι. Ο Ινδονήσιος πρόεδρος θα αντιμετωπίσει μια σκληρή εκλογική μάχη τον Νοέμβριο. Πολλά θα εξαρτηθούν από τη διαλεύκανση του σκανδάλου Μπάλιγκεϊτ

Στους δρόμους της Τζακάρτα φοιτητές εκτοξεύουν βόμβες μολότοφ εναντίον της
αστυνομίας. Ο ινδονησιακός στρατός αποσύρεται από τα ερείπια του Ανατολικού
Τιμόρ, καθώς οι ξένες δυνάμεις αναλαμβάνουν την επιβολή της τάξης. Στην
απομονωμένη περιοχή του Άμπον, χριστιανοί και μουσουλμάνοι αλληλοεξοντώνονται
με αυτοσχέδια όπλα. Υπάρχει πλεόνασμα ζητημάτων για να αναστατώνουν την
καθημερινότητα της Ινδονησίας ­ μιας χώρα που σχοινοβατεί μεταξύ δημοκρατίας
και δικτατορίας, οικονομικής ανάκαμψης και οικονομικής καταστροφής. Το ζήτημα
όμως που αυτές τις ημέρες απασχολεί και ανησυχεί περισσότερο τους Ινδονήσιους
είναι ένα οικονομικό σκάνδαλο που φέρει το όνομα Μπάλιγκεϊτ.

Τα γεγονότα που σχετίζονται με το σκάνδαλο είναι πολύ απλά: η Μπανκ Μπαλί, μία
από τις μεγαλύτερες τράπεζες της Ινδονησίας, κατέβαλε περίπου 70 εκατομμύρια
δολάρια στο κυβερνών κόμμα Γκόλκαρ. Τα χρήματα επρόκειτο να δαπανηθούν για την
εκστρατεία επανεκλογής του προέδρου Χαμπίμπι. Όταν το σκάνδαλο ήρθε στο φως
της δημοσιότητας, τα χρήματα επεστράφησαν και ξεκίνησε μια μεγάλη έρευνα.
Ωστόσο, το δημόσιο αίσθημα επλήγη από το σκάνδαλο.

Στην επιφάνεια ήρθαν στοιχεία που έδειχναν και ζητήθηκε και από άλλες τράπεζες
να συμμετάσχουν σε παρόμοιες κινήσεις. Το αποτέλεσμα ήταν το Κοινοβούλιο να
ζητήσει την περασμένη Παρασκευή από τον Χαμπίμπι την απόλυση επτά κορυφαίων
κυβερνητικών στελεχών, στους οποίους περιλαμβανόταν ο υπουργός Οικονομικών και
ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας.

«Το σκάνδαλο αυτό αποδεικνύει τα πολύ μεγάλα οικονομικά και πολιτικά
προβλήματα της Ινδονησίας», λέει ο Μαρκ Μπέιρντ, στέλεχος της Παγκόσμιας
Τράπεζας, ο οποίος έχει επιφορτιστεί με την «επίβλεψη» της Ινδονησίας. Κανείς
μέχρι τώρα δεν έχει κατηγορήσει τον ίδιο τον Χαμπίμπι. Αλλά ύστερα από τρεις
δεκαετίες σκανδάλων του προκατόχου του ­ του Σουχάρτο ­ οι Ινδονήσιοι δεν
φαίνονται διατεθειμένοι να χαριστούν στον μη δημοφιλή Σουχάρτο. Το σκάνδαλο ­
και η καθυστερημένη αντίδραση της κυβέρνησης σε αυτό ­ έγινε το βασικό
επιχείρημα για αυτούς που υποστηρίζουν ότι η Ινδονησία πρέπει να πετάξει από
πάνω της τη γάγγραινα της διαφθοράς.

«Οι άνθρωποι έχουν αγανακτήσει», λέει ο Ινδονήσιος οικονομολόγος Ριζάλ Ραμλί.
«Ενώ άκουσαν τον Χαμπίμπι να βγάζει λόγους για τη δύναμη του νόμου,
διαπιστώνουν ότι οι νόμοι παραβιάζονται. Παρά τις δηλώσεις του ότι διαφέρει, η
κυβέρνησή του είναι απλώς μια προέκταση της κυβέρνησης του Σουχάρτο. Πολιτικοί
αναλυτές στην Ινδονησία υποστηρίζουν ότι το σκάνδαλο έχει πλήξει την εικόνα
του Χαμπίμπι, ο οποίος τον Νοέμβριο θα αντιμετωπίσει μια σκληρή εκλογική μάχη.
Ωστόσο, οι κίνδυνοι είναι πολύ μεγαλύτεροι: κάποιοι ανησυχούν ότι το
Μπάλιγκεϊτ θα δυναμιτίσει την πορεία ανάκαμψης της οικονομίας και τις
προσπάθειες εκδημοκρατισμού της χώρας.

Αν πρόκειται να εκλέξεις νέο πρόεδρο χωρίς προηγουμένως να έχει ξεκαθαρίσει το
σκάνδαλο, πιστεύω ότι όλες οι πολιτικές αλλαγές θα κινδυνεύουν επειδή στην
ουσία δεν θα έχεις πατάξει τη διαφθορά», λέει ο Μπέιρντ. Ο Άνουπ Σινγκ,
υποδιεθυντής του Τμήματος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου που παρακολουθεί
τα προγράμματα για τις χώρες του Ειρηνικού, τονίζει ότι το ΔΝΤ δεν μπορεί
«απλώς να παραβλέψει το θέμα και να συνεχίσει την εφαρμογή του προγράμματος
οικονομικής βοήθειας. Το θέμα πρέπει να επιλυθεί».

Πάγωμα χρηματοδότησης

Το Διεθνές Νομισαμτικό Ταμείο, η Παγκόσμια Τράπεζα και η Τράπεζα Ασιατικής
Ανάπτυξης έκαναν πράξη τα λόγια τους παγώνοντας δάνεια ύψους 1,4
δισεκατομμυρίων δολαρίων προς την Ινδονησία μέχρι την έκδοση των αποτελεσμάτων
μιας ανεξάρτητης έρευνας. Όσο η Τζακάρτα καθυστερεί να επιτρέψει την
ανεξάρτητη έρευνα τόσο μεγαλύτερο κόστος αναλαμβάνει. Μέχρι το τέλος του
ερχόμενου Μαρτίου οι διεθνείς οργανισμοί έχουν προγραμματίσει την παροχή
δανείων στην Ινδονησία ύψους 4,7 δισεκατομμυρίων δολαρίων ­ περισσότερο από το
10% του συνολικού πακέτου των 43 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την οικονομική
διάσωση της Ινδονησίας.

Ινδονήσιοι αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι η χώρα μπορεί να αντέξει για κάποιο
χρονικό διάστημα. Συμφωνούν όμως ότι η χώρα δεν μπορεί να πετύχει την πλήρη
ανάρρωσή της από τα οικονομικά της τραύματα χωρίς ξένη οικονομική βοήθεια.
Στον φετινό προϋπολογισμό χρειαζόμαστε δέκα δισεκατομμύρια δολάρια ξένης
βοήθειας», λέει ο Ουμάρ Τζουόρο, οικονομικός σύμβουλος του Χαμπίμπι. «Αν η
ξένη οικονομική βοήθειας διακοπεί μόνιμα, η οικονομία θα καταστραφεί».

Το γεγονός ότι η Ινδονησία θα αναλάβει το ρίσκο να καταστραφεί η οικονομία της
δείχνει πόσο δύσκολη είναι η προσπάθεια για την πάταξη της διαφθοράς. Παρά τα
αιτήματα προς την κυβέρνηση να διεξάγει έρευνα εις βάθος, η τελευταία αρνήθηκε
να δημοσιοποιήσει μια έκθεση για το σκάνδαλο που συνέταξε η λογιστική εταιρεία
Πράις Γουότερ Χάους Κούπερς.

Οι υπεύθυνοι

Άνθρωποι που είδαν την έκθεση λένε ότι κατονομάζονται τουλάχιστον επτά
κυβερνητικοί αξιωματούχοι ως άμεσα αναμεμειγμένοι σε ένα σχέδιο για τη
μεταφορά 70 εκατομμυρίων δολαρίων από την Μπανκ Μπαλί στο κυβερνών κόμμα
Γκόλκαρ. Επιπλέον, τονίζουν ότι οι ελεγκτές εντόπισαν τα χρήματα από την
ινδονησιακή Τράπεζα Ανασυγκρότησης μέσα από δίκτυο λογαριασμών ανθρώπων που
συνδέονται με το κυβερνών κόμμα.

Το κρατικό συμβούλιο ελέγχου, το οποίο πήρες την έκθεση από τον ανεξάρτητο
ελεγκτικό οίκο, πίεσε κατ’ αρχήν την Πράις Γουότερ Χάους να τη δημοσιοποιήσει.
Όταν όμως απειλήθηκε με μηνύσεις από αυτούς που αναφέρονταν στη μελέτη, έκανε
πίσω. Τώρα υποστηρίζει ότι οι νόμοι για το τραπεζικό απόρρητο της απαγορεύουν
τη δημοσιοποίησή της.

«Προστατεύοντας αυτούς τους ανθρώπους, μπορεί, πράγματι, να προστατεύω
ενόχους», δήλωσε ο Σάτριο Μπουντιχάρτζιο Τζοεντόνο, πρόεδρος του κρατικού
συμβουλίου ελέγχου. «Αφήστε όμως την αστυνομία να αποφασίσει. Αφήστε τους
δικηγόρους να αποφασίσουν. Το ζήτημα είναι νομικό». Ο Τζαεντόνο είπε ότι
παρέδωσε την έκθεση στην αστυνομία και ότι ελπίζει πως θα κατηγορηθούν οι
πραγματικοί ένοχοι.

Η καταπολέμηση της διαφθοράς στην Ινδονησία δεν είναι εύκολη υπόθεση, είπε ο
ίδιος, και ιδίως όταν οι απατεώνες έχουν πολλά χρήματα. Υποστήριξε ότι η
καταπολέμηση της διαφθοράς μπορεί να είναι και επικίνδυνη. «Υπάρχουν άνθρωποι
που περιφέρονται με εκατομμύρια. Με αυτά μπορούν να αγοράσουν πολλούς
δικηγόρους και πολλά όπλα»

Ανάμεσα σε αυτούς που ανησυχούν από την αποκάλυψη του σκανδάλου είναι και ο
άνθρωπος που το ξεκίνησε: ο πρώην διοικητής της Μπανκ Μπαλί, Ρούντι Ραμλί. Ο
Ραμλί μετακόμισε με την οικογένειά του στη Σιγκαπούρη και χάθηκε από προσώπου
γης όταν αποκαλύφθηκε το σκάνδαλο. Εμφανίστηκε πριν από δύο εβδομάδες
προκειμένου να καταθέσει σε μια ακρόαση του Κοινοβουλίου για το θέμα.

Το σκάνδαλο είναι η τελευταία εξέλιξη της προσπάθειας του Ραμλί να διατηρήσει
την τράπεζα που κληρονόμησε από τον πατέρα του. Ο πατέρας του αγόρασε την
τράπεζα το 1967.

Υπό τον έλεγχο του Ρούντι Ραμλί, η τράπεζα αναπτύχθηκε ταχύτατα για να γίνει η
τεταρτη μεγαλύτερη ιδιωτική τράπεζα της Ινδονησίας. «Η Μπανκ Μπαλί είχε την
εικόνα μιας καλής τράπεζας και ο Ρούντι Ραμλί είχε την εικόνα του τίμιου
τραπεζίτη», λέει ο Μαρκ Χάνσεν, τραπεζικός αναλυτής στην Τζακάρτα.

Ωστόσο, όπως όλες οι ινδονησιακές τράπεζες, η Μπανκ Μπαλί επλήγη θανάσιμα από
την ασιατική κρίση. Η υποτίμηση του ινδονησιακού νομίσματος δημιούργησε μεγάλα
ανοίγματα, αφού οι πελάτες της τράπεζας δεν μπορούσαν να αποπληρώσουν τα χρέη τους.

Οι Ινδονήσιοι φορολογούμενοι είδαν τη χώρα τους να γίνεται το συνώνυμο της
διαφθοράς. Για αυτό και έχουν αποθέσει πολλές από τις ελπίδες τους για μια νέα
αρχή στην πλήρη κάθαρση από το Μπάλιγκεϊτ.