Απειλή για ΗΠΑ, Ιαπωνία η άνοδος του γιεν

Το γιεν καλπάζει και δημιουργεί ανησυχίες στις δύο πλευρές του Ειρηνικού (στο στιγμιότυπο διαπραγματευτής στην αγορά συναλλάγματος του Τόκιο, ο οποίος δέχεται εντολή αγοράς γιεν)

Η κεντρική τράπεζα της Ιαπωνίας βρίσκεται σε κατάσταση πολιορκίας. Πέρυσι
ανεξαρτητοποιήθηκε από την ιαπωνική κυβέρνηση ­ στα πλαίσια προγράμματος
μεταρρύθμισης του χρηματοπιστωτικού συστήματος της χώρας ­ και τώρα δέχεται
βολές από παντού.

Αξιωματούχοι ξένων κυβερνήσεων, αναλυτές και οικονομολόγοι επενδυτικών οίκων
πιέζουν την κεντρική τράπεζα να χαλαρώσει την ­ ήδη χαλαρή, όπως πιστεύει η
ίδια ­ νομισματική της πολιτική.

Υποστηρίζουν ότι μια χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής θα προσδώσει στην
ιαπωνική οικονομία τη δύναμη για να βγει από την οικονομική κρίση που την
μαστίζει τα τελευταία δέκα χρόνια.

Πιέσεις ασκούν στην Τράπεζα της Ιαπωνίας και οι αγορές συναλλάγματος, που μέρα
με την ημέρα στέλνουν σε νέα ύψη το γιεν έναντι των ξένων νομισμάτων και
κυρίως του δολαρίου.

Το ιαπωνικό νόμισμα χτύπησε την περασμένη εβδομάδα το υψηλότερο σημείο των
τελευταίων τρεισήμισι χρόνων (103,17 γιεν) έναντι του δολαρίου προκαλώντας
έντονη ανησυχία: η ανατίμηση του γιεν μπορεί να δυναμιτίσει την ­ έστω και
αργή ­ πορεία ανάκαμψης της ιαπωνικής οικονομίας.

Η κούρσα του γιεν προκλήθηκε από τα πρώτα σημάδια ανάκαμψης της ιαπωνικής
οικονομίας, η οποία τα τελευταία χρόνια αντιμετώπισε την οδυνηρότερη κρίση
μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Καθώς οι ξένοι επενδυτές άρχισαν βαθμιαία να εμπιστεύονται και πάλι την
ιαπωνική οικονομία, προεξοφλούν ότι το χρηματιστήριο του Τόκιο θα ανέβει. Για
να αγοράσουν ιαπωνικές μετοχές πρέπει πρώτα να αγοράσουν γιεν. Αυτό το κύμα
αγορών αποτελεί καύσιμο για την ανοδική πορεία του ιαπωνικού νομίσματος.

Η απόδοση του δείκτη Nikkei-225 του χρηματιστηρίου του Τόκιο έχει ξεπεράσει
από τις αρχές του 1999 το 30% (σε τιμές γιεν) μετά το άλμα κατά 2,03% την
περασμένη Τρίτη.

Η αλλαγή της εικόνας της ιαπωνικής οικονομίας στηρίχθηκε κυρίως στον απρόσμενο
ρυθμό ανάπτυξής της τα δύο πρώτα τρίμηνα του 1999. Το τρίμηνο
Ιανουαρίου-Μαρτίου το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν της Ιαπωνίας παρουσίασε τον
εκπληκτικό ρυθμό αύξησης 8,1% σε ετήσια βάση. Το δεύτερο τρίμηνο το ιαπωνικό
ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 0,9%.

Η άνοδος του γιεν, ωστόσο, δεν είναι μία από τις εξελίξεις που προσδοκούσε το
οικονομικό επιτελείο της αμερικανικής κυβέρνησης. Η ανατίμηση του ιαπωνικού
νομίσματος αποτελεί απειλή για την πορεία ανάκαμψης της ιαπωνικής οικονομίας.
Καθώς το γιεν ισχυροποιείται, οι ιαπωνικές εξαγωγές γίνονται πιο ακριβές στο
εξωτερικό.

Αυτές οι υψηλότερες τιμές μπορούν να προκαλέσουν τη μείωση της ζήτησης για
ιαπωνικά προϊόντα, οι εξαγωγές των οποίων είναι πολύ σημαντικές για την πορεία
της οικονομίας.

Παρεμβάσεις

Οι ιαπωνικές αρχές ανησυχούν. Γι’ αυτό και έχουν προσπαθήσει εννέα φορές από
τις 10 Ιουνίου να συγκρατήσουν την άνοδο παρεμβαίνοντας στις αγορές
συναλλάγματος.

Υπολογίζεται ότι έχουν πουλήσει συνολικά γιεν αξίας 35 δισεκατομμυρίων
δολαρίων. Οι προσπάθειές τους όμως δεν έφεραν αποτέλεσμα, πιθανόν διότι είναι
πολύ δύσκολο για μια κυβέρνηση να σταθεί εμπόδιο στην πορεία του νομίσματός
της αν οι επενδυτές από όλο τον κόσμο το σπρώχνουν προς μία κατεύθυνση.

Πολλοί αναλυτές υποστηρίζουν ότι η αποτυχία της κεντρικής τράπεζας της
Ιαπωνίας να ελέγξει την ανατίμηση του γιεν οφείλεται στο γεγονός ότι η κούρσα
τους δεν είναι αποτέλεσμα βραχυπρόθεσμων κερδοσκοπικών κινήσεων αλλά μαζικών
τοποθετήσεων των επενδυτών.

Η κεντρική τράπεζα της Ιαπωνίας έχει προχωρήσει στη «στείρωση» των γιεν που
έριξε στις αγορές συναλλάγματος μειώνοντας αντίστοιχα την ρευστότητα στην
ιαπωνική χρηματαγορά. Ιάπωνες οικονομολόγοι και πολιτικοί πιέζουν την ιαπωνική
κεντρική τράπεζα να σταματήσει το «στέγνωμα» της εγχώριας χρηματαγοράς, μια
απόφαση που πιστεύουν ότι είναι προϋπόθεση για την διακοπή της ανοδικής
πορείας του γιεν.

Συγκεκριμένα πιστεύουν ότι αν η κεντρική τράπεζα πάρει αυτήν την απόφαση, τότε
οι κεντρικές τράπεζες των χωρών της ομάδας των επτά ισχυρότερων βιομηχανικών
κρατών του πλανήτη (G7) θα παρέμβουν στην αγορά συναλλάγματος για να ανακόψουν
την απογείωση του ιαπωνικού νομίσματος.

Ανένδοτη

Οι εκκλήσεις τους ωστόσο δεν εισακούονται από την κεντρική τράπεζα της
Ιαπωνίας, η οποία πιστεύει ότι η νομισματική πολιτική είναι ήδη χαλαρή. Την
περασμένη Τρίτη το Διοικητικό Συμβούλιο της τράπεζας αποφάσισε να διατηρήσει
το οβερνάιτ (μιας ημέρας) επιτόκιο στο μηδέν. Ωστόσο, στην ανακοίνωση της
τράπεζας αναφερόταν ότι θα διοχετεύσει ρευστό στη χρηματαγορά.

Η κούρσα του γιεν θα αποτελέσει και το βασικό θέμα συζητήσεων στη συνάντηση
που αναμένεται να πραγματοποιήσουν σήμερα οι υπουργοί Οικονομικών και οι
κεντρικοί τραπεζίτες της ομάδας G7.

Στο παρελθόν οι κεντρικοί τραπεζίτες της G7 προσπάθησαν ­ και πέτυχαν ­ με
συντονισμένη παρέμβασή τους στις αγορές συναλλάγματος να τραβήξουν το δολάριο
από το χείλος του γκρεμού.

Τον Απρίλιο του 1995 το δολάριο βρέθηκε στο κατώτερο επίπεδο της μεταπολεμικής
περιόδου έναντι του ιαπωνικού νομίσματος. Μετά τη συντονισμένη παρέμβαση των
κεντρικών τραπεζιτών της G7 σκαρφάλωσε από τα 82,66 γιεν στα 146,31 γιεν τον
Αύγουστο του 1998.

Γιατί τρομάζει η κούρσα του ιαπωνικού νομίσματος

Η ταχύτατη ανατίμηση του ιαπωνικού νομίσματος έναντι του δολαρίου αποτελεί
πονοκέφαλο για τους αξιωματούχους της οικονομικής πολιτικής τόσο στην Ιαπωνία
όσο και στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Πέρα από τα προβλήματα που μπορεί να δημιουργήσει στις ιαπωνικές εξαγωγές και
κατ’ επέκταση στην πληγωμένη ιαπωνική οικονομία, υπάρχουν έντονες ανησυχίες
και στην άλλη πλευρά του Ειρηνικού Ωκεανού. Η χώρα του ανατέλλοντος ηλίου
είναι ένας βασικός εμπορικός συνέταιρος των Ηνωμένων Πολιτειών.

Εφόσον το γιεν συνεχίσει την ανοδική κούρσα του, τα ιαπωνικά προϊόντα ­ και ο
όγκος τους είναι μεγάλος ­ θα γίνουν πολύ ακριβά στις Ηνωμένες Πολιτείες, με
αποτέλεσμα τη μεσοπρόθεσμη αναζωπύρωση του πληθωρισμού.

Μακροπρόθεσμα, η άνοδος των τιμών των ιαπωνικών και γενικότερα των ξένων
προϊόντων ­ λόγω της διολίσθησης του δολαρίου ­ θα στρέψουν τους καταναλωτές
στα αμερικανικά προϊόντα. Η περαιτέρω άνοδος τής ­ ήδη υψηλής ­ ζήτησης μπορεί
να προκαλέσει νέα άνοδο των τιμών και κατ’ επέκταση του πληθωρισμού.

Ο τελευταίος αποτελεί την κυριότερη απειλή για την αμερικανική οικονομία, αφού
μια άνοδός του θα είναι το πρώτο δείγμα παρενέργειας από την αλματώδη ανάπτυξη
της αμερικανικής οικονομίας τα τελευταία τέσσερα χρόνια. Ο κίνδυνος
αποσταθεροποίησης της αμερικανικής οικονομίας είναι στην ουσία κίνδυνος
αποσταθεροποίησης της παγκόσμιας οικονομίας.

Αυτό το γνωρίζουν οι υπουργοί Οικονομικών και οι κεντρικοί τραπεζίτες της G7
που συναντώνται σήμερα στην Ουάσιγκτον.

Μια πιθανή εξέλιξη είναι η επίτευξη συμφωνίας για την πραγματοποίηση μιας
συντονισμένης προσπάθειας συγκράτησης του γιεν με παρέμβαση στις αγορές συναλλάγματος.

Στην αντίθετη περίπτωση, η βραχυπρόθεσμη πορεία του γιεν θα μείνει στα χέρια
των δυνάμεων της παγκόσμιας αγοράς συναλλάγματος. Με άγνωστες συνέπειες…