Καθυστερεί η εμπορική συμφωνία του αιώνα

Ο Αμερικανός πρόεδρος Μπιλ Κλίντον (κέντρο) και ο Κινέζος ομόλογός του Ζέμιν Ζιάνγκ (αριστερά) επιθυμούν ­ ο καθένας για διαφορετικούς λόγους ­ την ένταξη της Κίνας στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου

Δύο ημέρες πέρασαν από τότε που ο Αμερικανός πρόεδρος Μπιλ Κλίντον και ο
Κινέζος ομόλογός του Ζέμιν Ζιάνγκ έστειλαν τους αντιπροσώπους τους για να
φέρουν εις πέρας μία από τις μεγαλύτερες εμπορικές συμφωνίες στην Ιστορία. Και
να το αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων: σύγχυση σχετικά με το αν η Κίνα όντως
επιθυμεί να γίνει εφέτος μέλος του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου. Συμφώνησαν
πάντως να συνεχίσουν τις διαπραγματεύσεις σε δύο ή τρεις εβδομάδες.

Πάντως, αυτό που ήλπιζε ο πρόεδρος Κλίντον όταν ζήτησε από τον Ζιάνγκ να
ξεκινήσουν άμεσα οι διαπραγματεύσεις, δεν ήταν μια άμεση λύση του ζητήματος.
Καθώς οι αξιωματούχοι των δύο χωρών αναχώρησαν από τη Νέα Ζηλανδία ­ όπου
πραγματοποιήθηκε η 7η Σύνοδος του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας των Χωρών
του Ειρηνικού (APEC) ­ οι συνεργάτες του Κλίντον εμφανίστηκαν προβληματισμένοι
σχετικά με τη στρατηγική της Κίνας.

«Φαίνεται ότι κανείς τους δεν γνωρίζει περί τίνος πρόκειται», δήλωσε ένας από
τους οικονομικούς συμβούλους του Κλίντον. Επιπλέον, εξέφρασε την απορία
σχετικά με το τι έχουν στον νου τους οι Κινέζοι. Θέλουν να καθυστερήσουν την
ένταξη ή αποφάσισαν να μην εισέλθουν, προκειμένου να προστατεύσουν την ήδη
προβληματική κινεζική οικονομία; Οι περισσότερες θεωρίες περί του θέματος
επικεντρώνονται στον τρόπο που η κινεζική ηγεσία θα προσπαθήσει να
χρησιμοποιήσει το γεγονός του βομβαρδισμού της κινεζικής πρεσβείας από το ΝΑΤΟ
στο Βελιγράδι, προκειμένου να αποσπάσει υποχωρήσεις από τον Λευκό Οίκο.

Από την έναρξή τους, οι διαπραγματεύσεις σχετικά με τους όρους ένταξης της
Κίνας στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου περιελάμβαναν κάτι παραπάνω από καθαρά
εμπορικά θέματα. Η ένταξή της στον ΠΟΕ είναι ίσως το μοναδικό πεδίο όπου οι
ΗΠΑ και η Κίνα μπορούν να ισχυριστούν ότι σημείωσαν κάποια πρόοδο. Αντίθετα,
οι αμερικανοκινεζικές σχέσεις έχουν πληγεί από τις διαφορετικές θέσεις σχετικά
με το μέλλον της Ταϊβάν, τις κατηγορίες για κατασκοπεία και τις διαφορές τους
σχετικά με την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην ασιατική χώρα.

Θα συμμορφωθεί

Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστηρίζει ότι η περαιτέρω σύνδεση της Κίνας με την
παγκόσμια οικονομία θα την αναγκάσει να συμμορφωθεί με τους παγκόσμιους
κανόνες. Παράλληλα, ελπίζει ότι η σχετική συμφωνία θα είναι τόσο καλή για τις
ΗΠΑ, που θα ωφελήσει τους Αμερικανούς αγρότες και εργαζομένους. Γι’ αυτό τον
λόγο η συνάντηση του Κλίντον με τον Ζιάνγκ στο Όκλαντ της Νέας Ζηλανδίας ήταν
πολύ προσεκτικά σχεδιασμένη, έτσι ώστε οι δύο πλευρές να ανακοινώσουν την
επανέναρξη των διαπραγματεύσεων μετά τον βομβαρδισμό της πρεσβείας στο Βελιγράδι.

Τόσο οι Κινέζοι αξιωματούχοι όσο και οι Αμερικανοί υποστήριξαν ότι η συνάντησή
τους το περασμένο Σάββατο στο Όκλαντ έγινε σε καλό κλίμα. Προς έκπληξη των
Αμερικανών, οι Κινέζοι δεν ζήτησαν νέες απολογίες για τον βομβαρδισμό της
πρεσβείας τους στο Βελιγράδι, που στοίχισε τη ζωή τριών ανθρώπων.

Δύο εβδομάδες πριν από τη συνάντησή τους, ο Κλίντον έστειλε μία επιστολή στον
Ζιάνγκ με την οποία του ζητούσε να εκμεταλλευθούν την ευκαιρία της Συνόδου του
Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας των Χωρών του Ειρηνικού (APEC) για την
επανέναρξη των διαπραγματεύσεων. Την επιστολή έδωσε στον Κινέζο πρόεδρο η
Αμερικανίδα γερουσιαστής Νταϊάν Φέινσταϊν, η οποία επισκέφθηκε το Πεκίνο.

Σε εκείνη τη συνάντηση η Δημοκρατική γερουσιαστής από την Καλιφόρνια είπε στον
Ζιάνγκ ότι αν η Κίνα επιθυμούσε την έγκριση του Κογκρέσου για τη συμφωνία
ένταξής της στον ΠΟΕ, θα έπρεπε να κινηθεί γρήγορα.

«Κυριαρχεί η αντίληψη ότι εάν το Κογκρέσο δεν εγκρίνει τη συμφωνία πολύ πριν
από τις προεδρικές εκλογές, τότε δεν θα την εγκρίνει ποτέ», δήλωσε πρόσφατα ο
Αμερικανός υπουργός Εμπορίου Ουίλιαμ Ντάλι. Τον επόμενο χρόνο είναι πολύ
απίθανο το να ασχοληθούν οι σύμβουλοι του Κλίντον με ένα τόσο κρίσιμο ζήτημα,
το οποίο μπορεί να διχάσει το Δημοκρατικό Κόμμα και να διευρύνει ακόμη
περισσότερο το χάσμα μεταξύ του υποψηφίου για την προεδρία Αλ Γκορ και των
εργατικών σωματείων. Τα τελευταία έχουν εκφράσει έντονες αντιρρήσεις για την
ένταξη της Κίνας στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου.

Τι τους χωρίζει

Οι βασικές διαφωνίες των δύο πλευρών αφορούν στα όρια εισαγωγών που έχουν
θέσει οι ΗΠΑ στην εισαγωγή κινεζικών υφασμάτων, στα δικαιώματα των ξένων
αυτοκινητοβιομηχανιών που εισέρχονται στην κινεζική αγορά και στους κανόνες
που απαγορεύουν το «ντάμπινγκ» (πώληση προϊόντων με τιμή χαμηλότερη του
κόστους παραγωγής τους) κινεζικών προϊόντων στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η προσπάθεια του Κλίντον να φέρει και πάλι τους Κινέζους στο τραπέζι των
διαπραγματεύσεων αποτελούν μια στροφή 180 μοιρών σε σχέση με τον περασμένο
Απρίλιο, όταν απέρριψε ένα πακέτο συμφωνίας που του πρότεινε ο Κινέζος
πρωθυπουργός Ζιού Ρονγκτζί, κατά τη διάρκεια επίσημης επίσκεψής του στην Ουάσιγκτον.

Τότε ο Κλίντον είχε χαρακτηρίσει το πακέτο ανεπαρκές, παρά το γεγονός ότι οι
αμερικανικές επιχειρήσεις είχαν εκπλαγεί από τις υποχωρήσεις που ήταν
διατεθειμένος να κάνει τότε ο Κινέζος πρωθυπουργός. «Όταν ο Ρονγκτζί επέστρεψε
στην Κίνα έγινε στόχος δριμείας κριτικής για τις υποχωρήσεις που είχε κάνει ­
κυρίως στον κλάδο των τηλεπικοινωνιών και της γεωργίας. Τώρα, είναι ασαφές το
αν οι υποχωρήσεις του Κινέζου πρωθυπουργού είναι κόμη πάνω στο τραπέζι των
διαπραγματεύσεων και πολλοί στον Λευκό Οίκο ­ του Κλίντον περιλαμβανομένου ­
θεωρούν ότι η απόρριψη της συμφωνίας τον περασμένο Απρίλιο ήταν λάθος. Ο Τζιν
Σπέρλινγκ, επικεφαλής του Εθνικού Οικονομικού Συμβουλίου των ΗΠΑ, απέφυγε τις
ερωτήσεις των δημοσιογράφων λέγοντας ότι «αποφασίσαμε πως δεν υπάρχει κάποιο
όφελος από τη δημοσιοποίηση του περιεχομένου των διαπραγματεύσεων».

Τελευταία οι αξιωματούχοι της αμερικανικής κυβέρνησης εμφανίζονται να
επιθυμούν πιο πολύ από τους Κινέζους την ένταξη της Κίνας στον Παγκόσμιο
Οργανισμό Εμπορίου. Πρόκειται για μια αντιστροφή της κατάστασης σε σχέση με
τον Απρίλιο, όπου η Κίνα πίεζε για την αποδοχή της στον ΠΟΕ και η Ουάσιγκτον
επέμενε για ακόμη μεγαλύτερες υποχωρήσεις από την πλευρά του Πεκίνου.

Οι εκπρόσωποι της αμερικανικής κυβέρνησης επιμένουν πως δεν πρόκειται να
μειώσουν τις απαιτήσεις τους για το άνοιγμα των κινεζικών αγορών, λόγω του
βομβαρδισμού της κινεζικής πρεσβείας. «Πρόκειται για μια στρατηγική που θα
εφαρμόζαμε κι εμείς αν βρισκόμασταν στη θέση των Κινέζων», δήλωσε ένας
αξιωματούχος της κυβέρνησης των ΗΠΑ. «Γνωρίζουμε όμως ότι τελικά δεν θα έφερνε
κάποιο αποτέλεσμα». Παρ’ όλα αυτά, πολλοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι ο
πρόεδρος Κλίντον θα δεχθεί μια συμφωνία που θα είναι οριακά καλύτερη από αυτήν
που απέρριψε τον περασμένο Απρίλιο. Το ερώτημα είναι πόσος χρόνος θα απαιτηθεί
για να φτάσουν οι δύο πλευρές σε αυτό το σημείο.

Η Σύνοδος του APEC

Η επανέναρξη των διαπραγματεύσεων μεταξύ Κίνας και ΗΠΑ για την είσοδο της
πρώτης στον ΠΟΕ είναι ίσως η σημαντικότερη εξέλιξη που προσέφερε η 7η Σύνοδος
του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας των Χωρών του Ειρηνικού. Οι ηγέτες των
χωρών μελών του APEC ολοκλήρωσαν τη Σύνοδο με γενικόλογες διαπιστώσεις περί
της αναγκαιότητας ανοίγματος και διαφάνειας των αγορών. Τέλος, έκαναν έκκληση
για την εξάλειψη όλων των επιδοτήσεων στην παραγωγή αγροτικών προϊόντων ­ μια
κοινή δήλωση που αποσκοπεί στην άσκηση πίεσης προς την Ευρωπαϊκή Ένωση για την
περικοπή των προγραμμάτων της επιδότησης της αγροτικής παραγωγής.