ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Παράδοση: εφόδιο ή εμπόδιο;

Ένα απόγευμα πριν από περίπου τρία χρόνια, η «Ντάλας Μόρνινγκ Νιούζ» έλαβε
την (αποκλειστική) είδηση τής (αργότερα ανακληθείσης) ομολογίας ενοχής του
Τίμοθι Μακβι για την τρομοκρατική ενέργεια στην Οκλαχόμα. Ο διευθυντής της
εφημερίδας κ. Ραλφ Λέιντζερ επέλεξε να δημοσιεύσει αμέσως την είδηση στο
Ίντερνετ αντί να περιμένει την κυκλοφορία του φύλλου την επόμενη μέρα. «Αυτή η
απόφαση μού στοίχισε αρκετά ψυχοφάρμακα…», θα δηλώσει ο ίδιος αργότερα.

Ο σάλος που ξεσήκωσε αυτή η κίνηση της «Ντάλας Μόρνινγκ Νιούζ» ανέδειξε ένα
βασικό πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι εφημερίδες καθώς προσπαθούν να
επεκτείνουν και να εδραιώσουν την παρουσία τους στο Διαδίκτυο. Μπορεί ως
«καθιερωμένο μέσο» να έχουν το πλεονέκτημα της αναγνωρίσιμης μάρκας (και,
συχνά, του εξαιρετικού δημοσιογραφικού δυναμικού), ωστόσο, οι παγιωμένες
αντιλήψεις και πρακτικές δεν επιτρέπουν την ομαλή και άμεση προσαρμογή στην
πραγματικότητα του Ίντερνετ.

Τον περασμένο Ιούλιο, η Διεθνής Ένωση Εφημερίδων οργάνωσε ένα ταξίδι ­
σεμινάριο στις ΗΠΑ με θέμα το ηλεκτρονικό εμπόριο. Σκοπός του ταξιδίου ήταν η
ενημέρωση και εξέταση των επιτυχημένων πρακτικών σε αυτό τον τομέα των
μεγαλύτερων εφημερίδων της χώρας. Παρά την περισσότερο «επιχειρηματική» και
(πολύ) λιγότερο δημοσιογραφική ημερήσια διάταξη, σε όλες τις επισκέψεις (για
παράδειγμα στους «Νιού Γιόρκ Τάιμς», στην «Γουάσιγκτον Ποστ» και τη «Σικάγο
Τρίμπιουν») η παρουσίαση ξεκίνησε με τον (δημοσιογράφο) διευθυντή της
ηλεκτρονικής υπηρεσίας. Λόγοι εσωτερικοί πρωτοκόλλου; Ίσως ­ το θέμα πάντως
είναι ότι, σε όλες τις περιπτώσεις, η ουσιαστική συζήτηση άρχισε μετά την
αποχώρησή του.

Η μόνη εξαίρεση σε όλο το ταξίδι ήταν το Νιού Τζέρσεϊ Ονλάιν. Η συγκεκριμένη
ηλεκτρονική υπηρεσία ανήκει στις τρεις μεγαλύτερες εφημερίδες της πολιτείας
αλλά λειτουργεί εντελώς ανεξάρτητα από αυτές. Ο διευθύνων σύμβουλος κ. Πήτερ
Λέβιταν προέρχεται από τον χώρο της διαφήμισης, ενώ οι (νεαρότατοι)
δημοσιογράφοι έχουν περισσότερη εμπειρία στο Ίντερνετ απ’ ό,τι στην
παραδοσιακή εφημερίδα. Να σημειωθεί ότι η εν λόγω υπηρεσία θεωρείται
«προχωρημένη» στον βαθμό που η Ένωση Ιδιοκτητών Εφημερίδων Αμερικής απένειμε
φέτος, κατά τη διάρκεια του ετήσιου Συνεδρίου της για τις ηλεκτρονικές
εκδόσεις, στον κ. Λέβιταν το βραβείο του «Πρωτοπόρου στο Ίντερνετ».

Θα μπορούσε να λεχθεί ότι, τουλάχιστον, οι «έγκυρες» εφημερίδες θα υπερέχουν
πάντοτε στον τομέα της ενημέρωσης. Κι όμως, όπως η γενική έκπληξη για την
απόφαση της «Ντάλας Μόρνινγκ Νιούζ» έδειξε, οι εφημερίδες δεν δείχνουν να
θέλουν να κατανοήσουν τη φύση και τη μορφή της ειδησεογραφίας στο Δίκτυο, όπου
η άμεση μετάδοση των νέων και η διαρκής ανανέωση της ύλης είναι ο κανόνας.
Έτσι, στις ηλεκτρονικές τους υπηρεσίες περιορίζονται στο να αναμεταδίδουν
(ενίοτε, όταν υπάρχει μια μεγάλη είδηση) απλώς κείμενα των πρακτορείων
ειδήσεων. Και θεωρούν ότι αυτό είναι αρκετό, σημειώνοντας ότι πρόσφατες
έρευνες στις ΗΠΑ έδειξαν ότι 50% των χρηστών του Ίντερνετ που αναζητούν
ενημέρωση απευθύνονται στις σελίδες των εφημερίδων. Εν τούτοις, ίσως εδώ να
πρόκειται για την περίπτωση του μισογεμάτου ή μισοάδειου ποτηριού, ειδικά εάν
αναλογισθεί κανείς ότι οι εφημερίδες στην Αμερική έχουν σχεδόν το μονοπώλιο
της τοπικής ειδησεογραφίας.

Επιπλέον, η αντίληψη ότι η εφημερίδα είναι το παν σημαίνει ότι οι
δημοσιογράφοι που ηγούνται των ηλεκτρονικών εκδόσεων είναι «μεσαία» στελέχη ή,
σε ορισμένες περιπτώσεις, στη δύση της καριέρας τους, επιβεβαιώνοντας και
αναπαράγοντας την αντίληψη ότι το συγκεκριμένο μέσο έρχεται σε δεύτερη μοίρα
(μεταφορικά, διότι κυριολεκτικά έρχεται πίσω και από τις άλλες πιθανές
δραστηριότητες μιας εφημερίδας, όπως π.χ. περιοδικά ή οπτικοακουστικά μέσα).

Τέλος, η ειδησεογραφία στις σελίδες του Ίντερνετ τείνει να είναι αυστηρά μόνο
αυτή του έντυπου προϊόντος αγνοώντας ουσιαστικά τον διαφορετικό χαρακτήρα του
μέσου. Ίσως όμως όχι για πολύ. Η επιτροπή που απονέμει κάθε χρόνο τα βραβεία
Πούλιτζερ (τα κορυφαία βραβεία στον χώρο της δημοσιογραφίας στην Αμερική)
απέδωσε φέτος έπαινο στον «Φιλαντέλφια Ινκουάιερ» για την κάλυψη του θέματος
της διαστρέβλωσης των στατιστικών εγκληματικότητας από τις αστυνομικές αρχές
της πόλης. Πού είναι η είδηση; Ο έπαινος αποδόθηκε, για πρώτη φορά, στην
κάλυψη και παρουσίαση του θέματος στο Ίντερνετ…

Ο Κωνσταντίνος Καμάρας είναι διευθυντής του γραφείου μάνατζμεντ και
μάρκετινγκ της Διεθνούς Ενώσεως Εφημερίδων.