ΠΡΟΣΩΠΑ Η σιωπή των ενόχων

Ένας λαός σφαγιάζεται στο Τιμόρ· και ο νομπελίστας της Λογοτεχνίας Ζοζέ
Σαραμάγκου απορεί για τη σιωπή του κόσμου.

Ζοζέ Σαραμάγκου. «Το Τιμόρ δεν σώθηκε, κι εμείς δεν έχουμε σωτηρία»

Πρώην αποικιοκράτες στο Τιμόρ, οι Πορτογάλοι έχουν ιδιαίτερη ευαισθησία για
την πρώην αποικία τους ­ και ο μεγαλύτερος εν ζωή συγγραφέας τους γράφει για
τη «Σιωπή των συνενόχων». Το κείμενό του που ακολουθεί, μια κραυγή ανθρώπινης
αξιοπρέπειας, δημοσιεύτηκε στην ιταλική «Λα Ρεπούμπλικα».

«Τι τον νοιάζει τον κόσμο αν εγώ αισθάνομαι ταπεινωμένος και προσβεβλημένος;
Τι τον νοιάζει τον κόσμο που έκλαψα με δάκρυα ανήμπορης οργής μπροστά στις
φρικτές εικόνες ενός φρικτού εγκλήματος, αν η ανθρωπότητα αποδεικνύεται για
μια ακόμη φορά μικρότερη του σεβασμού που οφείλει στον εαυτό της;

Τι σημασία έχει αν ο κόσμος δεν επέβαλε στην Ινδονησία, στο όνομα της ηθικής,
την άμεση και χωρίς όρους συμμόρφωσή της προς τη βούληση του λαού του
Ανατολικού Τιμόρ, τι σημασία έχει που ένας συγγραφέας σηκώνεται τώρα για να
διαμαρτυρηθεί με τα λόγια όλων, λόγια που ωστόσο όλοι αποσιωπούν επειδή
νοιάζονται περισσότερο για το τωρινό και το μελλοντικό συμφέρον τους και όχι
για το αίμα που τρέχει και για τις ζωές που χάνονται;

Πόσο μετράει ο λαός του Ανατολικού Τιμόρ στους πολιτικούς υπολογισμούς της
Κίνας και της Ρωσίας; Πόσο διατιμάται ένας κάτοικος του Ντίλι στο
Χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης; Η Ινδονησία έχει περισσότερα από τρεις χιλιάδες
νησιά και το Ανατολικό Τιμόρ είναι μόνο το μισό ενός απ’ αυτά. Αξίζει τον
κόπο, όσο μικρός κι αν είναι, να ξεσηκωθεί ο κόσμος για να καταδείξει την
ευθύνη των ενόχων, αμέσων και εμμέσων, για τις φρικαλεότητες που διαπράττονται
μπροστά στα μάτια μας, για να απαιτήσει την τιμωρία των δολοφόνων και των
εντολέων τους;

Πόσο θέλουμε, λοιπόν, για να ξεσηκωθούμε; Μια ήπειρο, δύο ηπείρους; Ο κόσμος
θα ξεσηκωθεί μόνον όταν θα βρίσκεται στο χείλος του χαμού; Τι συμβαίνει με το
ανθρώπινο ον; Και η δημοκρατία σε τι μπορεί να χρησιμεύει; Χρησίμευσε σε κάτι
στο Τιμόρ; Το δημοψήφισμα έγινε άραγε για να ακυρωθεί αμέσως, πριν ακόμη
καταμετρηθούν οι ψήφοι; Δεν είναι έγκλημα κατά της αξιοπρέπειας και της τιμής
να περιφρονηθεί και να βιαστεί η βούληση για ανεξαρτησία ενός λαού; Και τι
νόημα έχουν σήμερα αυτά τα λόγια; Υπάρχει τιμή σ’ έναν υπουργό, υπάρχει
αξιοπρέπεια σ’ ένα στρατηγό, αν ο στρατηγός και ο υπουργός είναι που οπλίζουν
τα χέρια των εγκληματιών; Ή μήπως είναι οι ίδιοι εγκληματίες;

Πότε θα μπει ένα τέλος στον κυνισμό της κακώς αποκαλούμενης διεθνούς
κοινότητας; Πότε θα τελειώσει η υποκρισία εκείνων που διατάζουν; Και η
αδράνεια εκείνων που διατάσσονται πότε θα τελειώσει; Πότε θα σταματήσουμε να
λυπούμαστε τον εαυτό μας; Πότε θα σταματήσουμε να λέμε ότι δεν έχουμε ενοχές;

Το Τιμόρ δεν σώθηκε, κι εμείς δεν έχουμε σωτηρία».