ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Ανάγκη ανθρωπιστικής βοήθειας όσο ποτέ

Το 1998 ήταν η χειρότερη χρονιά που έχει καταγραφεί αναφορικά με τις
φυσικές καταστροφές που προκλήθηκαν από καιρικά φαινόμενα. Οι πλημμύρες και οι
καταιγίδες σκότωσαν δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους σε όλον τον κόσμο και εκτόπισαν
εκατομμύρια άλλους. Αν προστεθούν και τα θύματα από τους σεισμούς, περίπου
50.000 ζωές χάθηκαν αυτή τη χρονιά από φυσικές καταστροφές.

Κόφιν Ανάν. Η διεθνής κοινότητα αντιμέτωπη με πρωτοφανείς προκλήσεις στον τομέα ανθρωπιστικής βοήθειας

Ήταν και η χρονιά όπου ξέσπασαν αρκετές νέες ένοπλες συγκρούσεις, αυξάνοντας
τον φόβο ότι έχει ανατραπεί πια η ελπιδοφόρα τάση που είχε παρατηρηθεί στις
αρχές της δεκαετίας, τάση προς λιγότερους και λιγότερο φονικούς πολέμους.

«Η διεθνής κοινότητα σήμερα βρίσκεται αντιμέτωπη με πρωτοφανείς προκλήσεις
στον τομέα της ανθρωπιστικής βοήθειας», λέει ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Κόφι
Ανάν, στην ετήσια έκθεσή του που δόθηκε στη δημοσιότητα. Παρατηρώντας ότι ο
ΟΗΕ για πολλά χρόνια έχει τονίσει ότι η πρόληψη είναι καλύτερη από τη
θεραπεία, η Έκθεση («Αντιμετωπίζοντας την Ανθρωπιστική Πρόκληση: Προς μία
Κουλτούρα Πρόληψης») ισχυρίζεται ότι μία μετατόπιση από την κουλτούρα της
αντίδρασης σε αυτήν της πρόληψης είναι ουσιαστικής σημασίας, αν πρόκειται να
μειωθούν οι ανθρώπινες και οικονομικές απώλειες από πολέμους και καταστροφές.

Τη δεκαετία του ’60, οι φυσικές καταστροφές προκάλεσαν ζημίες αξίας 52 δισ.
δολαρίων. Τη δεκαετία του ’90 αυτή η ζημία έχει ήδη φτάσει τα 479 δισ.
δολάρια. Η Επιτροπή Carnegie για την Πρόληψη Θανατηφόρων Συγκρούσεων
υπολογίζει ότι οι δαπάνες της διεθνούς κοινότητας που προκλήθηκαν από τους
επτά μεγαλύτερους πολέμους τη δεκαετία του ’90, χωρίς να περιλαμβάνεται το
Κοσσυφοπέδιο, έφτασαν τα 199 δισ. δολάρια. Αυτά ήταν επιπλέον των δαπανών που
επιβάρυναν τις εμπλεκόμενες χώρες.

Μία από τις πολλές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι ανθρωπιστικές οργανώσεις
είναι το ότι ούτε τα μέσα μαζικής ενημέρωσης ούτε η διεθνής κοινότητα δεν
ανταποκρίνονται κατά έναν συνεπή τρόπο στις καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.Για
καλύτερες στρατηγικές πρόληψης, χρειάζεται μια μεγαλύτερη κατανόηση των
αιτιών, λέει η Έκθεση. Σε ό,τι αφορά τις καταστροφές, οι απαντήσεις είναι
μάλλον ξεκάθαρες. Οι πιέσεις από τη φτώχεια και τον υπερπληθυσμό αυξάνουν τις
δαπάνες από τις φυσικές καταστροφές, επειδή όλο και περισσότεροι άνθρωποι
έχουν εξαναγκασθεί να ζουν σε ευάλωτες περιοχές ­ σε κοιλάδες που τείνουν να
πλημμυρίζουν, σε σεισμογενείς ζώνες και σε πλαγιές λόφων που υποχωρούν. Όμως
τα αίτια του πολέμου είναι από τη φύση τους πιο δύσκολο να εξηγηθούν. Παρ’ όλ’
αυτά η Έκθεση αναφέρει πρόσφατες έρευνες που δείχνουν ότι είναι χαρακτηριστικό
των χωρών που βασανίζονται από πόλεμο να πάσχουν επίσης και από ανισότητες
μεταξύ εθνικών, θρησκευτικών ή άλλων κοινωνικών ομάδων και ότι η μετάβαση από
μη βίαιες αντιπαραθέσεις σε εμπόλεμες καταστάσεις συχνά πυροδοτείται από
σκόπιμη προώθηση δυσαρεσκειών, στην οποία συχνά συμμετέχει και το φανατισμένο
τμήμα του Τύπου.