ΔΡΟΜΟΙ

Ιστορικά…

… δεν έχει ευτυχήσει η τριπλή ηγεσία στην πολιτική ζωή. Από τη ρωμαϊκή εποχή
μέχρι σήμερα, οι τριανδρίες, οι τριπλές συμμαχίες και τα τριμερή σύμφωνα
ελάχιστες φορές στέφθηκαν με επιτυχία. Βέβαια, αυτό δεν σημαίνει πως εξέλειπαν
οι ελπίδες ότι τρεις κεφαλές μπορεί να αποδειχθούν καλύτερες από τη μία. Αυτές
ακριβώς οι ελπίδες αναπτερώθηκαν όταν ο Τόνι Μπλερ, ο Λιονέλ Ζοσπέν και ο
Γκέρχαρντ Σρέντερ κέρδισαν τις εκλογές στις κυριότερες χώρες της Ευρώπης.
Γιατί πολλοί ήταν εκείνοι που είχαν πιστέψει πως οι τρεις μεγαλύτερες
ευρωπαϊκές δυνάμεις είχαν πέσει στα χέρια των «κληρονόμων του Μαρξ», γράφει η
«Γκάρντιαν». Είχαν πιστέψει, επίσης, πως αργά ή γρήγορα η τριανδρία θα
αναλάμβανε μια σταυροφορία για μια δίκαιη αναδιανομή του πλούτου: άφθονη
εργασία, ωραία σχολεία, καλά σπίτια, επί Γης ειρήνη. Με κοινό όραμα, η
τριανδρία δεν θα χρειαζόταν πολύωρες διασκέψεις ανωτάτου επιπέδου για να
καταλήξει σε συμφωνία ­ θα έφτανε γι’ αυτό μια χειραψία και μερικά ποτήρια στη μπιραρία.

Η ατμόσφαιρα…

… όμως, είναι σήμερα εντελώς διαφορετική. Μυρίζει δυσπιστία. Ακόμη και η
καλοκαιρινή συνάντηση του Μπλερ με τον Ζοσπέν, τεχνητή όπως και τα δύο
προηγούμενα χρόνια, μπήκε κατά μέρος, για να μη φανούν τα ψεύτικα χαμόγελα.
Όσο για τον Σρέντερ, από πού να αρχίσει κανείς; Η διπλή εκλογική ήττα του
δείχνει ότι, τουλάχιστον στους Γερμανούς ψηφοφόρους, δεν πέρασε απαρατήρητη η
δολιχοδρομία του. Ας αρχίσουμε όμως από τότε που έγινε πια φανερό ότι οι
«τρεις μεγάλοι» πήραν καθένας τον δικό του δρόμο.

Ο Ζοσπέν…

… λίγο πριν από τις ευρωεκλογές, έπεισε τους περισσότερους σοσιαλιστές
ηγέτες της Ευρώπης να ανεβούν μαζί του στη σκηνή, στο Παλαί ντε Σπορ του
Παρισιού. Η κεντρική ιδέα ήταν ότι, μαζί με τον Μπλερ και τον Σρέντερ, θα
υπέγραφαν ένα αριστερό μανιφέστο: άφθονη εργασία, ωραία σχολεία, καλά σπίτια,
επί Γης ειρήνη ­ το γνωστό τροπάριο. Τελικά, η συνάντηση εξελίχθηκε σε μια
επίδειξη εγωπάθειας. Ο Σρέντερ έφτασε αργά και φρόντισε να δείξει πως
προτιμούσε για συνομιλητή του τον Μπλερ, παρά τον Ζοσπέν. Λίγο αργότερα,
Σρέντερ και Μπλερ υπέγραψαν τη χλιαρή διακήρυξη του «τρίτου δρόμου – νέου
κέντρου», πολύ δεξιότερα από τις διακηρυγμένες γαλλικές ιδέες. Ο Ζοσπέν το
πήρε σαν προσωπική προσβολή.

Τα θεωρητικά…

… ζητήματα είναι βέβαια λιγότερο αποφασιστικά από τις προσωπικές αντιθέσεις
και φιλοδοξίες, σαν και αυτές που χώριζαν πάντα τις ιστορικές τριανδρίες. Αν
και οι Γάλλοι δεν θεωρούσαν ποτέ τον Σρέντερ ιδιαίτερα ευαίσθητο, ακόμη και
αυτός, θα πρέπει να βλέπει με απέχθεια τα διαπιστευτήρια «αριστερής
καθαρότητας» που προβάλλει ο Ζοσπέν. Καλύτερα από κάθε άλλον, ο Σρέντερ
γνωρίζει πως αυτά είναι μάλλον τεχνητά. Γιατί εδώ και δύο χρόνια, ο Γάλλος
πρωθυπουργός έχει ξεπεράσει όλους τους δεξιούς προκατόχους του με ένα κύμα
ιδιωτικοποιήσεων, σπρώχνοντας το χρηματιστήριο στα ύψη και γκρεμίζοντας κάθε
εμπόδιο για την «απελευθέρωση» της αγοράς. Το 2002 ο Ζοσπέν θέλει να γίνει
πρόεδρος. Γι’ αυτό καλεί τώρα σε μια «νέα συμμαχία» με τη μεσαία τάξη, που
μοιάζει πάρα πολύ με τον «τρίτο δρόμο» του Μπλερ και το «νέο κέντρο» του
Σρέντερ. Οι «τρεις μεγάλοι» της Ευρώπης συγκλίνουν ολοένα και περισσότερο κάτω
από τη ίδια στέγη που θα μπορούσε να ονομαστεί «τρίτος δρόμος – νέο κέντρο –
μεσοαστική συμμαχία» και που βρίσκεται πολύ μακριά από τον δρόμο που οδηγούσε
κάποτε στα παλιά τους ιδεώδη.