ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Το τραγικό δίλημμα στο Κόσοβο

«Να χωρίσουμε τους ζωντανούς ή να μετρήσουμε νεκρούς». Το δίλημμα αυτό, που
ετέθη από τους πιο κυνικούς κατά τον πόλεμο της Βοσνίας, σηματοδοτεί την
αποτυχία μιας συγκεκριμένης ιδέας για την Ευρώπη.

Έξοδος Σέρβων. Ενισχύει την ιδέα ότι στα Βαλκάνια μπορούν να υπάρξουν μόνον εθνικώς αμιγή κράτη

Η Ευρώπη αναγκάστηκε να δεχτεί αυτό που αρνιόταν από τη στιγμή που αποφάσισε
να ενωθεί: τις εξόδους, τις μετακινήσεις πληθυσμών, τις εξορίες. Τώρα
αντιμετωπίζει και πάλι αυτό το τραγικό δίλημμα στο Κόσοβο, με την επιβαρυντική
συνθήκη ότι εδώ οι Δυτικοί έκαναν πόλεμο κατά του καθεστώτος του Βελιγραδίου
ακριβώς για να εναντιωθούν στην πολιτική της εθνικής αποκάθαρσης και για να
επιβάλουν ένα πολυεθνές Κόσοβο όπου η πλειοψηφία, όποια κι αν είναι, δεν θα
καταπιέζει τις μειονότητες. Αν τώρα η διεθνής διοίκηση του Κοσόβου και η KFOR
οργανώσουν την έξοδο προς τη Σερβία τών περίπου 30.000 Σέρβων που απομένουν
στην επαρχία ή τους εγκαταστήσουν σε εθνικά «καθαρές» ζώνες, αυτό θα σημάνει
μια μεγάλη πολιτική αποτυχία της Ευρώπης, του ΝΑΤΟ και της διεθνούς κοινότητας
στο σύνολό της. Αυτή η αποτυχία θα έδινε δίκιο σ’ εκείνους που υποστήριζαν ότι
τα πλήγματα κατά της Γιουγκοσλαβίας όχι μόνο δεν θα έλυναν το πρόβλημα του
Κοσόβου, αλλά θα το περιέπλεκαν περαιτέρω. Χωρίς να μειώνει την πρωταρχική
ευθύνη της Σερβίας στην τραγωδία, θα έριχνε σκιά αμφιβολίας σχετικά με τους
σκοπούς του πολέμου των συμμάχων.

Το προηγούμενο της Βοσνίας, όπου ένταση επικρατεί στις σχέσεις μεταξύ των
τριών εθνοτήτων, δεν δημιουργεί αισιοδοξία για το Κόσοβο. Η χρονική διάρκεια
των αεροπορικών πληγμάτων θόλωσε τους πολεμικούς στόχους των συμμάχων. Επίσης
οι όροι της ειρήνης κατέστησαν ακόμη πιο περίπλοκη την εφαρμογή της: ήταν ένα
μπερδεμένο και εν πολλοίς αντιφατικό κατασκεύασμα που έφερνε στο προσκήνιο
πολλούς και αντίπαλους πρωταγωνιστές προς όφελος του UCK, της μοναδικής
κοσοβάρικης δύναμης που ήταν κάπως οργανωμένη και κατέλαβε το κενό ανάμεσα
στην αποχώρηση των Σέρβων και την άφιξη των διεθνών οργανισμών.

Τώρα συζητείται η γκετοποίηση των Σέρβων για την προστασία τους. Αλλά τι
γίνεται τότε με το πολυεθνές Κόσοβο; Τι γίνεται με την άλλη αρχή που η διεθνής
κοινότητα υπερασπίζει μέχρι νεωτέρας, δηλαδή ότι το Κόσοβο ανήκει στη Σερβία,
όταν όλοι οι Σέρβοι θα έχουν εγκαταλείψει την επαρχία ή όταν η διχοτόμησή της
θα είναι πλέον γεγονός; Το ενδεχόμενο της ανεξαρτησίας του Κοσόβου ή της
πιθανής εισδοχής του στην Αλβανία θα ενίσχυε την ιδέα ότι δεν μπορεί να
υπάρξουν στην περιοχή πολυεθνή κράτη και ότι ο κανόνας πρέπει να είναι τα
εθνικώς αμιγή κράτη, έστω και με τίμημα τον πόλεμο. Κάτι τέτοιο θα ήταν εκ
διαμέτρου αντίθετο με το ιδεώδες στο όνομα του οποίου η διεθνής κοινότητα
εμπλέκεται εδώ και δέκα χρόνια στα Βαλκάνια. Ένα ακόμη πολυεθνές κράτος
απομένει στην πρώην Γιουγκοσλαβία: η ΠΓΔΜ, όπου οι σχέσεις της αλβανικής
μειονότητας με τη σλαβόφωνη πλειοψηφία κάθε άλλο παρά απλές είναι. Πόσο καιρό
άραγε θα συνεχίζει να αντιστέκεται;