Διαμάχη για τις μεταμοσχεύσεις

Μαίνεται ο «πόλεμος» για τις μεταμοσχεύσεις… Καθηγητές Πανεπιστημίου,
εκπρόσωποι επιστημονικών εταιρειών, κοινωνικών φορέων, ιατρικών ενώσεων και
κομμάτων αντιπαρατίθενται δημοσίως για τα υπέρ και τα κατά της νέας νομοθεσίας.

Το νομοσχέδιο «για τις μεταμοσχεύσεις ιστών και οργάνων σώματος» άρχισε να
μελετάται επί υπουργίας Κρεμαστινού, για να συνεχισθεί η επεξεργασία του επί
υπουργίας Α. Πεπονή, Κ. Γείτονα και και Λ. Παπαδήμα. Την τελική σύνταξη του
κειμένου ανέλαβε ειδική επιτροπή επιστημόνων, πρόεδρος της οποίας ήταν ο
καθηγητής Νομικής του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Γ. Κουμάντος.

Ο νόμος καθορίζει ότι οι μεταμοσχεύσεις θα γίνονται μόνο για θεραπευτικούς σκοπούς και ότι απαγορεύεται οποιοδήποτε αντάλλαγμα κατά τη διαδικασία αφαίρεσης ιστών και οργάνων

Το σχέδιο νόμου εγκρίθηκε από την Ολομέλεια του Κεντρικού Συμβουλίου Υγείας
και κατατέθηκε στη Βουλή το πρώτο δεκαπενθήμερο του Ιουλίου, για να ψηφισθεί
λίγες εβδομάδες αργότερα. Όπως δήλωσε ο υπουργός Υγείας, στόχος του νέου
θεσμικού πλαισίου είναι η δημιουργία ενός ευέλικτου, διαφανούς και
αποτελεσματικού συστήματος μεταμοσχεύσεων.

Τι προβλέπει ο νόμος

Βασικό στοιχείο του νέου νόμου είναι η ίδρυση ενός Εθνικού Οργανισμού
Μεταμοσχεύσεων (ΕΟΜ), ο οποίος θα είναι νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου και
θα έχει ευρύτατες αρμοδιότητες για τη χάραξη μιας εθνικής πολιτικής στις μεταμοσχεύσεις.

Ο Οργανισμός θα διοικείται από συμβούλιο 11 μελών. Τα μέλη θα είναι
πανεπιστημιακοί καθηγητές Ιατρικής και Νομικής, διευθυντές Μεταμοσχευτικού
Κέντρου Μυελού των Οστών και Κέντρου Οργάνων, Μονάδας Εντατικής Θεραπείας και
Κέντρου Ιστοσυμβατότητος, καθώς και εκπρόσωποι της Εκκλησίας, του Πανελληνίου
Ιατρικού Συλλόγου, του υπουργείου Υγείας και των Νοσηλευτών. Ο πρόεδρος και τα
μέλη θα διορίζονται από το υπουργείο Υγείας.

Ο νόμος καθορίζει ότι οι μεταμοσχεύσεις θα γίνονται μόνο για θεραπευτικούς
σκοπούς και ότι απαγορεύεται οποιοδήποτε αντάλλαγμα κατά τη διαδικασία
αφαίρεσης ιστών και οργάνων..

Ιδρύει τον θεσμό των Συντονιστών Μεταμοσχεύσεων ­ υπό την εποπτεία του ΕΟΜ ­
για την ομαλή διεκπεραίωση της μεταμοσχευτικής διαδικασίας. Καθιερώνει επίσης
το Εθνικό Μητρώο Υποψηφίων Ληπτών, το Εθνικό Μητρώο Δωρητών Οργάνων και το
Εθνικό Μητρώο Δοτών Μυελού των Οστών. Επιπλέον, ορίζει τις προϋποθέσεις για
την ίδρυση και λειτουργία των Τραπεζών Ιστών προς Μεταμόσχευση.

Θέτει ακόμα τις προϋποθέσεις ίδρυσης και λειτουργίας των Μονάδων
Μεταμόσχευσης. Η οριστική άδεια θα χορηγείται μετά τα τρία έτη, με βάση τα
αποτελέσματα του μεταμοσχευτικού τους έργου.

Η δήλωση δωρεάς

Ο νόμος προβλέπει προαιρετική δήλωση δωρεάς οργάνων κατά τη γενική απογραφή
του πληθυσμού. Οι πολίτες που δεν έχουν κάνει σχετική δήλωση, θα μπορούν να το
δηλώνουν αργότερα στους δήμους και στα ασφαλιστικά ταμεία.

Ορίζονται, τέλος, οι υποχρεώσεις των γιατρών σε περίπτωση επέλευσης του
εγκεφαλικού θανάτου του ασθενούς, ώστε να μην υπάρχουν αμφισβητήσεις.

Οι αντιδράσεις

Οι αντιδράσεις κοινωνικών και επιστημονικών φορέων ήταν έντονες. Οι εκπρόσωποι
του Πανελλήνιου Συνδέσμου Νεφροπαθών, της Ομοσπονδίας Ενώσεων Νοσοκομειακών
Γιατρών Ελλάδας, του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών και του Τμήματος Υγείας του
Συνασπισμού έχουν εκφράσει τη διαφωνία τους με βασικά σημεία του νομοσχεδίου.
Τάσσονται κατά της κατάργησης της Υπηρεσίας Συντονισμού Μεταμοσχεύσεων και
διαμαρτύρονται για το ότι ο προβλεπόμενος Εθνικός Οργανισμός Μεταμοσχεύσεων θα
είναι νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου.

Θεωρούν επίσης ότι οι ποινές για όσους εμπορεύονται όργανα είναι πολύ μικρές.
Τέλος, τονίζουν ότι η δήλωση για να γίνει κάποιος δωρητής ή όχι οργάνων ιστών
δεν θα πρέπει να γίνεται κατά την απογραφή του πληθυσμού, αλλά θα πρέπει να
είναι προϊόν ελεύθερης και αυθόρμητης βούλησης.

Διαμάχες καθηγητών

Τις αντιδράσεις των φορέων ακολούθησαν οι διαμάχες των πανεπιστημιακών
καθηγητών. Με πρόσφατο άρθρο του στο «ΒΗΜΑ», ο αναπληρωτής καθηγητής του
Πανεπιστημίου Αθηνών και διευθυντής της Μονάδας Εντατικής Θεραπείας του
Νοσοκομείου του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού κ. Π. Μπεχράκης υποστηρίζει ότι με
τον νέο νόμο «κατασκευάζονται δότες» και ότι «εγκαταλείψαμε την έννοια της
δωρεάς και πορευόμαστε προς την υφαρπαγή, με ενδιάμεσο σταθμό τη δοσοληψία».

Ο πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Μεταμοσχεύσεων και καθηγητής Χειρουργικής
του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Γ. Παπαδημητρίου, σε συνέντευξή του στα «ΝΕΑ» (η
οποία πρόκειται να δημοσιευθεί στο αυριανό φύλλο), επισημαίνει τον «θανάσιμο
εναγκαλισμό» του νεοσύστατου Εθνικού Οργανισμού Μεταμοσχεύσεων με το υπουργείο
Υγείας. Τονίζει επίσης ότι ο νέος νόμος αντιμετωπίζει κυρίως νομικά θέματα και
όχι οργανωτικά, που αποτελούν και την κύρια αδυναμία του υπάρχοντος
συστήματος. Διατυπώνει λοιπόν τις επιφυλάξεις του εάν με τον τρόπο αυτό θα
έρθει η «άνοιξη» των μεταμοσχεύσεων και στην Ελλάδα.

Ο πρόεδρος του Εθνικού Συμβουλίου Μεταμοσχεύσεων κ. Ι. Βλαχογιάννης, καθηγητής
Παθολογίας – Νεφρολογίας των Πανεπιστημίων Πάτρας και Φρανκφούρτης ­ και
«ψυχή» της επιτροπής που δημιούργησε τον νέο νόμο ­, απαντά στις «κατηγορίες»
των συναδέλφων του με συνέντευξή του στα «ΝΕΑ», η οποία θα δημοσιευθεί στο
φύλλο της Τετάρτης. Ζητεί να βγει επιτέλους η ελληνική ιατρική από την
ατμόσφαιρα του Μεσαίωνα και υπογραμμίζει ότι ορισμένοι γιατροί δεν θα μπορούν
πλέον να καλύπτονται με τον μανδύα του μεταμοσχευτή.