Πτώση των επιτοκίων μόνο με πληθωρισμό κάτω του 2%

Ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος Λουκάς Παπαδήμος κρατεί στα χέρια του το «κλειδί» για τη μείωση των επιτοκίων

Το «πράσινο φως» για την πτώση των επιτοκίων θα ανάψει η Τράπεζα της Ελλάδος
μόνο όταν ο πληθωρισμός υποχωρήσει σε μόνιμη βάση κάτω από το επίπεδο του 2%.
Μέχρι τότε τα επιτόκια θα παραμένουν αμετάβλητα προκειμένου να συμβάλουν στην
αποκλιμάκωση του πληθωρισμού και στην εκπλήρωση του κριτηρίου για την είσοδο
της χώρας στην ΟΝΕ.

Τους όρους για τη νέα πτώση των επιτοκίων που παραμένουν «παγωμένα» για
περισσότερο από οκτώ μήνες προσδιορίζει με δήλωσή του στα «ΝΕΑ» ο διοικητής
της Τραπέζης της Ελλάδος κ. Λουκάς Παπαδήμος, ο οποίος τονίζει: «Η Τράπεζα της
Ελλάδος θα μειώσει τα επιτόκια στη διατραπεζική αγορά χρήματος μόνο όταν
διασφαλισθεί η διατηρήσιμη υποχώρηση του πληθωρισμού σε επίπεδο κάτω του 2%».
Πρόκειται για τα επιτόκια-«κλειδιά», τα οποία επηρεάζουν και καθορίζουν σε
μεγάλο βαθμό την πορεία των τραπεζικών επιτοκίων.

Αυτό που προέχει για τη διοίκηση της Τραπέζης της Ελλάδος είναι να
δημιουργηθούν οι συνθήκες διατήρησης του πληθωρισμού κάτω από το κρίσιμο όριο
του 2% και όχι μόνο να μειωθεί ο πληθωρισμός κάτω από το επίπεδο αυτό. Αυτό
σημαίνει ότι πριν από οποιαδήποτε απόφασή της για μείωση των επιτοκίων, η
κεντρική τράπεζα θα εξετάσει αν έχουν εξασφαλισθεί οι προϋποθέσεις για την
διατήρηση του πληθωρισμού και τους επόμενους μήνες κάτω από τα επίπεδα αυτά,
που θεωρούνται συμβατά με την εκπλήρωση του στόχου για την ένταξη της χώρας
στην ΟΝΕ. Έτσι θα αποφευχθεί ο κίνδυνος η πτώση των επιτοκίων να οδηγήσει σε
αναζωπύρωση του πληθωρισμού.

Ενδεχομένως, λαμβάνοντας υπόψη και τις μειώσεις στους έμμεσους φόρους που
ανακοίνωσε η κυβέρνηση για να πέσει ο πληθωρισμός στο 1,8%-1,9% τον Οκτώβριο
(από 2,1% σήμερα), η μείωση των επιτοκίων από την κεντρική τράπεζα να
πραγματοποιηθεί μέσα στο δίμηνο Νοεμβρίου – Δεκεμβρίου χωρίς να αποκλείεται
όμως αυτή τη στιγμή άλλη εκδοχή. Όσον αφορά στο δίμηνο Σεπτεμβρίου – Οκτωβρίου
που θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμο για την πορεία του πληθωρισμού, σύμφωνα με
όλες τις ενδείξεις η Τράπεζα της Ελλάδος δεν πρόκειται να προχωρήσει σε μείωση
των επιτοκίων της.

Σε κάθε περίπτωση, πάντως, όπως διευκρινίζουν παράγοντες της τράπεζας, όποια
κίνηση γίνει στο μέτωπο των επιτοκίων το επόμενο διάστημα μέχρι και τον
ερχόμενο Φεβρουάριο ­ οπότε θα υποβληθεί η αίτηση για την ένταξη της χώρας
στην ΟΝΕ ­ θα είναι συγκρατημένη. Αυτό σημαίνει ότι και από τη πλευρά των
εμπορικών τραπεζών και των άλλων πιστωτικών ιδρυμάτων δεν θα πρέπει να
αναμένεται μια μεγάλη μείωση των επιτοκίων μέσα στο επόμενο εξάμηνο.

Έτσι, διαμορφώνεται το τοπίο στο μέτωπο των επιτοκίων για τους επόμενους έξι
μήνες στους οποίους οι δανειολήπτες και καταθέτες δεν θα πρέπει να περιμένουν
σημαντικές μεταβολές στο ύψος των επιτοκίων. Αυτές τοποθετούνται χρονικά για
το δεύτερο εξάμηνο του 2000 όταν η ελληνική οικονομία θα έχει κερδίσει ­ όπως
εκτιμάται ­ το εισιτήριο για την ένταξή της στην ΟΝΕ και παράλληλα θα είναι
υποχρεωμένη όσον αφορά στα επιτόκια να κάνει αγώνα δρόμου, ώστε μέχρι την
1.1.2001 να έχουν μειωθεί δραστικά στα επίπεδα των επιτοκίων των χωρών της
ζώνης του ευρώ. Ενδεικτικό για την απόσταση που θα πρέπει να διανυθεί είναι
ότι όσον αφορά στα επιτόκια της κεντρικής τράπεζας στη διατραπεζική αγορά,
αυτά θα πρέπει να μειωθούν κατά μέσο όρο στο 2,5% από περίπου 11% που είναι σήμερα.

Όμως η αποκλιμάκωση του πληθωρισμού και η διατήρησή του σε χαμηλά επίπεδα δεν
είναι μια υποχρέωση που εξαντλείται με την εκπλήρωση του κριτηρίου και την
ένταξη της χώρας στην ΟΝΕ. Όπως σημειώνεται από παράγοντες της τράπεζας, η
αντιπληθωριστική πολιτική θα πρέπει να συνεχισθεί και μετά τον Φεβρουάριο,
προκειμένου ο πληθωρισμός να προσεγγίσει τα επίπεδα στα οποία βρίσκεται στις
άλλες χώρες-μέλη της ΟΝΕ. Αυτό σημαίνει ότι το 2001 όταν η Ελλάδα θα βρίσκεται
στους κόλπους της ΟΝΕ, ο πληθωρισμός θα πρέπει να έχει μειωθεί περίπου στο
επίπεδο του 1% όπως και τις υπόλοιπες οικονομίες της ζώνης του ευρώ. Όπως
αναφέρουν οι ίδιοι παράγοντες της Τραπέζης της Ελλάδος, σημαντικό βάρος στην
αντιπληθωριστική οικονομική πολιτική που θα πρέπει να εφαρμοσθεί και το 2000
πέφτει στη δημοσιονομική πολιτική και ιδίως στην πλευρά των δαπανών. Και αυτό
γιατί η πολιτική επιτοκίων δεν θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί, όπως μέχρι σήμερα,
ως εργαλείο για τη διατήρηση του πληθωρισμού σε χαμηλά επίπεδα. Σύμφωνα με
όλες τις προβλέψεις από την άνοιξη του 2000 θα ξεκινήσει η μεγάλη πτώση των
τραπεζικών επιτοκίων ώστε στις αρχές του 2001 να βρίσκονται σε επίπεδα
ανταγωνιστικά με αυτά των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Για την Τράπεζα της
Ελλάδος η πολιτική διαρθρωτικών αλλαγών στην οικονομία μπορεί να συμβάλει
επίσης καθοριστικά στην εξασφάλιση χαμηλών ρυθμών πληθωρισμού τα επόμενα
χρόνια. Όχι μόνο από την πλευρά της πολιτικής αποκρατικοποιήσεων αλλά και μέσω
της ενίσχυσης με διάφορα μέσα και πολιτικές του ανταγωνισμού.

Ενδεικτικά είναι τα στοιχεία που δείχνουν την επίδραση των διαφόρων κλάδων στο
ύψος του πληθωρισμού. Έτσι, όπως προκύπτει από τα στοιχεία αυτά, ενώ ο
πληθωρισμός έτρεχε με 2,1% τον Ιούλιο, ο ρυθμός μεταβολής του στον τομέα των
αγαθών ήταν μόλις 1%, σε αντίθεση με τον τομέα των υπηρεσιών, όπου ο
αντίστοιχος ρυθμός ήταν 5% αν εξαιρεθούν τα τιμολόγια των ΔΕΚΟ που παραμένουν
«παγωμένα». Η Τράπεζα της Ελλάδος εξετάζει αυτήν την περίοδο τον τρόπο με τον
οποίο θα καταστεί δυνατό να καταργηθούν σταδιακά μέσα στο 2000 οι υποχρεωτικές
δεσμεύσεις των τραπεζών προς αυτήν, που αποτελεί υποχρέωση εν όψει της ένταξης
της χώρας στην ΟΝΕ, χωρίς όμως να δημιουργηθεί υπερβάλλουσα ρευστότητα στην
αγορά.