Διαφθορά από εποχής Οζάλ

Αν κρίνει κανείς από τις αντιδράσεις τους στον καταστροφικό σεισμό της 17ης
Αυγούστου, θα βγάλει το συμπέρασμα ότι οι Τούρκοι έχουν γίνει λιγότερο
μοιρολάτρες και ίσως και λιγότερο ευσεβείς.

Υπαίθριο σχολείο. Ένα από τα πολλά νηπιαγωγεία που «στεγάζονται» στις σκηνουπόλεις του Γκιολτζούκ

Αντί να αποδεχτούν την πραγματικότητα σαν «θέλημα Θεού», κατηγορούν τους
στρατιωτικούς και τα βάζουν με την κυβέρνηση για την ανικανότητά της. Όμως
πόσο ευθύνεται άραγε η κυβέρνηση Ετζεβίτ; Η ηθική παρακμή, που μοιάζει να
διαπερνά κάθε όψη του τουρκικού δημόσιου βίου, χρονολογείται από την εκλογή
του Τουργκούτ Οζάλ, πριν από δεκαπέντε χρόνια. Ο Οζάλ, αυτός που χαιρετίστηκε
από τα δυτικά μέσα ενημέρωσης ως ο αρχιτέκτονας του «τουρκικού οικονομικού
θαύματος» της δεκαετίας του 1980, ήταν ο κυριότερος υπεύθυνος για το μπόλιασμα
της τουρκικής κοινωνίας με τον σπόρο της απληστίας και του γρήγορου
πλουτισμού. Ο καπιταλισμός του «βουρ-κατς», της «αρπαχτής», δεν άργησε να
σαρώσει τη χώρα, με φοροαπαλλαγές για εξαγωγές που δεν έγιναν ποτέ και κάθε
είδους αναπτυξιακά προγράμματα που κατάπιαν δεκάδες εκατομμυρίων δολαρίων από
πιστώσεις σε κρατικούς οργανισμούς και ημικρατικές τράπεζες.

Μια νέα τάξη Τούρκων αναδύθηκε στη δεκαετία του 1980 και του 1990: οι
«μαγαντά», δηλαδή οι άνθρωποι που δεν παρήγαν τίποτα, αλλά που διέθεταν
αρκετές μυστικές πληροφορίες για το Χρηματιστήριο της Κωνσταντινούπολης ώστε
να αγοράζουν «Μερσεντές» και «BMW» για τα παιδιά τους και να πηγαίνουν για σκι
στην Ελβετία.

Ο Οζάλ δεν ήταν παρά ένας μόνο άνθρωπος και έχει πεθάνει εδώ και έξι χρόνια.
Το κόμμα που ίδρυσε, το Κόμμα της Μητέρας Πατρίδας, μπαινόβγαινε στην
κυβέρνηση τα τελευταία 17 χρόνια, αλλά πάντα σε συνεργασία με τουλάχιστον άλλα
έξι κόμματα ­ αριστερά, δεξιά, ακόμη και θρησκευτικά. Όλα τους υπέκυψαν στο
«βουρ-κατς», άλλα λιγότερο και άλλα περισσότερο. Όλα προσπάθησαν να γαντζωθούν
στην εξουσία, υποσχόμενα αμνηστίες σε όσους ζούσαν στις παράνομες
παραγκουπόλεις και ενθαρρύνοντας την ανέγερση σαθρών οικισμών μέσα σε μια
νύχτα στα περίχωρα των μεγαλουπόλεων.

Γνωστά ως «κονάκ-φονού», τα στεγαστικά κεφάλαια που αναλώθηκαν σε αυτά τα
προγράμματα αποτελούν την καρδιά του πολιτικού και δημογραφικού τοπίου της
Τουρκίας.

Σε αυτά επένδυσαν μικροί και μεγάλοι κατασκευαστές για να γλιτώσουν την
Εφορία, χτίζοντας με θαλασσινή άμμο και φτηνά τούβλα.

Μεταξύ εκείνων που ψήφισαν τα πολιτικά κόμματα προκειμένου να νομιμοποιήσουν
τα παράνομα κτίσματά τους θα περιλαμβάνονται σίγουρα και πολλά από τα θύματα
του τελευταίου σεισμού.