Σε αναμέτρηση τουρκική κυβέρνηση και Ισλάμ

Μία εβδομάδα μετά τον καταστρεπτικό σεισμό που έπληξε τη Βορειοδυτική Τουρκία,
στο παρασκήνιο της πολιτικής ζωής η αναμέτρηση μεταξύ της κοσμικής τουρκικής
κυβέρνησης και του ισχυρού ισλαμιστικού κινήματος της χώρας παίρνει σάρκα και οστά.

Η τουρκική κυβέρνηση είναι προφανώς ενοχλημένη από τα προγράμματα εκτάκτου
ανάγκης για την ανακούφιση των σεισμοπαθών που υλοποιεί το κόμμα που
πρόσκειται στους ισλαμιστές και δεν κρύβει την εχθρότητά της απέναντι στις
ισλαμιστικές ανθρωπιστικές οργανώσεις. Στριμωγμένη από την κριτική για την
απελπιστικά αργή και ασυντόνιστη αντίδρασή της σε μία από τις μεγαλύτερες
φυσικές καταστροφές στην ιστορία της χώρας, η κυβέρνηση ήταν υποχρεωμένη να
διαπιστώσει ότι η ισλαμική αντιπολίτευση κινήθηκε γρήγορα και αποτελεσματικά
στις περιοχές που κτυπήθηκαν χειρότερα από τον σεισμό εγκαθιστώντας κουζίνες
εκστρατείας, κινητά νοσοκομεία, σημεία διανομής τροφίμων, σωστικά συνεργεία
και ομάδες καθαρισμού των ερειπίων.

Ο φόβος της κυβέρνησης, που εκφράζεται τώρα χωρίς περιστροφές, είναι μήπως
μπορέσουν οι ισλαμιστές πολιτικοί να εκμεταλλευτούν τον σεισμό και την
ανήμπορη αντίδραση του επίσημου κράτους προς όφελός τους. Στην Τουρκία, όπου
μια ισλαμική κυβέρνηση είχε αναγκαστεί από τον στρατό μόλις πριν από δύο
χρόνια να παραιτηθεί από την εξουσία, η επανάληψη αυτής της αναμέτρησης θα
μπορούσε να έχει σοβαρές επιπτώσεις για τη σταθερότητα της χώρας. «Πρόκειται
για το κλασικό περιβάλλον στο οποίο ευδοκιμούν οι ισλαμιστές, επειδή η βάση
τους είναι καλά οργανωμένη και πολλές φορές πολύ πιο αποτελεσματική από το
κράτος», υποστηρίζει ο Άλαν Μακόβσκι του Ινστιτούτου Μεσανατολικών Σπουδών της Ουάσιγκτον.

Πολιτικοί που πρόσκεινται στους ισλαμιστές υποθέτουν ότι η κυβέρνηση φοβάται
την απώλεια ερεισμάτων στον πληθυσμό μετά τον σεισμό. Ορισμένοι ειλικρινείς
αξιωματούχοι συμφωνούν: «Ο σεισμός προκάλεσε τεράστια καταστροφή και αποτελεί
προφανή κοινωνιολογική διαπίστωση, ότι αυτοί που επλήγησαν περισσότερο τείνουν
προς τα άκρα του πολιτικού φάσματος», δηλώνει ο Ερόλ Σακίρ, κυβερνήτης της
περιφέρειας της Κωνσταντινούπολης, που θεωρεί ότι τα προσκείμενα στους
ισλαμιστές κόμματα, όπως το Κόμμα της Αρετής, προσπαθούν να χρησιμοποιήσουν
τον σεισμό για να προωθήσουν τα συμφέροντά τους.

Κοσμικοί και πιστοί

Η ένταση που επικρατεί μεταξύ των κοσμικών και των πιστών αποτελεί ένα από τα
κύρια πολιτικά σχίσματα στην Τουρκία. Τώρα ο σεισμός μπορεί να εξελιχτεί σε
νέο πεδίο μάχης γι’ αυτήν την ιδεολογική αναμέτρηση. Στις χειρότερα
κατεστραμμένες περιοχές της χώρας, όπου χιλιάδες πολυκατοικίες έχουν
καταρρεύσει, η αντίδραση του ιδιωτικού τομέα ήταν μαζική. Λίγες όμως μη
κυβερνητικές ομάδες διαθέτουν την οργανωτική ισχύ των ισλαμιστών και ήταν σε
θέση να υλοποιήσουν τόσο εκτεταμένα και αποτελεσματικά προγράμματα. Στη
Σαγγάρεια π.χ. το Κόμμα της Αρετής είχε οργανώσει μια κουζίνα και ένα σημείο
διανομής τροφίμων στο προαύλιο ενός σχολείου. Οι κάτοικοι, που χρειάζονταν
επειγόντως τρόφιμα, δέχτηκαν την προσφορά με ευγνωμοσύνη: «Δεν προσπαθούμε να
κάνουμε διαφήμιση για το κόμμα μας», λέει ο εθελοντής Αλί Γιενιρίτ. «Οι
άνθρωποι όμως δεν είναι ηλίθιοι. Θα επηρεαστεί η γνώμη τους βλέποντας ένα
οργανωμένο πολιτικό κόμμα σε δράση».

Αυτός ακριβώς είναι ο φόβος της κυβέρνησης. Το Κόμμα της Αρετής μπορεί να
έχασε έδαφος στις εκλογές, αλλά διαθέτει ισχυρή βάση στον κόσμο. Αυτή τη
στιγμή προσπαθεί να βοηθήσει την κατάσταση. Όταν όμως τελειώσει το κακό, θα
καλέσει την κυβέρνηση σε απολογισμό των πράξεών της και θα προκαλέσει το σύστημα.