Τραπεζική συμμαχία – σταθμός στην Ιαπωνία

Ο πρόεδρος της Βιομηχανικής Τράπεζας, Μασάο Νισιγιάμα (κέντρο), ο πρόεδρος της Ντάι-Ίτσι Κανγκίο, Κατσιγιούκι Σουγκίτα (αριστερά) και ο πρόεδρος της Φούτζι, Γιοσίρο Γιαμαμότο, ποζάρουν για τον φακό μετά την ανακοίνωση της συνεργασίας τους

Την αρχή μιας σειράς συγχωνεύσεων που αναμένεται να οδηγήσουν σε ανάκαμψη το
τραπεζικό σύστημα της Ιαπωνίας σηματοδοτεί η συγχώνευση τριών από τις
μεγαλύτερες τράπεζες της χώρας, της Βιομηχανικής Τράπεζας, της Ντάι-Ίτσι
Κανγκίο και της Φούτζι, οι οποίες αναδεικνύονται στον μεγαλύτερο τραπεζικό
όμιλο στον κόσμο.

Η συγχώνευση αυτή χαρακτηρίστηκε από τους επενδυτές σαν ένα σημαντικό βήμα
προόδου. Και αυτό γιατί αναμένεται να αποτελέσει την αρχή για συνεργασία
μεταξύ και άλλων τραπεζών της Ιαπωνίας, οι οποίες περνούν κρίση λόγω
υπερβολικών χρεών. Τα τελευταία χρόνια οι ιαπωνικές τράπεζες παρουσιάζουν
χαμηλά κέρδη, καθώς έχουν πληγεί καίρια από υπερβολικό δανεισμό, παρά τις
προσπάθειες της κυβέρνησης να ενισχύσει το σύστημα. Μέχρι σήμερα, υπήρξαν
ελάχιστες πιέσεις από την πλευρά του κράτους για να συναφθούν συνεργασίες
μεταξύ των τραπεζών, παρά το γεγονός πως πολλές από αυτές εξακολουθούν να
έχουν απώλειες κερδών ή να είναι οριακά κερδοφόρες. Όπως τονίζουν
χαρακτηριστικά οι αναλυτές, η τριπλή συνεργασία μεταξύ της Βιομηχανικής
Τράπεζας, της Νάι-Ίτσι Κανγκίο και της Φούτζι σηματοδοτεί το τέλος αυτής της
εποχής. «Το μέγεθος φυσικά δεν είναι το παν, αλλά αυτή (η συνεργασία) δείχνει
μια μεγάλη αλλαγή στη νοοτροπία των Ιαπώνων τραπεζιτών», υπογραμμίζει ο
αναλυτής της HSBC, Τζέιμς Κάπελ. «Μέχρι φέτος οι ιαπωνικές τράπεζες ήταν
αποφασισμένες να παραμείνουν ανεξάρτητες και ξαφνικά έχουμε τη συνεργασία
τριών από τις μεγαλύτερες από αυτές», συμπληρώνει ο ίδιος.

Ο αντίκτυπος

Η ανακοίνωση της συγχώνευσης οδήγησε σε σημαντική άνοδο τις μετοχές των
τραπεζών στο Χρηματιστήριο του Τόκιο. Οι επενδυτές φαίνεται να προεξοφλούν πως
οι 18 μεγάλες τράπεζες της Ιαπωνίας σύντομα θα καταλήξουν σε κάποια μορφή
συνεργασίας, με αποτέλεσμα στο τέλος να απομείνουν περίπου οι μισές, ενώ οι
νέοι όμιλοι που θα προκύψουν θα παρουσιάσουν μεγαλύτερη κερδοφορία, καθώς θα
μειωθεί σημαντικά ο ανταγωνισμός. Τη στιγμή που οι επικεφαλής των τριών
τραπεζών δήλωναν πως προτίθενται να αναδειχθούν σε παγκόσμια δύναμη, οι
Αμερικανοί και οι Ευρωπαίοι συνάδελφοί τους έδειξαν να μην ανησυχούν
ιδιαίτερα. Σύμφωνα με αυτούς, σε αυτή τουλάχιστον τη φάση ο ανταγωνισμός δεν
αναμένεται να είναι έντονος, ούτε να αποτελέσει εμπόδιο για την είσοδό τους
στην ιαπωνική αγορά. Η τριπλή συμμαχία, η οποία υπολογίζεται να έχει
επισημοποιηθεί μέχρι το φθινόπωρο του 2000, θα δημιουργήσει ένα γίγαντα με
συνολικό ενεργητικό 1,3 δισ. δολάρια, που αποτελεί και το νέο σημείο αναφοράς
για τη μέτρηση του μεγέθους μιας τράπεζας. Ενδεικτικά, η Ντόιτσε Μπανκ, που
είναι η μεγαλύτερη αυτή τη στιγμή τράπεζα στον κόσμο, έχει συνολικό ενεργητικό
866 δισ. δολάρια, ενώ η μεγαλύτερη αμερικανική τράπεζα, η Σίτιγκρουπ, έχει
ενεργητικό της τάξεως των 668 δισ. δολαρίων. Ο νέος όμιλος θα έχει τα διπλάσια
οικονομικά μεγέθη από τη μεγαλύτερη αυτή τη στιγμή τράπεζα της Ιαπωνίας, την
Μιτσουμπίσι-Τόκιο. Όπως ανακοίνωσε ο πρόεδρος της Βιομηχανικής Τράπεζας της
Ιαπωνίας, Μασάο Νισιμούρα, κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου, «αν και θα
είμαστε η πρώτη τράπεζα στον κόσμο όσον αφορά το συνολικό ενεργητικό, δεν θα
μείνουμε ικανοποιημένοι μόνο με αυτό. Σκοπεύουμε να φθάσουμε ανάμεσα στις
πέντε τράπεζες σε όλο τον κόσμο όσον αφορά τα κεφάλαια, τα κέρδη, τις
υπηρεσίες και άλλους τομείς».

Η συγχώνευση των τριών τραπεζών έρχεται σε μια χρονική στιγμή που η ιαπωνική
οικονομία δείχνει τα πρώτα σημάδια ανάκαμψης, μετά τη χειρότερη ύφεση από τοΝ
β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Το γιεν, το πιο ορατό σύμβολο της οικονομικής δύναμης της
χώρας, έχει φΘάσει στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων επτά μηνών. Το
Χρηματιστήριο της χώρας έχει σημειώσει αξιόλογη άνοδο φέτος, καθώς όλο και
περισσότεροι επενδυτές προεξοφλούν περαιτέρω ανάκαμψη της οικονομίας. Η
συγχώνευση αυτή γίνεται σε μια εποχή που οι μεγαλύτερες τράπεζες σε ολόκληρο
τον πλανήτη προχωρούν σε ανάλογες κινήσεις.

Η Ντόιτσε Μπανκ πρόσφατα απέκτησε την Μπάνκερς Τραστ των ΗΠΑ, η Σίτικορπ
συγχωνεύθηκε με την Τράβελερς, δύο από τις μεγαλύτερες ελβετικές τράπεζες
δημιούργησαν την UBS και η γαλλική ΒΜΡ αποκτά τον έλεγχο της Παριμπάς.

Περικοπές

Σύμφωνα με τους όρους της συμφωνίας, οι τρεις τράπεζες θα θέσουν τις
δραστηριότητές τους κάτω από κοινή διοίκηση και θα περιορίσουν τα λειτουργικά
έξοδα. Όπως δηλώνουν ακόμη οι τράπεζες, με τη συγχώνευσή τους θα περιορίσουν
σημαντικά το τεράστιο κόστος που απαιτείται για την ανάπτυξη στη
μηχανοργάνωση. Οι εκπρόσωποι των τραπεζών πρόσθεσαν ακόμη πως με την
ολοκλήρωση της συγχώνευσης υπολογίζουν να περικόψουν 6.000 θέσεις, μειώνοντας
το συνολικό εργατικό δυναμικό σε περίπου 29.000. Από τα 704 υποκαταστήματα
υπολογίζεται πως θα μείνουν τα 620. Αναλυτές, ωστόσο, υποστηρίζουν πως οι
περικοπές στο εργατικό δυναμικό δεν είναι αρκετές.

Οι ίδιοι κάνουν λόγο για διστακτικότητα μεταξύ των ιαπωνικών τραπεζών να
αντιμετωπίσουν έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες που οδηγούν σε μείωση
των κερδών, αυτόν του υπερβολικά αυξημένου εργατικού δυναμικού. Όπως δηλώνει ο
καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο του Τόκιο, Τόρου Νακακίτα, υπάρχουν
αμφιβολίες εάν μπορούν να ανταγωνιστούν σε παγκόσμια κλίμακα, εκτός αν
προχωρήσουν σε σημαντικές διαρθρωτικές αλλαγές. «Λυπάμαι που το λέω, αλλά
δημιουργήσαμε έναν ακόμη “Τιτανικό”. Έχουμε την μεγαλύτερη τράπεζα στον κόσμο,
χωρίς όμως αυτή να είναι ανταγωνιστική», προσθέτει ο ίδιος.

Άλλοι αναλυτές υποστηρίζουν πως στην περίπτωση που τέτοιου είδους συγχωνεύσεις
δεν κάνουν πιο κερδοφόρες τις τράπεζες, δεν πρόκειται να τις βοηθήσουν να
απορροφήσουν τις ζημιές που υπέστησαν από κακές τοποθετήσεις με τη μορφή
δανεισμού ύψους εκατοντάδων δισ. δολαρίων. Η κυβέρνηση προσφέρθηκε να βοηθήσει
μειώνοντας τα επιτόκια σχεδόν στο μηδέν. Όμως τα παλιά χρέη, κυρίως με τη
μορφή δανείων που συνήφθησαν κατά τη δεκαετία του ’80, δεν πρόκειται να
αποπληρωθούν ποτέ. «Είναι προφανές πως αυτή η κυβέρνηση κάνει καλύτερη δουλειά
στην αναδιάρθρωση του τραπεζικού συστήματος από ό,τι οι προηγούμενες», δηλώνει
η αναλύτρια της Κρεντίτ Σουίς Φερστ Μπόστον, Μαίρη Ντέιβις. Θα ήταν θετική
εξέλιξη αν τέτοιου είδους συγχωνεύσεις ισχυροποιούσαν τις τράπεζες, προσθέτει
η ίδια, «αλλά έχουν αυτά τα τεράστια προβλήματα από χρέη που τώρα αρχίζουν να
αντιμετωπίζουν και έχουν πολλά ακόμη να κάνουν για την επίλυσή τους»

Παρά τη δημιουργία του τραπεζικού κολοσσού που δημιουργείται από την τριπλή
συγχώνευση, οι ειδικοί του χώρου πιστεύουν πως οι αρμόδιες κυβερνητικές αρχές
δεν πρόκειται να εγείρουν θέμα βάσει των νόμων περί ανταγωνισμού. Οι αρχές
«πιστεύουν πως υπάρχουν πάρα πολλές τράπεζες στην Ιαπωνία. Έτσι, οι
συγχωνεύσεις δημιουργούν τις προϋποθέσεις για αύξηση της κερδοφορίας»,
επισημαίνει ο αναλυτής της Μέριλ Λιντς, Γιοσινόμπου Γιαμάντα. «Θα ήταν μεγάλη
έκπληξη αν η κυβέρνηση προσπαθούσε να σταματήσει αυτή τη συγχώνευση»,
καταλήγει ο ίδιος.

Την ημέρα που ανακοινώθηκε η συμφωνία οι τιμές των μετοχών των τριών τραπεζών
παρουσίασαν σημαντική άνοδο. Οι μετοχές της Ντάι-Ίτσι Κανγκίο σημείωσαν άνοδο
11%, της Φούτζι 9,4% και της Βιομηχανικής Τράπεζας 10,2%. Ο επιμέρους
τραπεζικός δείκτης στο Χρηματιστήριο του Τόκιο έκλεισε με κέρδη 10,2%. Οι
τρεις τράπεζες είναι ανάμεσα στις 15 μεγαλύτερες ιαπωνικές τράπεζες που έλαβαν
κρατική επιχορήγηση ύψους 675 περίπου δισ. δολαρίων προκειμένου να
αντιμετωπίσουν τα τεράστια προβλήματα που τους δημιούργησαν τα μεγάλα τους
χρέη. Στη συμφωνία περιλαμβανόταν η υποχρέωση να αναδιοργανωθούν οι τράπεζες
αυτές για να γίνουν πιο κερδοφόρες, με αποτέλεσμα τώρα πλέον να πιέζονται ώστε
να ανταποκριθούν σε αυτή τους την υποχρέωση. Εκπρόσωποι των τραπεζών δήλωσαν
πως θα προχωρήσουν σε επενδύσεις για αναβάθμιση των συστημάτων πληροφορικής
του ομίλου που αφορούν τη μισθοδοσία, τις βάσεις δεδομένων, την εκτίμηση
επιχειρηματικού κινδύνου και άλλες ηλεκτρονικές μορφές τραπεζικών συναλλαγών.

* Ο Calvin Sims είναι οικονομικός αναλυτής των «New York Times»