ΔΡΟΜΟΙ

Ο σεισμός…

… στην Τουρκία έδειξε για άλλη μια φορά ότι η επιστήμη μπορεί να βοηθήσει
στην πρόληψη των καταστροφών μόνο όταν έχει πολιτική και κοινωνική υποστήριξη.
Στην Ιαπωνία ήξεραν τι να κάνουν, εδώ και χιλιάδες χρόνια: «Όταν αρχίσει να
κουνιέται η γη, πήγαινε να κρυφτείς σε ένα δάσος από μπαμπού», έλεγαν οι
παλιοί Γιαπωνέζοι. Σήμερα πια, τέτοια δάση είναι σπάνια σε έναν πλανήτη που
πρέπει να συντηρήσει έξι δισεκατομμύρια ανθρώπους. Κτίρια ορθώνονται παντού:
ενισχυμένα σε σεισμογενείς περιοχές όπως η Καλιφόρνια και η Ιαπωνία, αλλά
σαθρά στην Κίνα, τη Νότια Αμερική ­ και όπως αποδείχτηκε ­ και στην Τουρκία.

Η μετανάστευση…

… έπνιξε τις βιομηχανικές πόλεις της βορειοδυτικής Τουρκίας. Όσοι θέλουν μια
φτηνή στέγη πάνω απ’ το κεφάλι τους δεν νοιάζονται για την ασφάλεια. Κάθε
χρόνο, η Κωνσταντινούπολη αποκτάει 400.000 νέους κατοίκους. Οι άνθρωποι
μαζεύονται σαν τσαμπιά σε φτηνές πολυκατοικίες, σε παράνομα κτίσματα, που
ξέρουν πως στις επόμενες εκλογές θα πάρουν αμέσως την κρατική βούλα (γιατί και
οι φτωχοί έχουν ψήφο). Ένα σύστημα χρόνιας διαφθοράς. Δεν είναι να απορεί
κανείς που υπεραιωνόβιες εκκλησίες και τζαμιά άντεξαν στο σεισμό. Όμως, ούτε η
παλιά μαστοριά ούτε η σύγχρονη τεχνολογία μπορούν να δαμάσουν τη φύση. Το
1995, ο σεισμός στο Κόμπε έκανε σκόνη τις «αντισεισμικές» κολόνες, γράφει η
γερμανική εφημερίδα «Φρανκφούρτερ Ρούντσαου». Η Κίνα υπέκυψε και αυτή στις
δυνάμεις της φύσης.

Οι Κινέζοι…

… είχαν εκπαιδεύσει δεκάδες χιλιάδες ερασιτέχνες «σεισμολόγους», στις αρχές
της δεκαετίας του 1970, που υποτίθεται ότι μπορούσαν να προβλέπουν τους
σεισμούς «διαβάζοντας» τα σημάδια της φύσης και των ζώων. Με βάση τις
παρατηρήσεις τους, η Χαϊτσένγκ εκκενώθηκε από τους κατοίκους της την 3η
Φεβρουαρίου 1975. Λίγο αργότερα, ένας μεγάλος σεισμός έπληξε την άδεια πόλη.
Οι Κινέζοι γιόρτασαν αυτή την επιτυχία τους. Όμως, κυριεύτηκαν από μια ψευδή
αίσθηση ασφάλειας. Τον Ιούλιο του 1976, η πυκνοκατοικημένη βιομηχανική περιοχή
της Τανγκσάν επλήγη από τον χειρότερο σεισμό αυτού του αιώνα. Αυτή τη φορά, η
φύση δεν έδωσε καμιά προειδοποίηση. Και οι νεκροί ξεπέρασαν τους 260.000.

Τι απομένει…

… απ’ όλα αυτά; Ίσως, η τραγική πραγματικότητα ότι οι πλούσιοι μπορούν να
προστατευτούν από τους σεισμούς καλύτερα από ό,τι οι φτωχοί. Από μόνη της, η
επιστήμη δεν μπορεί να κάνει πολλά πράγματα. Χρειάζεται κοντά της το κράτος
και την κοινωνία. Όπως, ας πούμε, στην περίπτωση του «γερμανοτουρκικού
σχεδίου»: το μεγαλύτερο ερευνητικό πρόγραμμα πρόβλεψης σεισμών στην Ευρώπη
προειδοποιούσε από τη δεκαετία του 1980 ότι θα γίνει ένας μεγάλος σεισμός στην
Βορειοανατολική Τουρκία, γράφει η γερμανική εφημερίδα. Όμως, κανείς δεν
δεχόταν να ακούσει τις «Κασσάνδρες». Κανείς δεν έκανε τίποτα για να
περιοριστούν οι συνέπειες του αναπόφευκτου. Τώρα, καθώς τα συνεργεία διάσωσης
ψάχνουν ανάμεσα στα συντρίμμια της Νικομήδειας για επιζώντες, οι επιστήμονες
κάνουν νέες προειδοποιήσεις, αυτή τη φορά για την Κωνσταντινούπολη και τα 12
εκατομμύρια των κατοίκων της. Οι άνθρωποι θα βρεθούν το ίδιο ανέτοιμοι, όταν
οι μιναρέδες και τα σπίτια της πόλης αρχίσουν κάποια μέρα να τρέμουν σαν στάχυα.