ΔΡΟΜΟΙ

Αν από όλα…

… τα τρόφιμα, τα ποτά και τα ροφήματα υπάρχει ακόμη στον κόσμο κάτι που δεν
έχει χάσει την καλή του φήμη, αυτό είναι σίγουρα ο καφές. Μπορεί οι Άγγλοι να
προτιμούν το τσάι, αλλά αυτό δεν μειώνει σε τίποτα την παγκόσμια δύναμη του
καφέ. Η μαγεία του είναι ότι μπορεί και παραμένει ο ίδιος, ενώ ταυτόχρονα δεν
παύει να προσαρμόζεται συνεχώς, να ανακατεύεται με κάθε τοπική κουλτούρα και
να μοιάζει σαν να είναι κάτι που ήταν πάντα δικό της. Στο βιβλίο της «Ιστορία
των τροφίμων» (εκδ. Bordas), η συγγραφέας Μαγκελόν Τουσέν – Σαμά γράφει για
εκείνους τους μεγάλους που αγάπησαν ­ αλλά και εκείνους που μίσησαν ­ το άρωμά του.

Δηλητήριο…

… αργό και επικίνδυνο είχε αποφασίσει ο Βολταίρος πως ήταν ο καφές, αλλά δεν
έπαψε ποτέ να πίνει άφθονες κούπες μέχρι τα ογδόντα πέντε του χρόνια. «Ο
δυνατός καφές του Αγίου Δομήνικου, που έπιναν ο Μπιφόν, ο Ντιντερό και ο
Ρουσώ, πρόσθεσε θέρμη στις ζεστές ψυχές και στη διεισδυτική ματιά των προφητών
που μαζεύονταν στο άντρο του Προκόπιου και είδαν εκεί, στον σκοτεινό πάτο του
φλιτζανιού, τη μελλοντική αχτίδα του 1789», γράφει ο Μισελέ αναφερόμενος στο
καφενείο του Προκόπιου, το πρώτο που άνοιξε στο Παρίσι το 1686. Τόσο ήταν το
πάθος του Ιμμάνουελ Καντ για τον καφέ, που, αν και άνθρωπος λιτοδίαιτος και
μετρημένος, δεν μπόρεσε ποτέ να το νικήσει. Με τόση ανυπομονησία περίμενε τον
υπηρέτη του να τον ετοιμάσει, που μόλις τον έβλεπε να πλησιάζει, φώναζε:
«Στεριά! φίλοι μου. Επιτέλους, βλέπω στεριά!». Ο Μπετόβεν είχε ψύχωση με τον
καφέ: το φλιτζάνι του έπρεπε να έχει εξήντα σπόρους ­ ούτε ένα λιγότερο ούτε
ένα περισσότερο. Όσο για τον Μπαχ, έγραψε την περίφημη «Καντάτα του καφέ»: την
ιστορία ενός αστού που για να πείσει την κόρη του να εγκαταλείψει τη συνήθεια
να πίνει καφέ, την απειλεί ότι δεν θα την παντρέψει ποτέ. Χρειάζεται να είναι
κανείς κυνικός σαν τον Μοντεσκιέ για να γράψει: «Αν ήμουν ηγεμόνας, θα έκλεινα
τα καφενεία γιατί εκεί ζεσταίνονται επικίνδυνα τα μυαλά. Θα προτιμούσα να
έβλεπα τους θαμώνες τους στα καμπαρέ. Τουλάχιστον εκεί δεν θα έκαναν κακό παρά
μόνο στους εαυτούς τους, ενώ η μέθη που τους κυριεύει με τον καφέ τούς κάνει
επικίνδυνους για το μέλλον της χώρας».

Η σχέση…

… του καφέ με την πολιτική ήταν γνωστή πριν αυτός φτάσει στο προεπαναστατικό
Παρίσι. Οι ιδέες που μοιράζεται κανείς γύρω από ένα φλιτζάνι καφέ συχνά είναι
επαναστατικές. Έτσι, την ίδια άποψη με τον Μοντεσκιέ φαίνεται πως είχαν και οι
σουλτάνοι της Μεγάλης Πύλης. Πολλές φορές εξαπέλυαν διωγμούς εναντίον των
καφενείων που βρίσκονταν κοντά στα τζαμιά γιατί εκεί γίνονταν συνήθως
ανατρεπτικές συζητήσεις. Μάλιστα, ο Μωάμεθ Δ’ αποφάσισε να κλείσει τα καφενεία
της Κωνσταντινούπολης και όποιον δεν πειθαρχούσε τον έβαζε σε ένα πέτσινο ασκί
και τον πετούσε στον Βόσπορο.

Τα πάθη…

… της πολιτικής και του πνεύματος δεν είναι τα μόνα που επηρέασε ο καφές,
γράφει η «Λε Μοντ». Αντίθετα με το αλκοόλ, ο καφές ξυπνάει την ερωτική
διάθεση. Το βεβαιώνουν ο Κάρλο Φρουτέρο και ο Φράνκο Λουτσεντίνι στο βιβλίο
τους «Η γυναίκα της Κυριακής»: «Είναι πολύ απλό! Βάλτε ένα σπόρο καφέ ανάμεσα
στα δόντια και δαγκώστε τον την κατάλληλη στιγμή. Εκείνο το “κρακ” είναι που
κάνει τα αγόρια τίγρεις». Κρακ…