Το 35ωρο και το όφελος για τους εργαζομένους

Λέκτορας Παντείου, επιστημονικός σύμβουλος ΙΝΕ/ΓΣΕΕ

Η μείωση του χρόνου εργασίας αποτελεί διαχρονικό φαινόμενο της ιστορίας των
βιομηχανικών σχέσεων, έχει δε συνδεθεί με δύο επί μέρους παραμέτρους: α) την
ανάγκη βελτίωσης των συνθηκών εργασίας και αύξησης του ελεύθερου χρόνου σαν
βασικούς παράγοντες αναπαραγωγής της εργατικής δύναμης και β) την ανάγκη
αύξησης των θέσεων απασχόλησης και την καταπολέμηση της ανεργίας.

Σε κάθε όμως περίπτωση το περιεχόμενο της πολιτικής της διαχείρισης του
εργάσιμου χρόνου αποτελεί προϊόν κοινωνικοοικονομικών συσχετισμών και έκφραση
κατανομής του παραγόμενου πλούτου.

Σήμερα, όλη η συζήτηση για την ανάγκη μείωσης του εργαζόμενου χρόνου και την
εφαρμογή του 35ώρου στρέφεται γύρω από τις πιθανές επιπτώσεις ενός τέτοιου
μέτρου απέναντι στο πρόβλημα της ανεργίας, με έντονες τις αντιπαραθέσεις
ανάμεσα στα συνδικάτα και τους εργοδότες και τις αντικρουόμενες εκατέρωθεν
εκτιμήσεις για το αν τελικά συμβάλλει στην αύξηση της απασχόλησης (συνδικάτα)
ή ουσιαστικά δημιουργεί αντίθετα αποτελέσματα λόγω αύξησης του εργασιακού
κόστους (εργοδοσία).

Ανεξαρτήτως, όμως, από την υιοθέτηση τής μιας ή της άλλης άποψης,
παραγνωρίζεται η άλλη βασική παράμετρος με την οποία είναι συνδεδεμένη η
μείωση του χρόνου εργασίας και η οποία μάλιστα αποτέλεσε ιστορικά τον βασικό
άξονα των αγώνων της εργατικής τάξης για την επίτευξή της.

Σήμερα, λοιπόν, με αφορμή τη συζήτηση για το 35ωρο επανέρχεται το ερώτημα:
έχει ή δεν έχει μειωθεί σημαντικά ο αναγκαίος κοινωνικά εργάσιμος χρόνος μέσα
από τη ραγδαία εισαγωγή της νέας τεχνολογίας στις επιχειρήσεις και τη
συνεπαγόμενη αύξηση της παραγωγικότητας;

Θα πρέπει, επομένως, ο εργαζόμενος να διατηρεί τα ίδια συγκριτικά με το
παρελθόν χρονικά επίπεδα νόμιμης ή συμβατικής απασχόλησης, όταν πλέον έχει
κατά πολύ περιορισθεί ο χρόνος παραγωγής αγαθών, ενώ παράλληλα καταγράφεται
αύξηση των ρυθμών εργασίας και της εντατικοποίησης, με αποτέλεσμα να έχει
επιτευχθεί η ουσιαστική επιμήκυνση του εργάσιμου χρόνου και η αύξηση του
«πραγματικού» χρόνου εργασίας;

Με ποιους όρους λοιπόν γίνεται η κατανομή των ωφελειών που προκύπτουν από την
εισαγωγή της νέας τεχνολογίας και γιατί τα οφέλη αυτά να καρπώνονται
ουσιαστικά μονομερώς οι επιχειρήσεις;

Αυτό είναι επομένως ένα κρίσιμο ερώτημα που άπτεται της γενικότερης συζήτησης
για τη μείωση του εργάσιμου χρόνου και η οποία δεν πρέπει να περιορίζεται στην
επιχειρηματολογία για τις επιπτώσεις στην απασχόληση, όπου οι αντίθετες
προσεγγίσεις ακυρώνουν ουσιαστικά την προοπτική του διαλόγου επί του θέματος.