ΤΟ ΘΕΜΑ Περιμέναμε σεισμό, αλλά όχι τόσο καταστροφικό

«Είχαμε προβλέψει τον σεισμό, αλλά δεν περιμέναμε ότι θα ήταν τόσο
καταστροφικός. Η κατάσταση είναι πραγματικά πολύ άσχημη». Αυτή ήταν η πρώτη
φράση του Τούρκου καθηγητή Γεωλογίας και μέλους της Γεωλογικής Υπηρεσίας της
Τουρκίας, κ. Ισμαήλ Κουσκού, σε συνομιλία που είχαν μαζί του «ΤΑ ΝΕΑ».

Ο σεισμός αυτός ξεπέρασε κάθε προσδοκία του κ. Κουσκού και των συνεργατών του
που μελετούν το ρήγμα της Ανατολίας και ειδικότερα την περιοχή Ιζμίτ από το
1994, με υποβρύχιες έρευνες στην περιοχή. «Ήδη, πριν από τρία χρόνια, είχαμε
προβλέψει ότι μέσα στην επόμενη πενταετία ή δεκαετία θα γινόταν ένας μεγάλος
σεισμός στην περιοχή», λέει στα «ΝΕΑ» ο κ. Κουσκού, εξηγώντας ότι «η περιοχή
Ιζμίτ δεν είχε δώσει σεισμό το τελευταίο διάστημα και αυτό το σεισμικό κενό
(seismic gap) θεωρούσαμε ότι θα το ακολουθούσε κάποιος μεγάλος σεισμός».
Τονίζει, ωστόσο, ότι «περιμέναμε σεισμό της έντασης των 5 ή 6 Ρίχτερ και όχι
μεγαλύτερο, όπως συνέβη».

Ο σεισμός ξεπέρασε όλες τις προσδοκίες ακόμα και στο εύρος της περιοχής που
εκδηλώθηκε. «Δεν περιμέναμε ότι ο σεισμός θα πιάσει και θα επηρεάσει μια τόσο
μεγάλη περιοχή, αλλά ένα πολύ μικρότερο μέρος της», τονίζει ο κ. Κουσκού. Ο
ίδιος πάντως, όσον αφορά την ένταση του σεισμού, ενστερνίζεται την άποψη
Αμερικανών και Ιαπώνων «ότι ο σεισμός ήταν μεγαλύτερος από 7,5 Ρίχτερ και όχι
των Τούρκων ειδικών που κάνουν λόγο για 6,8 Ρίχτερ».

Όσο για το αν θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί το μέγεθος της καταστροφής σε
ανθρώπινες ζωές, πιστεύει πως «οι περισσότεροι άνθρωποι ζουν σε επικίνδυνες
ζώνες και σε κτίρια που δεν πληρούν τους όρους ασφαλείας, αν και ο σεισμός
ήταν τόσο καταστροφικός που και πάλι θα ήταν δύσκολο να εμποδίσουμε την καταστροφή».

«Δεν θα φθάσει στο Βόρειο Αιγαίο»

Ο Τούρκος γεωλόγος σχεδόν αποκλείει την πιθανότητα η σεισμική δραστηριότητα
της περιοχής να επηρεάσει τη χώρα μας και να μεταφερθεί στο Βόρειο Αιγαίο,
επειδή, όπως λέει, «η δραστηριότητα έχει εξαπλωθεί σε τόσο μεγάλη περιοχή που
σιγά σιγά εξασθενεί και είναι πολύ δύσκολο να φθάσει μέχρι το Βόρειο Αιγαίο».

Οι μετασεισμοί, πάντως, θα συνεχιστούν και για τους επόμενους τρεις μήνες,
αλλά «θα είναι πολύ μικρότερης έντασης, γύρω στα 4 ή 5 Ρίχτερ, και όσο περνούν
οι ημέρες θα εξασθενεί η έντασή τους».

Πριν από 2 χρόνια μίλησαν για τη Νικομήδεια

Αμερικανοί και Τούρκοι επιστήμονες είχαν προβλέψει εδώ και δύο χρόνια ότι μέσα
στις επόμενες τρεις δεκαετίες θα σημειωνόταν μεγάλος σεισμός στην Τουρκία.

Η ομάδα των επιστημόνων είχε μάλιστα προβλέψει ότι η πιθανότητα να συμβεί ένα
«σημαντικό γεγονός» κοντά στη Νικομήδεια ήταν 12%.

Οι προβλέψεις αυτές δημοσιεύτηκαν στη «Διεθνή Γεωφυσική Επιθεώρηση».

Όπως επισημαίνουν οι επιστήμονες, το διάστημα των 30 ετών που είχαν αναφέρει
ήταν ασφαλώς τόσο μεγάλο, ώστε δεν μπορούσε να αποτραπεί ο θάνατος και η
καταστροφή που προκάλεσε ο σεισμός στην Τουρκία. Παρά ταύτα, οι ομοιότητες
ανάμεσα στην πρόβλεψη και στην πραγματικότητα δείχνουν ότι η επιστήμη της
πρόβλεψης των σεισμών σημειώνει προόδους.

«Η μέθοδος αποκαλύπτει χρήσιμα πράγματα για τον τρόπο με τον οποίο γίνονται οι
σεισμοί», λέει ο Τζέιμς Ντίτριτς, από την Αμερικανική Γεωλογική Υπηρεσία του
Μένλο Παρκ, στην Καλιφόρνια. «Δεν θα έλεγα όμως ότι είναι αρκετά για να
βασιστεί σ’ αυτά μια κρατική πολιτική».

Μια άλλη ειδικός, η Λούσι Τζόουνς, από την Αμερικανική Γεωλογική Υπηρεσία της
Πασαντίνα, χαρακτηρίζει την πρόβλεψη εντυπωσιακή. «Προέβλεψαν ότι δύο τμήματα
του ρήγματος θα υπέκειντο σε πίεση, και στον έναν από τους δύο αυτούς τομείς
σημειώθηκε η σεισμική δόνηση».

Η μελέτη που προέβλεπε μετακινήσεις του ρήγματος της Βόρειας Ανατολίας έγινε
από τον Ντίτριτς και τον Ρος Στάιν της Αμερικανικής Γεωλογικής Υπηρεσίας,
καθώς και από τον Αϊκούτ Μπαρκά του Τεχνικού Πανεπιστημίου της Κωνσταντινούπολης.

Ισοπεδώθηκε το 358 μ.Χ.

Επανάληψη του ιστορικού σεισμού που συγκλόνισε την πόλη της Νικομήδειας το 358
μ.Χ. θεωρεί τον προχθεσινό σεισμό στην Τουρκία ο γεωλόγος και επίκουρος
καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών του Πανεπιστημίου Πατρών κ. Στάθης Στείρος.

«Ο σεισμός που έγινε τότε κατέστρεψε ολόκληρη την πόλη, την πολιτική και
θρησκευτική ηγεσία και όσοι επιβίωσαν πέθαναν αργότερα. Πρόκειται ίσως για την
πιο εντυπωσιακή περιγραφή στην ιστορική σεισμολογική φιλολογία», λέει στα
«ΝΕΑ» ο κ. Στείρος. Σύμφωνα με τον ίδιο, «τον σεισμό αυτό προκάλεσε το ρήγμα
της Ανατολίας, που εκτείνεται από τη λίμνη Βαν μέχρι την Καλλίπολη. Το ρήγμα
αυτό δίνει πολλούς σεισμούς και έχει παροξυσμικές περιόδους». Από το 1912 έως
σήμερα, το ρήγμα έχει γίνει αντικείμενο παρατήρησης από Ιάπωνες και
Αμερικανούς επιστήμονες, ενώ «οι σεισμοί που έχει δώσει συνήθως ξεπερνούν τα 7
Ρίχτερ», όπως λέει ο κ. Στείρος.

Ο σεισμός γίνεται «κάθε φορά που σπάει ένα κομμάτι από το ρήγμα» και, σύμφωνα
με τον κ. Στείρο, «συνήθως σε συχνότητα δέκα χρόνων, όπου υπάρχουν
συσσωρευμένες εντάσεις για μεγάλα χρονικά διαστήματα, σπάει κι άλλο ένα
κομμάτι κι έχουμε έναν νέο σεισμό».

Ο κ. Στείρος τονίζει ότι το ρήγμα αυτό είναι μάλλον απίθανο να ενεργοποιήσει
κάποιον σεισμό στο Αιγαίο, παρ’ όλο που ιστορικά «έχει σημειωθεί κατά τον 4ο
μ.Χ. αιώνα μια μεγάλη συγκέντρωση σεισμικότητας και αντίστοιχων σεισμών στην
ευρύτερη περιοχή του Αιγαίου, της Μεσογείου, της Τουρκίας και της Συρίας».

Όπως φαίνεται πάντως από μελέτη των επιστημόνων Ι. Yoshioka από την Ιαπωνία
και Ι. Kuscu από την Τουρκία, και σύμφωνα με τον κ. Στείρο, «η περιοχή του
Ιζμίτ δεν είχε δώσει σεισμό το τελευταίο διάστημα και αυτό το σεισμικό κενό
(seismic gap) θεωρούσαν πολλοί ότι θα ακολουθηθεί από κάποιο μεγάλο σεισμό».
Ωστόσο, αυτό το συμπέρασμα «δεν μπορεί να μπει σε κάποια περιορισμένη χρονική
κλίμακα, γιατί τα πράγματα είναι περίεργα στη σεισμολογία», λέει ο κ. Στείρος,
υπενθυμίζοντας μια παρόμοια περίπτωση: «Ας θυμηθούμε ότι με βάση τη θεωρία
αυτή έγιναν και άλλες προβλέψεις από τον Max Wyss για μεγάλο σεισμό στην Κρήτη
τη δεκαετία του ’80, ο οποίος δεν έγινε, αλλά αναμένεται να γίνει μετά 200 ή
20.000 χρόνια».

Ανάλογη περίπτωση ήταν και η πρόβλεψη για το ρήγμα San Andreas στην
Καλιφόρνια. «Οι Αμερικανοί είχαν προβλέψει ότι θα ενεργοποιείτο το κεντρικό
κομμάτι του ρήγματος του San Andreas μεταξύ 1985 και 1993 και εγκατέστησαν
μάλιστα έναν εντυπωσιακό σταθμό στο Parkfield. Για μεγάλη απογοήτευσή τους,
είχαμε καταστροφικό σεισμό στο βόρειο και νότιο τμήμα του ρήγματος του San
Andreas, στο Σαν Φρανσίσκο και στο Λος Άντζελες, και όχι στο κεντρικό, όπως
αναμενόταν», καταλήγει ο κ. Στείρος.

Ευθύνες σε κυβέρνηση στρατό και εργολάβους

Επιρρίπτουν ευθύνες. Βοήθεια από το εξωτερικό ζητούν οι κάτοικοι των περιοχών που έπληξε ο εγκέλαδος αφού τα τουρκικά σωστικά συνεργεία αδυνατούν να τους βοηθήσουν

Από την κυβέρνηση, τον στρατό και τους εργολάβους ζητούν ευθύνες όσοι επέζησαν
από τον προχθεσινό σεισμό στην Τουρκία, ενώ ο θλιβερός απολογισμός της
τραγωδίας δεν έχει τελειωμό. Από ώρα σε ώρα, αυξάνεται κατά εκατοντάδες ο
αριθμός των νεκρών, που οι αρχές τους υπολογίζουν σε περισσότερους από 3.800.

«Όπως βλέπετε, οι αρχές δεν έκαναν τίποτα», λέει στους δημοσιογράφους η Μερίχ
Γιουρνταλάν, που ψάχνει για τον πατέρα της, τη μητέρα της και την αδελφή της
μέσα στα συντρίμμια από μια εξαώροφη πολυκατοικία στο Γκολτσούκ. «Να πείτε
εκεί στο εξωτερικό να έρθουν να μας βοηθήσουν».

Σε περισσότερους από 17.000 ανέρχονται οι τραυματίες, στους οποίους παρέχεται
περίθαλψη στο ύπαιθρο, αφού τα νοσοκομεία της χώρας έχουν πια γεμίσει.

Μέσα στην απόγνωσή τους, όσοι επέζησαν καταγγέλλουν τις αρχές ότι δεν έστειλαν
ούτε ένα ειδικευμένο συνεργείο στην Κωνσταντινούπολη και τη Νικομήδεια
(Ιζμίτ), τις δύο μεγάλες πόλεις που επλήγησαν ιδιαίτερα από τον σεισμό. Χωρίς
νερό, χωρίς ηλεκτρικό, χωρίς τηλέφωνα, χωρίς σπίτια, οι επιζήσαντες κινούνται
σαν φαντάσματα ανάμεσα στα συντρίμμια, αναζητώντας κάτω από αυτά τον συγγενή,
τον φίλο, τον γείτονα, που ίσως να αναπνέει ακόμα. Χιλιάδες άνθρωποι
πιστεύεται πως βρίσκονται παγιδευμένοι κάτω από τα κτίρια που έχουν
καταρρεύσει. Όμως, η απουσία του κρατικού μηχανισμού είναι παντού εμφανής. Τα
παράπονα των κατοίκων της Νικομήδειας έπεσαν βροχή στον πρωθυπουργό Μπουλέντ
Ετζεβίτ, μόλις έφτασε εκεί. «Δεν μας στείλατε ούτε ένα σφυρί ούτε ένα ποτήρι
νερό», του είπε μια γυναίκα.

«Είναι απίστευτο οι άνθρωποι που κυβερνούν μια τόσο σεισμογενή περιοχή να
φανούν τόσο απροετοίμαστοι», αναφέρει σε ανακοίνωσή της η ανθρωπιστική
οργάνωση Human Rights Watch. Μαζί της συμφωνεί και το Επιμελητήριο Μηχανικών
και Αρχιτεκτόνων της Κωνσταντινούπολης, που τονίζει ότι από το 1992 οι
προειδοποιήσεις του «πέρασαν απαρατήρητες».

Σε 1.055 ανέρχονται οι ειδικοί στις διασώσεις που έφτασαν χθες το απόγευμα
στην Τουρκία προερχόμενοι από 19 χώρες, ανακοίνωσε ο Τούρκος υπουργός
Εξωτερικών Ισμαήλ Τζεμ. Ανάμεσα στους καπνούς και τη σκόνη από τα ερείπια, τα
συνεργεία διάσωσης που έχουν φθάσει από την Ελλάδα, την Αμερική, τη Γερμανία,
την Ελβετία και τη Γαλλία δίνουν μάχη με τον χρόνο για τον εντοπισμό χιλιάδων
αγνοουμένων σε πόλεις και χωριά της Βορειοδυτικής Τουρκίας, που σάρωσε ο
ισχυρός σεισμός. Αναθεωρώντας τις αρχικές τους εκτιμήσεις, οι Τούρκοι
σεισμολόγοι υπολογίζουν τώρα ότι ήταν μεγέθους 7,4 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ
και όχι 6,7 βαθμών, όπως είχαν ανακοινώσει. Στη Νικομήδεια, το επίκεντρο της
καταστροφής, οι φλόγες που έχουν τυλίξει το διυλιστήριο της κρατικής εταιρείας
πετρελαίου Τουπράς απειλούν να καταπιούν την πόλη. Η φωτιά βρίσκεται πια εκτός
ελέγχου και ισχυρές εκρήξεις αντηχούν από το μεγαλύτερο διυλιστήριο της χώρας.

«Ο φόβος είναι διπλός για τους κατοίκους της περιοχής», μετέδωσε η κρατική
τηλεόραση TRT. «Πρώτον, γιατί όλοι φοβούνται έναν νέο σεισμό και δεύτερον,
γιατί υπάρχει κίνδυνος για εκρήξεις στις δεξαμενές. Όλοι προσπαθούν να
απομακρυνθούν από την περιοχή». Οι αρχές προειδοποιούσαν ότι υπάρχει κίνδυνος
να εκραγούν τρεις μεγάλες δεξαμενές πετρελαίου και να σπείρουν τον όλεθρο σε
ακτίνα πέντε χιλιομέτρων, ενώ θα κινδυνεύσουν και γειτονικά εργοστάσια που
παράγουν πετροχημικά προϊόντα και λιπάσματα.

Τούρκοι αξιωματούχοι εξέφραζαν χθες την ελπίδα ότι η αποστολή ειδικού
πυροσβεστικού εξοπλισμού από τη Γαλλία και τη Γερμανία θα σώσει το
διυλιστήριο, το οποίο έχει στρατηγική σημασία για την τουρκική οικονομία, αφού
καλύπτει το 83% των αναγκών της χώρας σε καύσιμα. Περισσότεροι από 10.000
άνθρωποι πιστεύεται ότι έχουν παγιδευτεί κάτω από τόνους συντρίμμια στην πόλη
Γκολτσούκ, όπου κατέρρευσε η μεγαλύτερη ναυτική βάση της χώρας. Οι κάτοικοι
της πόλης παραπονούνται ότι οι έρευνες περιορίζονται στον χώρο του Ναυστάθμου,
όπου αγνοούνται 150 άτομα, μεταξύ των οποίων και ανώτατοι αξιωματικοί.