ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Σκότωσαν το χαμόγελο

Ναρκωτικά, βία, διαφθορά: σ’ αυτήν τη χώρα που την έχει ξεγράψει κι ο Θεός,
150.000 άνθρωποι φώναξαν προχθές το δικό τους «Nunca mas!» (Ποτέ πια!).

Χάιμε Γκαρσόν: υποδυόμενος τον ρόλο του αγαπημένου του χαρακτήρα, ο σκιτσογράφος γυαλίζει τα παπούτσια της υποψήφιας στις τελευταίες εκλογές Νοέμι Σανίν

Γιατί μπορεί να μισεί κάποιος ένα σκιτσογράφο; Επειδή ενοχλεί περισσότερο από
έναν πολιτικό, ένα συνδικαλιστή, έναν καλλιτέχνη. Συνεργάτης του ραδιοφώνου,
της τηλεόρασης και πολλών εντύπων, ο Χάιμε Γκαρσόν είχε δημιουργήσει με το
καυστικό του χιούμορ πολλούς εχθρούς. Αυτό που του στοίχισε τη ζωή, όμως, ήταν
οι επαφές του με τους αριστερούς αντάρτες για την απελευθέρωση μιας ομάδας
ομήρων. Ο διανοούμενος που κατεβαίνει στον δρόμο χαλάει το παιχνίδι. Η πιο
αγαπημένη φωνή της Κολομβίας έσβησε την περασμένη Παρασκευή σ’ ένα φανάρι της
Μπογκοτά από πέντε σφαίρες ακροδεξιών παραστρατιωτικών. Ήταν 36 ετών.
«Σκοτώσαν το χαμόγελο», θρηνούσαν οι συνάδελφοί του.

Γιατί ειδικά αυτή η δολοφονία συγκίνησε και κινητοποίησε τόσο κόσμο; Επειδή οι
ήρωες του Γκαρσόν, όπως ο λούστρος που συνομιλεί με τους υψηλά ιστάμενους και
τους ισχυρούς, ήταν πάντα παιδιά ενός κατώτερου Θεού, απόβλητοι της κοινωνίας,
χαρακτήρες με τους οποίους μπορούσε να ταυτιστεί ένα μεγάλο μέρος του
πληθυσμού. Γι’ αυτό η κηδεία του μετατράπηκε προχθές σ’ ένα αυθόρμητο ξέσπασμα
και ξεχύθηκαν πίσω από το φέρετρο εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι, με αποτέλεσμα
να καταρρεύσει μια γέφυρα κοντά στην πλατεία Μπολίβαρ και να χαθούν δύο ζωές.
Μα ο Γκαρσόν δεν μπορούσε πια να καταγράψει με τον δικό του ανατρεπτικό τρόπο
τη σκηνή.

Με τη βία να παρουσιάζει νέα έξαρση και τις ειρηνευτικές πρωτοβουλίες του
προέδρου Παστράνα να καταρρέουν, θα έλεγε κανείς ότι αυτή η χώρα δεν έχει
ελπίδα. Τα πιο ζωντανά της κύτταρα, όμως, οι καθημερινοί, οι συνηθισμένοι
άνθρωποι, έχουν αντίθετη γνώμη. Μια απόδειξη ανάμεσα στις άλλες είναι ότι
παρόλο που η Κολομβία γνωρίζει τη μεγαλύτερη οικονομική κρίση του αιώνα,
παρατηρείται παράλληλα ένας δημιουργικός οργασμός. Οι εκδοτικοί οίκοι μπορεί
να μην τα βγάζουν πέρα, αλλά δέχονται γύρω στα δέκα χειρόγραφα την εβδομάδα. Ο
κόσμος μπορεί να μην έχει να φάει, αλλά διαβάζει. Οι πωλήσεις βιβλίων
σημειώνουν πτώση, αλλά η αναγνωσιμότητα μεγαλώνει. «Είμαστε μια χώρα της βίας,
της διαφθοράς, των ανισοτήτων, αλλά και του προβληματισμού, της έλλειψης
μέτρου, της φαντασίας», σημειώνει ο Ερνάντο Γκόμες Μπουενδία, που δηλώνει
οικονομολόγος, δικηγόρος και φιλόσοφος.

Το βιβλίο της χρονιάς λέγεται «Ροσάριο Τιχέρας» και μιλά για μια νέα και
όμορφη γυναίκα από το Μεντεγίν που έγινε πληρωμένη δολοφόνος. Το βιβλίο
αρχίζει με τη φράση: «Από τότε που η Ροσάριο δέχθηκε μια σφαίρα εξ επαφής την
ώρα που τη φιλούσαν δεν μπορεί να ξεχωρίσει τον πόνο του έρωτα από τον πόνο
του θανάτου». Όπως λέει ο συγγραφέας Χόρχε Φράνκο, είναι πολλές οι γυναίκες
στην Κολομβία που αναζητούν τους βιαστές τους, τους αναγκάζουν να ζητήσουν
γονατιστοί συγγνώμη κι έπειτα τους πυροβολούν. Ένας φεμινισμός μεταμοντέρνος. Τριτοκοσμικός.