Ηλεκτρικές συσκευές βλάπτουν την υγεία

Μια αόρατη χημική απειλή κρύβεται πάνω στις τηλεοράσεις, τις οθόνες των
ηλεκτρονικών υπολογιστών, ακόμη και στα… καπό των αυτοκινήτων. Είναι
πολυβρωμιούχες ουσίες που χρησιμοποιούνται σε πάρα πολλές συσκευές ως
επιβραδυντές καύσης, ενώ μια έρευνα Σουηδών επιστημόνων τις εντόπισε στο αίμα
ανθρώπων που περνούν καθημερινά πολλές ώρες κοντά σε τέτοιου είδους μηχανήματα.

Οι κίνδυνοι που κρύβουν οι επιβραδυντές καύσης που έχουν ως βάση το χημικό
στοιχείο βρώμιο, αποτελούν διεθνώς «μήλον της έριδος» για επιστήμονες και
κατασκευαστές μια ευρύτατης γκάμας ηλεκτρικών συσκευών οικιακής χρήσεως. Όπως
εξηγεί ο κ. Δημήτρης Παπαϊωάννου, χημικός περιβάλλοντος, οι οργανικές
αντιδράσεις του βρωμίου είναι πολύ χειρότερες και περισσότερο επικίνδυνες
ακόμη και από εκείνες του χλωρίου.

Ορισμένες ουσίες που χρησιμοποιούνται στα πλαστικά μέρη των συσκευών,
προκειμένου να επιβραδύνουν την εξάπλωση της φωτιάς, όπως είναι οι
πολυβρωμιούχοι διφενυλαιθέρες (PBDEs), χαρακτηρίζονται εξίσου επικίνδυνες με
τα απαγορευμένα PCBs (κλοφέν) ή το DDT. Έχει μάλιστα αποδειχθεί πως σε υψηλές
συγνετρώσεις, τα χημικά αυτά μπορούν να αναστείλουν την ανάπτυξη του εγκεφάλου
σε θαλάσσια θηλαστικά. Η έκθεση των εργαζομένων σ’ αυτού τους είδους τις
χημικές ουσίες (τα PBDEs) αποτέλεσε αντικείμενο έρευνας για μια ομάδα
επιστημόνων από το Τμήμα Χημείας του Περιβάλλοντος, στο Πανεπιστήμιο της
Στοκχόλμης, στη Σουηδία.

Οι ερευνητές εντόπισαν υψηλές συγκεντρώσεις PBDEs στο αίμα ανθρώπων που κάνουν
δουλειά γραφείου και χρησιμοποιούν ηλεκτρονικούς υπολογιστές, αλλά και σε
ανθρώπους που εργάζονται ως καθαριστές σε νοσοκομεία και, γενικότερα, σε
εργαζομένους που περνούν μεγάλο μέρος της ημέρας σε χώρους, όπου βρίσκονται
άλλου είδους ηλεκτρικές και ηλεκτρονικές συσκευές. Τα υψηλότερα επίπεδα
συγκέντρωσης παρουσίασε η τελευταία αυτή ομάδα, γεγονός που αποδεικνύει πως η
μόλυνση προέρχεται από μια σειρά συσκευών ευρείας χρήσεως.

Όπως εξηγεί ο καθηγητής Aake Bergman, ο οποίος διδάσκει Χημεία Περιβάλλοντος
στο Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης, «χημικοί επιβραδυντές καύσης μπορεί να
υπάρχουν ακόμη και στο 30% του πλαστικού που καλύπτει ηλεκτρονικούς
υπολογιστές ή τηλεοράσεις. Τα PBDEs δρουν όπως ακριβώς και τα κλοφέν:
δεσμεύονται στον θυρεοειδή αδένα, προκαλώντας διαταραχές στο ορμονικό σύστημα
και στην ανάπτυξη του σώματος και του νου».

Η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας, αλλά και πολλές περιβαλλοντικές οργανώσεις, όπως
οι «Φίλοι της Γης» (Friends of the Earth) έχουν κατά καιρούς επισημάνει τους
κινδύνους που κρύβονται πίσω από τις βρωμιούχες αυτές χημικές ουσίες. «Οι
βρωμιούχες χημικές ουσίες που χρησιμοποιούνται ως επιβραδυντές καύσης κρύβουν
απειλές για την ανθρώπινη υγεία και η χρήση τους θα πρέπει να περιορισθεί,
όπου υπάρχουν ικανές εναλλακτικές ουσίες», αναφέρει σε ανακοίνωσή της η
Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας.

Την ίδια στιγμή, ο Dr Michael Warhurst, υπεύθυνος της καμπάνιας εναντίον των
τοξικών από την οργάνωση «Φίλοι της Γης», σημειώνει πως «η πρόσφατη έρευνα των
Σουηδών επιστημόνων έρχεται να επιβεβαιώσει την ανάγκη τα χημικά αυτά να
αντικατασταθούν από άλλες, ασφαλέστερες ουσίες. Όπως επίσης θα πρέπει όλα τα
προϊόντα που περιέχουν τις συγκεκριμένες ενώσεις να το αναφέρουν στη
συσκευασία τους και, με τον τρόπο αυτό, να διασφαλίζουν το δικαίωμα επιλογής
του καταναλωτή».

Οι ίδιες οι εταιρείες δυσκολεύονται να δεχθούν μια πιθανή απαγόρευση των
PBDEs. Ωστόσο, η εταιρεία Dell, που κατασκευάζει ηλεκτρονικούς υπολογιστές,
ανακοίνωσε πως θα προσπαθήσει να «ξεφορτωθεί» τα επικίνδυνα χημικά. Παράλληλα,
η εταιρεία Siemens Nixdorf, η οποία έγινε στόχος αρνητικών δημοσιευμάτων από
ξένες εφημερίδες και περιοδικά, κυκλοφόρησε μια νέα διαφήμιση, σύμφωνα με την
οποία τα προϊόντα της δεν περιέχουν τους ύποπτους επιβραδυντές καύσης.

Τα εξαρτήματα ηλεκτρονικών υπολογιστών που, στα πλαστικά τους μέρη δεν έχουν
PBDEs, φέρουν ένα συγκεκριμένο πιστοποιητικό ποιότητας, το TCO95. Ακόμη όμως
κι αν έχουν το πιστοποιητικό αυτό, στο εσωτερικό των υπολογιστών, τα μικροτσίπ
περιέχουν επιβραδυντές καύσης. Όμως, για την περίπτωση αυτή, δεν υπάρχουν
εναλλακτικές ουσίες στο εμπόριο.