Ελληνικά Πετρέλαια κατά πολυεθνικών

Η εξαγορά της εταιρείας Μαμιδάκης από τα Ελληνικά Πετρέλαια, τον περασμένο
χρόνο, ήταν η πρώτη κίνηση του ομίλου προς την κατεύθυνση της διεκδίκησης
μεγαλύτερων μεριδίων στην αγορά εμπορίας πετρελαιοειδών.

Το ενδεχόμενο εξαγοράς και άλλων μικρότερων εταιρειών του κλάδου είναι
ανοιχτό, καθώς η υπό τον κ. Ελ. Τζέλλα διοίκηση του ομίλου εκτιμά ότι η
μεγέθυνσή του αποτελεί τη μοναδική απάντηση στον ισχυρό ανταγωνισμό που
δέχεται από τις πολυεθνικές ΒΡ, Texaco και Shell. Όμως, στην ελληνική αγορά
πετρελαιοειδών σχεδιάζει να μπει και η Πετρόλα του Ομίλου Λάτση, η οποία μέχρι
στιγμής δραστηριοποιείται μόνο στον τομέα της διύλισης και της αποθήκευσης
υγρών καυσίμων.

Ανώτατο στέλεχος της Πετρόλα δήλωσε στην «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» ότι το ενδιαφέρον της
εταιρείας να δραστηριοποιηθεί στην εμπορία υγρών καυσίμων παραμένει αμείωτο,
ενώ διευκρίνισε ότι αυτό θα γίνει είτε μέσω εξαγοράς εταιρείας που διαθέτει
εμπορικό δίκτυο είτε μέσω δικτύου που θα δημιουργηθεί από την ίδια την
Πετρόλα. Επισημαίνεται ότι στο πρόσφατο παρελθόν η εταιρεία του Ομίλου Λάτση
είχε βολιδοσκοπήσει την Texaco στην Ελλάδα για το ενδεχόμενο εξαγοράς της.

Ωστόσο το ενδιαφέρον αυτό του Ομίλου Λάτση ατόνησε, καθώς στις προτεραιότητες
των επιχειρηματικών του δραστηριοτήτων στην Ελλάδα την πρώτη θέση κατέλαβε ο
τραπεζικός κλάδος.

Την περίοδο αυτή στα επιχειρηματικά σχέδια της Πετρόλα είναι η ολοκλήρωση του
επενδυτικού της προγράμματος, που έχει στόχο την παραγωγή «νέων μειγμάτων»
πετρελαιοειδών προϊόντων, που θα της δώσουν τη δυνατότητα να αυξήσει τις
πωλήσεις της.

Στον τομέα της διύλισης, εκτός από τα Ελληνικά Πετρέλαια και την Πετρόλα,
ισχυρή παρουσία έχει και ο Όμιλος Βαρδινογιάννη, ο οποίος μοιράζεται με τη
σαουδαραβική εταιρεία τα διυλιστήρια της Μότορ Όιλ, που έχουν παραγωγική
ικανότητα 4,5 εκατ. μετρικούς τόνους ετησίως. Είναι σαφές, πάντως, ότι στον
τομέα της διύλισης ο πρωταγωνιστικός ρόλος των ΕΛ.ΠΕ., οι μονάδες των οποίων
στον Ασπρόπυργο και στη Θεσσαλονίκη έχουν παραγωγική ικανότητα 10 εκατ. μ.τ.
ετησίως, είναι αναμφισβήτητος. Μάλιστα, μετά και τα ανοίγματα της εταιρείας
στη βαλκανική αγορά μέσω της εξαγοράς των διυλιστηρίων ΟΚΤΑ στα Σκόπια, την
εμπορική διείσδυση στην Αλβανία και τη συνεργασία της με τη ρουμανική εταιρεία
πετρελαίου, η ηγετική της θέση εδραιώνεται ακόμη περισσότερο. Στην ενίσχυση
της βαλκανικής παρουσίας των ΕΛ.ΠΕ. σημαντικό ρόλο παίζει και η στρατηγική
θέση του διυλιστηρίου της Θεσσαλονίκης, ενώ το διυλιστήριο Ασπροπύργου, που
θεωρείται από τα έξι πιο σύγχρονα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εξασφαλίζει στον
όμιλο την επιβεβαίωση της ηγετικής του θέσης στην αγορά και μετά το 2000, όπου
με βάση τις προδιαγραφές της Ευρωπαϊκής Ένωσης τα παραγόμενα πετρελαιοειδή
πρέπει να είναι φιλικότερα προς το περιβάλλον. Πάντως, το παράξενο του κλάδου
της διύλισης πετρελαίου είναι ότι μαζί με τον έντονο ανταγωνισμό που
εκδηλώνεται στο επίπεδο των τιμών, συνυπάρχει και η συνεργασία. Για παράδειγμα
τα Ελληνικά Πετρέλαια και η Μότορ Όιλ συχνά αλληλοκαλύπτουν τις ελλείψεις τους
σε ορισμένα είδη πετρελαιοειδών.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της διοίκησης των ΕΛ.ΠΕ., το 60% των προμηθειών των
εμπορικών εταιρειών καλύπτεται από τα διυλιστήρια του ομίλου.

Εμπορία πετρελαιοειδών

Ενώ όμως ο «χάρτης» στον τομέα διύλισης πετρελαίου στην Ελλάδα έχει
διαμορφωθεί και δεν φαίνεται να αλλάζει, τουλάχιστον στο εγγύς μέλλον, ο
αντίστοιχος στην αγορά εμπορίας πετρελαιοειδών κάθε άλλο παρά έχει σταθεροποιηθεί.

Δίπλα στις μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες ΒΡ, που πριν από έναν χρόνο
συγχωνεύτηκε με τη Mobil Oil, την Texaco και τη Shell, η θέση της ΕΚΟ είναι
ιδιαίτερα ισχυρή και βρίσκεται στις τρεις πρώτες θέσεις ανάλογα με το είδος
του προϊόντος.

Τα περιθώρια ανακατατάξεων στην αγορά πετρελαιοειδών είναι μεγάλα,
επισημαίνουν στελέχη των εταιρειών του κλάδου και στηρίζουν την εκτίμησή τους
αυτή στο γεγονός ότι δίπλα στις τέσσερις μεγάλες εταιρείες ΒΡ, Texaco, Shell,
ΕΚΟ που μοιράζονται από κοινού ποσοστά που κυμαίνονται από 65% έως και 86% για
την αμόλυβδη βενζίνη, υπάρχουν άλλες 21 μικρότερου μεγέθους εταιρείες. Όλες
μαζί, και οι 25 δηλαδή, μοιράζονται συνολικό τζίρο κοντά στα 2 τρισ. δρχ.
Μάλιστα, το αξιοπερίεργο είναι ότι τα συνολικά μερίδια αγοράς των τριών
πολυεθνικών εταιρειών ΒΡ, Shell και Texaco όχι μόνο δεν διευρύνονται, όπως
προσδοκούσε τουλάχιστον η ΒΡ μετά τη συγχώνευσή της με τη Mobil, αλλά αντίθετα
έχουν μειωθεί το 1998 σε σύγκριση με το 1997.

Τα μερίδια αγοράς

Με 1.847 πρατήρια σε ολόκληρη την Ελλάδα η ΒΡ κατέχει τις πρώτες θέσεις στις
πωλήσεις αμόλυβδης βενζίνης με μερίδιο αγοράς 29%, στις πωλήσεις μολυβωμένης
βενζίνης με 28%, καθώς και στο ντίζελ θέρμανσης. Στο μαζούτ η ΒΡ κατέχει το
10% της αγοράς. Τη δεύτερη θέση σε αριθμό πρατηρίων με 1.383 καταλαμβάνει η
ΕΚΟ, η οποία από κοινού με τη Μαμιδάκης κατέλαβε το 1998 μερίδια αγοράς 34%
στο μαζούτ, 19% στην αμόλυβδη βενζίνη, 22% στη μολυβωμένη βενζίνη, 20% στο
ντίζελ θέρμανσης και 26% στο ντίζελ κίνησης. Στην Αλβανία οι ΕΚΟ – ΕΛΔΑ
κατέχουν με 14 πρατήρια το 8% της τοπικής αγοράς πετρελαιοειδών.

Επισημαίνεται ότι στους φιλόδοξους στόχους των Ελληνικών Πετρελαίων είναι η
ανάπτυξή τους σε έναν ισχυρό όμιλο, ο οποίος εκτός από την εμπορία και τη
διύλιση πετρελαιοειδών θα επεκταθεί αφενός στην εξόρυξη πετρελαίου μέσω
κοινοπραξιών και αφετέρου στην ιδιοπαραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.

Η εταιρεία Shell με 780 πρατήρια κατέχει μερίδιο αγοράς στο μαζούτ 9%, στην
αμόλυβδη βενζίνη 17%, στη μολυβωμένη βενζίνη 15%, στο ντίζελ θέρμανσης 11% και
στο ντίζελ κίνησης 13%. Σε ό,τι αφορά τα οικονομικά μεγέθη της εταιρείας το
1998 πραγματοποίησε πωλήσεις βενζίνης 113,4 δισ. δρχ. και κέρδη 5,4 δισ. δρχ.

Τα μερίδια αγοράς της Texaco ήταν το 1998 12% στο μαζούτ, 6% στην αμόλυβδη και
στη μολυβωμένη βενζίνη, 11% στο ντίζελ θέρμανσης και 6% στο ντίζελ κίνησης.

Τα διυλιστήρια

Τέσσερα διυλιστήρια, του Ασπροπύργου και της Θεσσαλονίκης των Ελληνικών
Πετρελαίων, της Μότορ Όιλ Ελλάς στους Αγίους Θεοδώρους και της Πετρόλα Ελλάς,
μεταποιούν τον «μαύρο χρυσό» μετατρέποντάς τον σε βενζίνη, σε μαζούτ και σε ντίζελ.

Η συνολική τους παραγωγή ανέρχεται σε περίπου 400.000 βαρέλια την ημέρα,
υπερκαλύπτοντας έτσι τις ανάγκες της ελληνικής αγοράς σε βενζίνη, σε μαζούτ,
αλλά όχι σε ντίζελ, όπου η ζήτηση είναι μεγαλύτερη της παραγωγής. Το 1998 ο
κύκλος εργασιών των Ελληνικών Πετρελαίων ανήλθε σε 404 δισ. δρχ., της Μότορ
Όιλ σε 206 δισ. δρχ. και της Πετρόλα σε 180 δισ. δρχ. Τα κέρδη ήταν 51 δισ.
δρχ., 29,7 δισ. δρχ. και 10,7 δισ. δρχ., αντίστοιχα.