Ζητείται «ατζέντα»

Το κεφάλαιο της τρομοκρατίας, που θα συζητηθεί την Πέμπτη στις
ελληνοτουρκικές συνομιλίες της Αθήνας, αλλά και η συνέχεια που μπορεί ­ ή δεν
μπορεί ­ να έχει ο διάλογος Αθήνας – Άγκυρας είναι τα δύο θέματα που
απασχολούν το υπουργείο Εξωτερικών μετά την ολοκλήρωση των συνομιλιών της Άγκυρας.

Παπανδρέου – Τζεμ. Οι ­ πιθανές ­ συναντήσεις τους στο Σαράγεβο και τη Ν. Υόρκη θα χρησιμεύσουν για την εξαγωγή των πρώτων συμπερασμάτων των διμερών επαφών

Χθες, οι Έλληνες και Τούρκοι διπλωμάτες συζήτησαν «σε κλίμα άνεσης και θετικής
ατμόσφαιρας» το κεφάλαιο της εμπορικής και οικονομικής συνεργασίας, στο οποίο
περίοπτη θέση κατέχει το θέμα της αποφυγής διπλής φορολογίας και το θέμα των
επενδύσεων. Διπλωματικές πηγές έλεγαν ότι στη διάρκεια των συνομιλιών οι δύο
πλευρές καταγράφουν τα σημεία στα οποία συμφωνούν, προκειμένου ο «κατάλογος»
αυτός να χρησιμεύσει στην επόμενη φάση.

«Γίνεται ανταλλαγή απόψεων και διερεύνηση προθέσεων», προσέθεταν,
διευκρινίζοντας ότι και οι δύο πλευρές έχουν συμφωνήσει να μην υπάρξουν
ανακοινώσεις πριν ολοκληρωθεί αυτός ο γύρος των συνομιλιών. Ο Τούρκος υπουργός
Εξωτερικών, Ισμαήλ Τζεμ, ο οποίος παρέθεσε γεύμα χθες στις δύο αντιπροσωπείες,
ενδέχεται να συναντηθεί με τον Γιώργο Παπανδρέου, την Παρασκευή, στο περιθώριο
της Συνόδου Κορυφής του Σαράγεβο. Οι δύο υπουργοί θα έχουν νέα συνάντηση στο
περιθώριο της γενικής συνέλευσης του ΟΗΕ, αφού θα έχει ολοκληρωθεί και ο
δεύτερος γύρος, τον Σεπτέμβριο, προκειμένου να γίνει πολιτική αποτίμηση των συμπερασμάτων.

Τουρκικά μέσα ενημέρωσης υποστήριξαν χθες ότι η Άγκυρα, στις συνομιλίες της
Πέμπτης και της Παρασκευής, θα ζητήσει το κλείσιμο των γραφείων κουρδικών
οργανώσεων και την απέλαση Κούρδων «τρομοκρατών». Ο εκπρόσωπος του τουρκικού
υπουργείου Εξωτερικών, Σερμέτ Ατάντζαλι, είπε πως «οτιδήποτε έρχεται στο μυαλό
σας σε σχέση με την τρομοκρατία βεβαίως θα συζητηθεί στη διάρκεια των συνομιλιών».

Στην Αθήνα, ωστόσο, διπλωματικές πηγές έλεγαν ότι τα μηνύματα από την Άγκυρα
είναι «χαμηλών τόνων», καθώς η τουρκική πλευρά δεν έχει κανέναν λόγο στην
τρέχουσα φάση να εμφανισθεί ως η υπεύθυνη μιας αποτυχίας των πρώτων συνομιλιών
που γίνονται μετά τον Ιανουάριο του ’96. Παραδέχονταν, επίσης, ότι και η
τουρκική κυβέρνηση αντιμετωπίζει στο θέμα της «τρομοκρατίας» την πίεση της
κοινής γνώμης, καθώς μετά τη σύλληψη Οτζαλάν η πλειονότητα των Τούρκων πολιτών
έχει την πεποίθηση ότι η Ελλάδα συνέδραμε το ΡΚΚ.

Χαρακτηριστική του κλίματος που υπάρχει στην Άγκυρα ήταν και η δήλωση του
αρχηγού του τουρκικού γενικού επιτελείου, στρατηγού Κιβρίκογλου, στη
«Χουριέτ», με την οποία απέκλεισε κατηγορηματικά το ενδεχόμενο να
παρενοχλήθηκε το αεροσκάφος που μετέφερε τον κ. Μαντέλη. Συνέδεσε μάλιστα τις
καταγγελίες της Αθήνας με αντίστοιχες καταγγελίες, την ίδια χρονική περίοδο,
του Ιράν, τονίζοντας ότι έχουν σκοπό «τη δυσφήμηση της Τουρκίας».

Την ίδια στιγμή, την Αθήνα αρχίζει να απασχολεί το ζήτημα του λεγόμενου
«δεύτερου βήματος». Ποια συνέχεια, δηλαδή, μπορεί να υπάρξει στις σχέσεις
Αθήνας – Άγκυρας, εάν κι εφόσον ο διάλογος για τα θέματα «χαμηλής πολιτικής»
ολοκληρωθεί κατά τρόπο θετικό.

Έμπειρος διπλωμάτης έλεγε ότι την απάντηση μπορεί να δώσει η συγκυρία,
εξηγώντας ότι από τον Σεπτέμβριο και μετά «μπαίνει μπροστά» η πρωτοβουλία της
Ομάδας των Οκτώ για το Κυπριακό, ενώ μέχρι τον Δεκέμβριο θα πρέπει να
ξεκαθαρισθεί και το καθεστώς των ευρωτουρκικών σχέσεων.

Η αμερικανική τακτική

Χθες, πάντως, ο αποχωρών Αμερικανός διαμεσολαβητής για το Κυπριακό, Τόμας
Μίλερ, που βρίσκεται σε αποχαιρετιστήρια επίσκεψη στην Αθήνα, διαβεβαίωσε ότι
η Ουάσιγκτον καταβάλλει κάθε δυνατή προσπάθεια, ώστε να είναι χρήσιμο και για
τις δύο πλευρές να προσέλθουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Στο πλαίσιο
αυτό, οι Ηνωμένες Πολιτείες αναζητούν δέλεαρ για την τουρκική πλευρά, η οποία
αρνείται να προσέλθει στις συνομιλίες, εάν δεν αναγνωρισθεί κρατική οντότητα
στην τουρκοκυπριακή πλευρά.

Διπλωματικές πηγές δεν απέκλειαν το ενδεχόμενο οι Αμερικανοί να επιχειρήσουν
να δελεάσουν την Άγκυρα με την προοπτική να αποκτήσει ενταξιακό καθεστώς στην
Ευρωπαϊκή Ένωση ­ κάτι που οι Ηνωμένες Πολιτείες φέρονται να επιχείρησαν και
στο παρελθόν. Το ερώτημα, ωστόσο, είναι εάν με αυτή τη διαπραγματευτική
τακτική θα συμβαδίσουν οι Ευρωπαίοι και, κυρίως, η Αθήνα.