Έλλειμμα 1 τρισ. στα ταμεία

Ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος κ. Λ. Παπαδήμος έχει ήδη προειδοποιήσει στην ετήσια Έκθεσή του για τους κινδύνους που συνεπάγεται η ελλειμματικότητα των ταμείων

Μέτρα για να ανακοπεί η διόγκωση των ελλειμμάτων των ασφαλιστικών ταμείων που
και φέτος θα αγγίξουν το 1 τρισ. δρχ. και να περιορισθεί η χρηματοδότησή τους
από τον κρατικό προϋπολογισμό ετοιμάζει το οικονομικό επιτελείο. Κοινή
διαπίστωση είναι ότι αν δεν υπάρξουν δραστικές παρεμβάσεις στο σύστημα της
κοινωνικής ασφάλισης, τότε τα επόμενα χρόνια απειλείται με κατάρρευση.

Αν και η κυβέρνηση κρατά κλειστά τα χαρτιά της για τα ακριβή σημεία στα οποία
θα γίνουν οι παρεμβάσεις, ωστόσο θεωρείται βέβαιο ότι αυτά θα αφορούν τις
δαπάνες για συντάξεις, οι οποίες τα τελευταία χρόνια αυξάνονται με ταχείς
ρυθμούς και εξαιτίας του μεγάλου δημογραφικού προβλήματος. Στέλεχος του
οικονομικού επιτελείου τόνιζε χαρακτηριστικά ότι οι πληγές του ασφαλιστικού
συστήματος δεν θεραπεύτηκαν με τις προηγούμενες επεμβάσεις και τώρα είμαστε
υποχρεωμένοι να βάλουμε βαθιά το νυστέρι. Τα πεδία όπου θα κινηθούν οι
σχεδιαζόμενες αλλαγές αφορούν τις προϋποθέσεις για τη θεμελίωση δικαιώματος
σύνταξης, το όριο ηλικίας και το σύστημα υπολογισμού του ύψους των συντάξεων,
καθώς κρίνεται ότι το ισχύον καθεστώς δεν στηρίζεται στην αρχή της
ανταποδοτικότητας και δημιουργεί στρεβλώσεις στη λειτουργία των οργανισμών
κοινωνικής ασφάλισης. Βέβαια κανένα από τα στελέχη του οικονομικού επιτελείου
δεν αποσαφηνίζει το πλαίσιο των νέων ρυθμίσεων, αλλά περιορίζονται να λένε
απλώς ότι «οι αλλαγές θα είναι ασφαλώς επώδυνες και σκληρές και θα θίξουν
κάποιους, χωρίς ωστόσο να ανατραπούν ώριμα συνταξιοδοτικά δικαιώματα και να
υπάρξει αιφνιδιασμός».

Πάντως η κίνηση της κυβέρνησης να ανοίξει αυτή την περίοδο το κεφάλαιο της
μεγάλης μεταρρύθμισης του ασφαλιστικού συστήματος δεν συνδέεται μόνο με
δημοσιονομικούς λόγους, αλλά έχει να κάνει και με την εικόνα της στην
Ευρωπαϊκή Ένωση, εν όψει μάλιστα της αξιολόγησης της αίτησης της χώρας μας για
την ένταξη στην ΟΝΕ. Επισημαίνεται ότι για την είσοδο της δραχμής στον
Μηχανισμό Συναλλαγματικών Ισοτιμιών τον περυσινό Μάρτιο η κυβέρνηση ανέλαβε
συγκεκριμένες δεσμεύσεις έναντι της Ευρωπαϊκής Ένωσης ότι θα προωθήσει τις
διαρθρωτικές αλλαγές στην οικονομία και θα προχωρήσει σε δραστικές αλλαγές στο
ασφαλιστικό σύστημα για τη θεραπεία των πληγών του. Έτσι, τώρα θεωρήθηκε η
κατάλληλη στιγμή για να δοθεί μήνυμα συνέπειας και τήρησης των δεσμεύσεων
έναντι της Ευρωπαϊκής Ένωσης. «Δεν πρόκειται να γίνει τίποτα ουσιαστικό μέχρι
τις εκλογές τουλάχιστον, αφού τις οριστικές αποφάσεις θα λάβει η επόμενη
κυβέρνηση», υπογράμμιζε παράγοντας του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας
απαντώντας σε ερώτηση για το χρονοδιάγραμμα των διαδικασιών για τη δεύτερη
φάση της ασφαλιστικής μεταρρύθμισης.

Πάντως, πέραν της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των διεθνών οικονομικών οργανισμών που
πιέζουν για άμεσες μεταρρυθμίσεις στο καθεστώς της κοινωνικής ασφάλισης, τα
ίδια τα στελέχη του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας μιλούν για την ανάγκη να
ληφθούν επειγόντως μέτρα, γιατί σε διαφορετική περίπτωση ­ όπως λένε ­ τα
ασφαλιστικά ταμεία θα βουλιάζουν όλο και περισσότερο στο τέλμα των χρεών και ο
κίνδυνος χρεοκοπίας τους θα γίνεται πιο έντονος.

Παράλληλα επισημαίνουν ότι η άθλια κατάσταση των ασφαλιστικών ταμείων έχει
αποτέλεσμα να φορτώνεται συνεχώς με νέα βάρη ο κρατικός προϋπολογισμός και
έτσι αποτελούν βασικό ανασχετικό παράγοντα στη δημοσιονομική εξυγίανση της
χώρας και σημειώνουν ότι απαιτείται η λήψη μέτρων για τη μονιμότερη εξυγίανση
του συστήματος, προκειμένου να περιορισθούν οι ανάγκες χρηματοδότησης των
ελλειμμάτων τους μέσω των επιχορηγήσεων από τον προϋπολογισμό. Αξίζει να
τονισθεί ότι το 1999 οι επιχορηγήσεις του προϋπολογισμού στα ασφαλιστικά
ταμεία προβλέπεται να ξεπεράσουν τα 950 δισ. δρχ., ενώ το 1998 άγγιξαν το 1
τρισ. δρχ καλύπτοντας κατά 73% το έλλειμμά τους.

Όμως, τα επόμενα χρόνια, λόγω της ανάγκης περαιτέρω περιορισμού του
ελλείμματος και μάλιστα μηδενισμού του σε ένα βάθος χρόνου τεσσάρων ετών,
σύμφωνα με τις επιταγές του Συμφώνου Σταθερότητας, τα περιθώρια του
προϋπολογισμού για τη χρηματοδότηση των ασφαλιστικών ταμείων θα είναι
εξαιρετικά περιορισμένα έως ανύπαρκτα, συνεπώς το καθεστώς της κοινωνικής
ασφάλισης θα πρέπει να σταθεί μόνο στα δικά του πόδια, πράγμα που προϋποθέτει
κυρίως τον εξορθολογισμό των δαπανών του.

Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, ότι και ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος κ. Λ.
Παπαδήμος, στην Ετήσια Έκθεσή του, προειδοποιεί για τους κινδύνους που
συνεπάγεται για την οικονομία η ελλειμματικότητα των ασφαλιστικών ταμείων,
υπογραμμίζοντας ότι παρατηρήθηκε το 1998 αύξηση του συνολικού ελλείμματός
τους, γεγονός που σε συνδυασμό με τη μικρή άνοδο των επιχορηγήσεων είχε
αποτέλεσμα οι καθαρές δανειακές ανάγκες των οργανισμών να αυξηθούν κατά 72,8%
και να φθάσουν τα 269 δισ. δρχ., από 156 δισ. δρχ. που ήταν τον προηγούμενο
χρόνο. Και ο διοικητής της κεντρικής τράπεζας συνεχίζει λέγοντας ότι η εξέλιξη
αυτή σηματοδοτεί την ανάγκη ενίσχυσης των μέτρων που έχουν ήδη ληφθεί για τη
συγκράτηση των λειτουργικών δαπανών, τη βελτίωση του εισπρακτικού μηχανισμού
και την επίσπευση των διαδικασιών που έχει προγραμματίσει η κυβέρνηση για τον
εκσυγχρονισμό και τη διασφάλιση της βιωσιμότητας του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης.

Προειδοποιήσεις

Ακόμα πιο αυστηρές είναι οι προειδοποιήσεις των διεθνών οικονομικών οργανισμών
(ΔΝΤ, ΟΟΣΑ), οι οποίοι σε κάθε έκθεσή τους για τις προοπτικές της ελληνικής
οικονομίας επαναλαμβάνουν στο ίδιο μοτίβο ότι επίκειται κατάρρευση του
ασφαλιστικού συστήματος σε περίπτωση που άμεσα δεν γίνουν βαθιές τομές.
Σύμφωνα με την εκτίμηση των οργανισμών αυτών, παρά τα μέτρα που έχουν ληφθεί
από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, το σημερινό συνταξιοδοτικό σύστημα δεν
είναι διατηρήσιμο μακροπρόθεσμα εξαιτίας της γήρανσης του πληθυσμού και του
γενναιόδωρου των ασφαλιστικών παροχών.

Ο ΟΟΣΑ μάλιστα σημειώνει σε μιαν από τις εκθέσεις του ότι το δημογραφικό
πρόβλημα της Ελλάδας είναι οξύτερο σε σχέση με άλλες χώρες, καθώς οι
συνταξιούχοι υπερβαίνουν σήμερα τα 2,2 εκατομμύρια ή το 60% του ενεργού
πληθυσμού. Το ποσοστό αυτό είναι από τα υψηλότερα στις χώρες του ΟΟΣΑ και
αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά μετά το 2000 και ιδιαίτερα μετά το 2005.