Πόλεμος χωρίς τέλος

35 χρόνια πόλεμος. Κολομβιανός στρατιώτης μετά την ανακατάληψη της πόλης Σαλινασπουέρτος από τους αντάρτες

Τριάντα πέντε χρόνια παραμένει ανοιχτό το μέτωπο της Κολομβίας. Τριάντα πέντε
χιλιάδες νεκροί, μόνο την τελευταία δεκαετία, μαρτυρούν το δισεπίλυτο της
κρίσης. Οι ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις που έχουν προγραμματιστεί να
επαναληφθούν στις 20 Ιουλίου προβλέπονται δύσκολες, τόσο από τους αντάρτες όσο
και από τον πρόεδρο Αντρές Παστράνα, ο οποίος όμως έχει καταστήσει την
επίτευξη ειρήνης στη χώρα θέμα πρώτης προτεραιότητας της θητείας του.

Λίγο πριν οι μαρξιστές αντάρτες των Επαναστατικών Ενόπλων Δυνάμεων της
Κολομβίας (FARC) σημάνουν παύση των εχθροπραξιών την περασμένη Δευτέρα, με τη
συνδρομή του μικρότερου σε ισχύ Εθνικού Απελευθερωτικού Στρατού (ELN),
εξαπέλυσαν για τέσσερις ημέρες σφοδρότατες μαζικές επιθέσεις στις νότιες
περιοχές κατά 26 πόλεων, μονάδων του κυβερνητικού στρατού και στόχων υποδομής.
Περίπου 200 αντάρτες ­ σύμφωνα με αξιωματούχους του στρατού ­ σκοτώθηκαν κατά
τη δυναμική απάντηση των κυβερνητικών δυνάμεων, ενώ μόλις 20 άνδρες ήταν οι
απώλειες για τις δυνάμεις ασφαλείας. Κυβερνητικοί αξιωματούχοι στην πρωτεύουσα
Μπογκοτά χαρακτήρισαν το τελευταίο κύμα επιθέσεων επίδειξη δύναμης, που στόχο
είχε την ενίσχυση της διαπραγματευτικής θέσης των ανταρτών στο τραπέζι των
συνομιλιών. Αν και μέχρι στιγμής καμία πλευρά δεν κάνει λόγο για αναβολή της
ημερομηνίας επανένταξης των συζητήσεων, χαρακτηριστική του ευμετάβλητου της
κατάστασης είναι η δήλωση του αρχηγού των Ενόπλων Δυνάμεων Φερνάντο Ταπίας,
ότι νέο κύμα βίας θα μπορούσε να ξεσπάσει ανά πάσα στιγμή.

Έκτακτα μέτρα

Σε μια προσπάθεια να περιορίσει τις απώλειες, η κυβέρνηση επέβαλε επ’ αόριστον
απαγόρευση της κυκλοφορίας στο ένα τρίτο της χώρας από το απόγευμα έως την
αυγή. Πρόκειται για το αυστηρότερο έκτακτο μέτρο που καταγράφει η πρόσφατη
ιστορία στην τελευταία μεγάλη αντάρτικη εξέγερση της Λατινικής Αμερικής, που
επεκτείνει τις ρίζες της στη δεκαετία του 1960. Ο υπουργός Άμυνας Λουίς
Φερνάντο Ραμίρεζ παραδέχθηκε πως γνώριζε ότι οι αντάρτες χρησιμοποιούσαν την
τεράστια ζώνη που τους παραχώρησε αποστρατιωτικοποιημένη ο πρόεδρος Παστράνα
για να εκπαιδεύουν τους αντάρτες τους. Πρόκειται για μια «ασφαλή περιοχή» στα
νοτιοανατολικά, 42.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων ­ στο μέγεθος της Ελβετίας ­
μέσα στη ζούγκλα, την απόκτηση της οποίας είχαν θέσει ως προϋπόθεση για να
συμμετάσχουν στις συνομιλίες. Τώρα, πλέον, η περιοχή αυτή έχει μετατραπεί σε
μίνι κράτος των ανταρτών εντός της Κολομβίας, που εξυπηρετεί άλλοτε ως
ορμητήριο των επιθέσεών τους, άλλοτε ως καταφύγιο όπου κρύβουν τους ομήρους
των απαγωγών. Εξαιτίας της άρνησής του να θέσει υπό τον έλεγχο των ανταρτών τη
«ζώνη ασφαλείας» και μάλιστα επ’ αόριστον, αναγκάστηκε να παραιτηθεί τον Μάιο
ο πρώην υπουργός Άμυνας Ροδρίγο Λορέντα. Στις τάξεις του στρατού σήμανε
συναγερμός. Δεκαεπτά από τους 30 στρατηγούς της Κολομβίας και εκατοντάδες
αξιωματικοί παραιτήθηκαν. Ο Παστράνα αποδέχθηκε την παραίτηση του υπουργού
του, αλλά αρνήθηκε των υπολοίπων. Ήταν ο πρώτος αρχηγός κράτους των τελευταίων
10 ετών που τον περασμένο Ιούλιο, ένα μήνα δηλαδή μετά την εκλογή του στο
ανώτατο αξίωμα, συνάντησε την ηγεσία των αριστεριστών ανταρτών της FARC,
ενδίδοντας στη βασική προϋπόθεση που είχαν θέσει για ειρηνευτικές
διαπραγματεύσεις. Η FARC αποτελεί την κύρια αντάρτικη οργάνωση με 15.000 έως
17.000 μαχητές. Ελέγχει το 40% της υπαίθρου και τα τρία τελευταία χρόνια η
στρατιωτική της δυναμική αποφέρει σχεδόν μόνο νίκες. Το τελευταίο κύμα
επιθέσεων την περασμένη εβδομάδα χαρακτηρίστηκε από τον κολομβιανό στρατό ως
ένα από τα πλέον φιλόδοξα από τη σύσταση της FARC στη δεκαετία του ’60. Στο
πλευρό της συμπαρατάσσεται ο Εθνικός Απελευθερωτικός Στρατός (ELN), επίσης
μαρξιστική οργάνωση με κουβανικές διασυνδέσεις. Διαθέτει 2.500 ενόπλους και
συγκροτήθηκε στα μέσα της δεκαετίας του ’60. Μια τρίτη οργάνωση, ο Λαϊκός
Απελευθερωτικός Στρατός (EPL) συμμετέχει στις επιχειρήσεις των ανταρτών με 500
άτομα.

Το λαθρεμπόριο ναρκωτικών

Οι υποψίες για διασυνδέσεις των ανταρτών με τα πανίσχυρα κολομβιανά καρτέλ των
ναρκωτικών επιβεβαιώθηκαν τον Μάρτιο του 1996, όταν οι αντάρτες επιτέθηκαν σε
αστυνομική μονάδα, υπεύθυνη για τον έλεγχο της διακίνησης ναρκωτικών.
Προσφέροντας κάλυψη στο λαθρεπόριο ναρκωτικών και απάγοντας άτομα για λύτρα
πιστεύεται ότι οι αντάρτες ενισχύουν τη στρατιωτική τους μηχανή. Το 1997
καταγράφηκαν στην Κολομβία 1.822 απαγωγές. Οι 900 από αυτές αποδόθηκαν στη FARC.

Σύμφωνα με πρόσφατο δημοσίευμα της «Herald Tribune», στην Κολομβία αντιστοιχεί
το 80% της παγκόσμιας παραγωγής κοκαΐνης, καθώς και τα 2/3 της ηρωίνης που
«καταναλώνεται» στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η κυβέρνηση Κλίντον, υπό τον φόβο να
χάσει ο στρατός στον πόλεμο και να επεκταθούν οι λαθραίες εξαγωγές ναρκωτικών
από την Κολομβία, διέθεσε για πρώτη φορά σε Κολομβιανούς στρατιωτικούς
πολύτιμες ­ μυστικές ­ πληροφορίες για τους αντάρτες, χαλαρώνοντας τις έως
τώρα απαγορεύσεις που αφορούσαν μεταξύ άλλων στις εικόνες μέσω δορυφόρου και
επικοινωνιακές υποκλοπές.

Αμερικανοί και Κολομβιανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι σε πολλές περιοχές,
αντάρτες και έμποροι ναρκωτικών είναι τα ίδια άτομα.