Διπλάσιοι οι «κομμένοι» της Α’ Λυκείου

Η ανακοίνωση από το ΥΠΕΠΘ του αριθμού των μαθητών που απορρίφθηκαν φέτος ­
χρονιά που κινήθηκε πάνω στις ράγες της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης στην Α’
τάξη Λυκείου, συνοδεύτηκε από δύο βασικά επιχειρήματα.

Πρώτον, ότι η αποτυχία ήταν «η αναμενόμενη καθώς τα πραγματικά ποσοστά της δεν
υπερβαίνουν εκείνα των προηγουμένων ετών». Σύμφωνα με τον υπουργό Παιδείας «η
βαθμολογία με το νέο σύστημα είναι τόσο επιεικής που αυτοί που παλαιά έπρεπε
να μείνουν μετεξεταστέοι προάγονται, αλλά και μερικοί που στο παρελθόν ήταν
απορριπτέοι και αυτοί προάγονται» (ΥΠΕΠΘ 1/7/1999).

Δεύτερον, ότι τελικά «έμειναν στην ίδια τάξη» μόνον εκείνοι οι μαθητές που η
τροχιά της επίδοσής τους στις ­ πανελλαδικού τύπου ­ εξετάσεις του Ιουνίου
ξεπέρασε κάθε ανεκτό όριο αποτυχίας.

Σε χαμηλούς τόνους αλλά με σαφήνεια, το ΥΠΕΠΘ, αλιεύοντας από το stock των
συνηθισμένων κοινοτοπιών, με τις οποίες τρέφεται η κοινή γνώμη, προσπάθησε να
«μπετονάρει» τη νομιμοποίηση της απόρριψης και να επιβάλλει τη συναίνεση σ’
αυτήν, προβάλλοντας με τεχνητή φυσικότητα το ρητορικό ερώτημα ότι «επιτέλους,
μαθητές του 6 και του 7 είναι σωστό να προάγονται από τη μια τάξη στην άλλη;».

Το ΥΠΕΠΘ πετάει το γάντι. Στους επικριτές των εκπαιδευτικών αλλαγών και στα
«παραμύθια της Χαλιμάς» των ΜΜΕ, που παρουσίασαν το νέο εξεταστικό σύστημα ως
«κόλαση του Δάντη» με 20 χιλιάδες απορριφθέντες, αντιπαραθέτει τη δική του
πραγματικότητα, στεφανωμένη με το κύρος των αριθμών, της στατιστικής και των
επιχειρημάτων. Ας δούμε, όμως, τα ζητήματα με τη σειρά, αλλά και με τη
σοβαρότητα που τους αναλογεί.

Ποιος είναι ο αριθμός των μαθητών που απορρίφθηκαν στην Α’ τάξη των Λυκείων
και ποια είναι η σύγκριση με τα προηγούμενα χρόνια;

Οι αριθμοί και η αλήθεια

Ορισμένοι χρησιμοποιούν τη στατιστική όπως οι μεθυσμένοι τους φανοστάτες. Για
να στηριχθούν και όχι για να φωτιστούν.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΥΠΕΠΘ, 11.613 μαθητές απορρίφθηκαν φέτος στην Α’
τάξη του Λυκείου.

Συγκεκριμένα σ’ έναν πληθυσμό 86.704 μαθητών που πήραν μέρος στις εξετάσεις
της Α’ τάξης όλων των Ενιαίων Λυκείων της χώρας έμεινε στην ίδια τάξη το 13,4%.

Η ανάγνωση του πίνακα 1 φανερώνει ότι από τον πρώτο κιόλας χρόνο εφαρμογής των
εκπαιδευτικών αλλαγών έχουμε έναν διπλασιασμό σχεδόν της «σχολικής
θνησιμότητας». Οι 6.000-6.100 μαθητές που χάνουν τη χρονιά τους στην Α’
Λυκείου τα αμέσως προηγούμενα χρόνια γίνονται 11.613. (ΠΙΝΑΚΑΣ 1).

Πριν, όμως, καταθέσουμε τις υποθέσεις και τα συμπεράσματά μας από την παραπάνω
διαπίστωση του διπλασιασμού των απορριφθέντων, ας ρίξουμε μια ματιά και σε
ορισμένες άλλες παραμέτρους της «κίνησης» του μαθητικού πληθυσμού στον χρονικό
ορίζοντα της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης (1997-1999), που είτε παρασιωπούνται
εντέχνως είτε «στριμώχνονται» στο περιθώριο των συζητήσεων.

«Αποψίλωση»… του Ενιαίου Λυκείου

Στον πίνακα 2 μπορούμε να δούμε τη ροή του μαθητικού πληθυσμού από την Γ’
Γυμνασίου στην Α’ Λυκείου. Τη σχολική χρονιά 1997/98, πρώτη χρονιά της
εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης στο Λύκειο, αποφοιτούν από το Γυμνάσιο 116.998
μαθητές. Από αυτούς τελικά παίρνουν μέρος στις εξετάσεις της Α’ Λυκείου μόλις
86.704 και προάγονται 75.091. Δηλαδή;

Πάνω από 1 στους 3 μαθητές μιας γενιάς που τελειώνει την Γ’ Γυμνασίου δεν
φτάνει στη Β’ Λυκείου, καθώς είτε

α. δεν συνεχίζει το σχολείο, είτε

β. δεν «επιλέγει» φοίτηση στο Ενιαίο Λύκειο, είτε

γ. φοιτά στο Ενιαίο Λύκειο, αλλά απορρίπτεται πρώιμα στην Α’ τάξη.

Προφανώς, η απόρριψη στην Α’ Λυκείου των 11.613 μαθητών δεν είναι παρά η
κορυφή του παγόβουνου, καθώς συνολικά πάνω από 40.000 μαθητές (το 35,8%)
εξοστρακίζονται σε διάφορες παρακαμπτηρίους από τις «στέρεες βάσεις της
Γενικής Παιδείας υψηλού επιπέδου», την οποία επαγγέλθηκε το Ενιαίο Λύκειο.
(ΠΙΝΑΚΑΣ 2).

ΟΙ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ… ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ

«Κρανίου τόπος» τα επαρχιακά Λύκεια

Σε ποιες περιοχές συγκεντρώνονται τα υψηλότερα ποσοστά απόρριψης;

Η ανάγνωση του πίνακα 3 φανερώνει ότι πρόκειται κατά βάση για εκείνες τις
περιοχές της χώρας μας στις οποίες περισσεύουν οι χαμηλοί εκπαιδευτικοί
δείκτες και η πρόωρη εγκατάλειψη του σχολείου.

Ένα νήμα φαίνεται να συνδέει εδώ τη σχολική πορεία των παιδιών από την άγονη
Ευρυτανία και την αγροτική Ηλεία, τη μειονοτική Ξάνθη και τη Ροδόπη, με τις
Κυκλάδες, τα Ιόνια ή το Ρέθυμνο, στις οποίες η τουριστική βιομηχανία
πριμοδοτεί την ανοχή ή την προτροπή των λαϊκών στρωμάτων που προσφέρουν πρόωρα
την εργατική δύναμη των γόνων τους νομιμοποιώντας το σχολείο που τους
απαξιώνει. Έτσι, π.χ., στον νομό Ρεθύμνου με την αυξημένη πρόωρη διακοπή του
σχολείου πριν από το τέλος της υποχρεωτικής εκπαίδευσης, έρχεται τώρα, «ελέω
μεταρρύθμισης», να προστεθεί και η μαζική απόρριψη στην Α’ Λυκείου, καθώς πάνω
από 1 στους 5 δεκαεξάρηδες Ρεθυμνιώτες έμειναν στην ίδια τάξη.

Κι αν στο Ρέθυμνο, την εποχή της «έκρηξης της πληροφόρησης», στην «κοινωνία
της γνώσης» ένα στα δύο παιδιά είτε δεν ολοκληρώνουν το υποχρεωτικό σχολείο
είτε απορρίπτονται στην Α’ Λυκείου, τα πράγματα δεν είναι και πολύ καλύτερα
στους νομούς Ξάνθης, Κέρκυρας, Κυκλάδων, Ηλείας, Ευρυτανίας όπου στην ίδια
κατηγορία βρίσκονται το 35%-46% των εφήβων ή στους νομούς Σάμου, Χαλκιδικής,
Ηρακλείου, Ροδόπης, Θεσπρωτίας στους οποίους το σχολείο, ο «πάλαι ποτέ
εξισωτής», λειτουργεί ως «βιομηχανία παραγκωνισμένων» για το 30% το μαθητών.
(ΠΙΝΑΚΑΣ 3).

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Β’ ΛΥΚΕΙΟΥ

Τα μαντάτα είναι κακά

Ακόμη μεγαλύτερα, στις περισσότερες περιπτώσεις, είναι τα ποσοστά αποτυχίας
των μαθητών της Β’ τάξης του Λυκείου. Παρ’ όλους τους εφησυχασμούς του ΥΠΕΠΘ
περί «εύκολων θεμάτων» γίνεται φανερή η έκταση της απόρριψης.

Τα στοιχεία που έχουμε στη διάθεσή μας είναι αποκαλυπτικά:

* 25-30% κατά μέσο όρο μετεξεταστέοι στα Λύκεια των αστικών κέντρων

* πάνω από 35% μετεξεταστέοι στα περιφερειακά Λύκεια των νομών.

Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις μαζικής αποτυχίας σε περιοχές της επαρχίας των
Νομών Αιτωλοακαρνανίας, Άρτας, Χανίων αλλά και στην Κέρκυρα, όπου ο ένας στους
δύο μαθητές παραπέμπεται για τον Σεπτέμβριο.

Με τα υπάρχοντα στοιχεία μπορούμε να υπολογίσουμε ότι ο συνολικός αριθμός των
μετεξεταστέων μαθητών της Β’ τάξης του Λυκείου θα ξεπεράσει με τους πιο
μετριοπαθείς υπολογισμούς τις 20.000. Αυτό, αν ξεφύγουμε από το γεγονός της
«έκτασης» του αριθμού, έχει και μια άλλη συνέπεια, αθέατη προς το παρόν, ως
προς τις προεκτάσεις της: τον Σεπτέμβριο του 1999, το 1/4 του μαθητικού
πληθυσμού της Β’ Λυκείου θα διαγωνιστεί όχι μόνο για την προαγωγή του στη Γ’
τάξη, αλλά και για μία θέση στη σειρά προτεραιότητας για την Τριτοβάθμια
Εκπαίδευση, με διαφορετικά θέματα εξετάσεων από αυτά που διαγωνίστηκαν οι
συμμαθητές τους μέσα στην ίδια σχολική χρονιά!

Οφείλουμε, τέλος, να επισημάνουμε στους «θαυματουργούς» του ΥΠΕΠΘ δύο ζητήματα:

* Πρώτον, ότι αυτά τα ήδη μεγάλα ποσοστά της αποτυχίας θα ήταν μεγαλύτερα, εάν
τελευταία στιγμή το ΥΠΕΠΘ δεν έκανε ορισμένες «διορθωτικές κινήσεις» στον
τρόπο υπολογισμού της προφορικής βαθμολογίας, τροποποιώντας, για φέτος μόνο,
τη σχέση της με τη γραπτή βαθμολογία.

* Δεύτερον, ότι ο θεσμός των μετεξεταστέων έχει καταργηθεί σύμφωνα με τον Νόμο
2525/97 και επανήλθε, μόνο για φέτος, ύστερα από πιέσεις της εκπαιδευτικής
κοινότητας. Μπορούμε να φανταστούμε τι θα είχε συμβεί στην περίπτωση που δεν
υπήρχαν μετεξεταστέοι ή τι πρόκειται να συμβεί την επόμενη χρονιά! (ΠΙΝΑΚΑΣ 4).