ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Στρατήγημα ή ατόπημα;

Η «εξαναγκασθείσα παραίτηση» του προέδρου της Επιτροπής των Ολυμπιακών
Αγώνων του 2004 μπορεί, για τους γνωρίζοντες, να μην ήταν ακριβώς κεραυνός εν
αιθρία. Η αφορμή πάντως με την οποία συντελέσθηκε ξεπερνά το καθαρά αθλητικό
πεδίο (ή παρασκήνιο) και αγγίζει, για μία ακόμα φορά τον τελευταίο καιρό,
ζητήματα θεσμών.

Ένα θέμα, που θα έπρεπε κανονικά να θεωρείται ότι έχει οριστικά λήξει για την
ελληνική πολιτειακή τάξη, συνεχίζει, χάρις στις άοκνες προσπάθειες ενός
συγκεκριμένου είδους «δημοσιογραφίας» και στην αφέλεια, ανοησία ή προβοκάτσια
ελάχιστων δημοσίων προσώπων, να προκαλεί τριβές. Ο θεσμός της βασιλείας, γιατί
περί αυτού πρόκειται, είτε το θέλουμε (οι περισσότεροι) είτε όχι, απλούστατα
δεν υφίσταται. Το να επιχειρείται να του δοθεί θεσμική διάσταση, είναι σαν να
διοργανώνεται φεστιβάλ τραγουδιού από μουγκούς. Μένει η κοινωνική ή «κοσμική»
του διάσταση, που συνδέεται με την παρακολούθηση της ζωής ανθρώπων που
αντιπροσώπευαν κάποτε τον αποθανόντα θεσμό, διάσταση της οποίας, αντιθέτως,
είναι απολύτως θεμιτό να γίνεται εκμετάλλευση, στον βαθμό που συνεχίζουν να
υπάρχουν (το για ποιους ψυχικούς λόγους είναι μια άλλη ιστορία) άνθρωποι που
ενδιαφέρονται για τέτοιες «πληροφορίες». Το φυσιολογικό θα ήταν η κοινωνική
διάσταση να παραμένει αυστηρά στο περιθώριο ως τέτοια ή τουλάχιστον αυτή την
προσπάθεια να κάνουν οι αντίπαλοι της βασιλείας (δηλαδή όλοι όσοι γνωρίζουν
λίγο την ελληνική Ιστορία) και πάντως σίγουρα οι επίσημοι θεματοφύλακες των
θεσμών. Περιέργως (αλλά βέβαια στη μονίμως ενδιαφέρουσα χώρα μας, περίεργο
τείνει να γίνει το φυσιολογικό) οι πολέμιοι της βασιλείας, αντιμετωπίζοντάς
την ακόμα ως απειλή και όχι όπως της αξίζει, ως απολίθωμα, της εξασφαλίζουν
παρουσία στην επικαιρότητα, δίνοντας έτσι το δικαίωμα σε λογής καιροσκόπους να
υπαινίσσονται ότι «έχει ο καιρός γυρίσματα».

Ζήτημα γεννάται όταν η, αθέλητη ίσως, διατήρηση ενός ανύπαρκτου θέματος στο
προσκήνιο οδηγεί σε εξελίξεις, όπως η παραίτηση αυτής της εβδομάδας, που
αντανακλούν στον τρόπο της κυβερνητικής λειτουργίας. Αν εξετάσουμε ψύχραιμα τα
γεγονότα και τις αιτίες τους, νομίζω ότι θα καταλήγαμε πως ένα από τα δύο
συνέβη: είτε ο γάμος της θυγατέρας τού τέως άνακτα χρησίμευσε ως πρόσχημα για
την απομάκρυνση τού προέδρου της «Αθήνας 2004» (πρόσχημα που ενεργοποιήθηκε
είτε από τον ίδιο είτε από αυτούς που τον επέλεξαν) είτε η κυβέρνηση και, το
σημαντικότερο, η όλη οργανωτική προσπάθεια της Ολυμπιάδας «έχασε» τον
επικεφαλής της για έναν εντελώς εξωτερικό της εκτέλεσης των καθηκόντων του
λόγο και που θα μπορούσε, με ελάχιστη κοινή καλή θέληση, να μην δημιουργήσει
πρόβλημα. Και στις δύο περιπτώσεις χαμένη είναι η ουσία και η
αποτελεσματικότητα του κρατικού έργου, σε έναν τομέα όπου τα συσσωρευόμενα
προβλήματα έχουν αρχίσει ήδη να δημιουργούν μια δική τους δυναμική. Αν ο γάμος
ήταν πρόσχημα, τότε οι εμπνευστές του έπαιξαν εν ου παικτοίς: το πολίτευμα,
όσο και αν έχει κατακτήσει την ωριμότητά του, αδυνατίζει όταν γίνεται πεδίο
προσωπικών ελιγμών και διεκδικήσεων. Αν ο γάμος μετατράπηκε εκουσίως σε θέμα
αρχής, και πάλι μόνος κερδισμένος είναι ο ίδιος ο ανύπαρκτος θεσμός. Ούτε η
κυβερνητική «αυστηρότητα» μπροστά στη συμμετοχή σε ένα κοινωνικό γεγονός χωρίς
συμβολική πολιτειακή σημασία (στο κάτω κάτω η κυβέρνηση γνώριζε καλά ποιον
είχε επιλέξει) ούτε, ακόμα λιγότερο, η ακλόνητη εμμονή για αυτοπρόσωπη
παρουσία στο γεγονός αυτό δικαιολογούνται, αρκεί η λογική να επικρατούσε της
παρόρμησης. Η ελληνική Πολιτεία το καλύτερο που έχει να κάνει είναι να αφήσει
τη βασιλεία να ξεχασθεί μόνη της ή να ολοκληρώσει τη μετατροπή της σε
ακαλαίσθητη γραφικότητα. Από την άλλη, όμως, καιρός είναι η ίδια αυτή Πολιτεία
να δώσει στα κατάλληλα πρόσωπα την πραγματική δυνατότητα να παραγάγουν το έργο
που όλοι έχουμε ανάγκη.

Και μια παρωνυχίδα, που όμως πάλι κινδυνεύει να κακοφορμίσει: δεν τιμά που δεν
τιμά κανέναν το κενό στην προεδρία της Επιτροπής, έτσι όπως δημιουργήθηκε,
γιατί θα έπρεπε άραγε να αποτελέσει αφορμή και για την πολλοστή
συνειδητοποίηση της ανεξήγητης βραδύτητας με την οποία η κυβέρνηση καλύπτει τα
κενά και προχωρεί μπροστά;

Ο δικηγόρος Κώστας Β. Μποτόπουλος είναι διδάκτωρ του Συνταγματικού Δικαίου.