Θέλει να βάλει «φέσι» στα Βαλκάνια

Διεύρυνση της επιρροής της στα Βαλκάνια προωθεί με κάθε τρόπο η Τουρκία ­
γεγονός που παρακολουθεί με ανησυχία η Αθήνα, δεδομένης και της ρευστότητας
στην περιοχή.

Χαρακτηριστική της τουρκικής πολιτικής υπήρξε η τοποθέτηση του Ισμαήλ Τζεμ,
στην πρόσφατη συνάντηση που διοργάνωσε ο Κόφι Ανάν με τους υπουργούς
Εξωτερικών των χωρών που έχουν κάποια εμπλοκή στο κοσοβικό. Ενώ όλοι οι
υπουργοί μίλησαν συνολικά για τις εξελίξεις μετά τον πόλεμο στο Κόσοβο
(δίδοντας βέβαια έμφαση στα σημεία που ενδιέφεραν τον καθένα), ο κ. Τζεμ είπε
δύο μόνο πράγματα: ότι πρέπει να χρησιμοποιηθούν αυτοί που έχουν πείρα στα
Βαλκάνια (σ.σ.: η Τουρκία, δηλαδή) και ότι πρέπει να αξιοποιηθεί η τουρκική
μειονότητα στο Κόσοβο ­ διότι έχει καλές σχέσεις και με τους Αλβανούς και με
τους Σέρβους.

Η τουρκική μειονότητα στο Κόσοβο, την οποία αξιοποιεί σήμερα η Άγκυρα,
ανέρχεται σε περίπου 50.000. Πράγματι, είχε καλές σχέσεις και με τις δύο
εθνότητες της περιοχής, αλλά σε γενικές γραμμές ούτε τις πολιτικές αλλά ούτε
και τις κοινωνικές ή οικονομικές προϋποθέσεις για να «παίξει» στο παιχνίδι της
οικοδόμησης των μεταπολεμικών θεσμών στο Κόσοβο.

Η μειονότητα αυτή, ωστόσο, είχε πάντα δεσμούς με την Άγκυρα ­ μολονότι στη
διάρκεια του πολέμου ελάχιστοι εγκατέλειψαν τις εστίες τους για να πάνε στην Τουρκία.

Στο άνοιγμα που επιχειρεί η Τουρκία έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον το ότι ­ μαζί με
την Αθήνα και τα Σκόπια ­ υποστήριξε το να συμπεριληφθεί το Βελιγράδι στη
Διαβαλκανική, ερχόμενη μάλιστα σε αντίθεση τόσο με τα Τίρανα όσο βέβαια και με
την Ουάσιγκτον, που θέλει την πλήρη απομόνωση της Γιουγκοσλαβίας. Διπλωματικές
πηγές υποστηρίζουν ότι το σύνθημα της Τουρκίας είναι «γιατί να μας λένε οι
Οκτώ τι να κάνουμε, αφού εμείς ξέρουμε καλύτερα την περιοχή». Αυτό, βέβαια,
δεν σημαίνει κατ’ ουδένα τρόπο ότι δεν είναι πιστός σύμμαχος στο ΝΑΤΟ.

Την ίδια στιγμή η Άγκυρα έχει καλλιεργήσει προσεκτικά τις σχέσεις της με τους
Βόσνιους μουσουλμάνους, ενώ ταυτόχρονα πατρονάρει τους μουσουλμάνους του
Σαντζακίου (το 60% περίπου του πληθυσμού), αλλά και τους ελάχιστους (μόνο 5%)
μουσουλμάνους του Μαυροβουνίου. Έχει έτσι καταφέρει να «βάλει πόδι» στη
Γιουγκοσλαβία ­ κάτι που λαμβάνει υπόψη του ακόμη και ο Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς.
Η Τουρκία έχει προχωρήσει και σε μια πολιτική «επίθεση φιλίας» και προς την
Αλβανία. Όπως λένε στο υπουργείο Εξωτερικών, ενώ η Ελλάδα υπόσχεται μια σειρά
από έργα «γενικής χρησιμότητας» ­ νοσοκομεία, για παράδειγμα ­ τα οποία στη
συνέχεια ξεχνιούνται, η Άγκυρα τηρεί το λόγο της.

Για την ακρίβεια, έχει «χαρίσει» στα Τίρανα μια σειρά από έργα ­ όλα
στρατιωτικής λογικής (ναύσταθμοι, στρατόπεδα κ.λπ.). Αυτό έχει ενισχύσει τους
δεσμούς της αλβανικής πολιτικής ηγεσίας με την Άγκυρα, αλλά δεν έχει κάνει την
Τουρκία συμπαθέστερη προς τους Αλβανούς πολίτες ­ για τους οποίους όνειρο
παραμένει να πάνε στην Ελλάδα, όχι στην Τουρκία. Ισχυρότατες είναι οι
προσβάσεις της Άγκυρας στη Βουλγαρία ­ κάτι απόλυτα λογικό, δεδομένης της
τουρκικής μειονότητας του ενός εκατομμυρίου που υπάρχει εκεί. Η Σόφια τηρεί
μια στάση «ίσων αποστάσεων» απέναντι στην Αθήνα και στην Άγκυρα ­ παρότι
υπάρχει ένα μεγάλο αγκάθι: η σχέση των μουσουλμανικών πληθυσμών εκατέρωθεν των
ελληνοβουλγαρικών συνόρων που εκδηλώνεται κάθε τρεις και λίγο με συνενώσεις
πολιτιστικών σωματείων και γενικώς την καλλιέργεια «αδελφικών» σχέσεων.

Πάντα σε σχέση με τα μειονοτικά έχει ενδιαφέρον το ότι κάποιες φορές ­ όπως
τουλάχιστον υποστηρίζουν διπλωματικές πηγές ­ η Βουλγαρία δημιουργεί
προβλήματα καθ’ υπόδειξη της Άγκυρας. Στο υπουργείο Εξωτερικών, αν και
αναγνωρίζουν ότι εν δυνάμει οι πληθυσμοί αυτοί της Θράκης και της Νότιας
Βουλγαρίας μπορούν να αποτελέσουν πρόβλημα, υποστηρίζουν ότι «εμείς είμαστε οι
μόνοι που μπορούμε να δώσουμε προοπτική, το τουρκικό ή το βουλγαρικό
διαβατήριο δεν αποτελεί δέλεαρ, ενώ το ελληνικό διαβατήριο είναι διαβατήριο
της Ε.Ε.».

Κατά τραγική ειρωνεία, πάντως, η χώρα των Βαλκανίων που έχει τους στενότερους
δεσμούς με την Ελλάδα ­ και μηδαμινούς με την Τουρκία ­ είναι η Πρώην
Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας.

Τα Σκόπια, που εθεωρούντο πριν από λίγα χρόνια «αντίπαλος» της Αθήνας ­ και
που εξακολουθούν να έχουν την εκκρεμότητα του ονόματος ­ προσβλέπουν στην
Ελλάδα για το παρόν και το μέλλον τους…