Πέντε λόγοι για ένα διάλογο

Στις συσκέψεις που προηγήθηκαν της Νέας Υόρκης αναλύθηκαν διεξοδικά οι λόγοι
και τα κίνητρα της Αθήνας για τη συνάντηση. Και με βάση αυτά συντάχθηκε η
επιστολή – πρόσκληση του Γιώργου Παπανδρέου προς τον Ισμαήλ Τζεμ.

1 Η πεποίθηση ότι «κάτι πρέπει να κάνουμε» είχε αρχίσει να εδραιώνεται
στο κτίριο της Βασιλίσσης Σοφίας ήδη από την επομένη της σύλληψης Οτζαλάν.
Όπως εξηγεί αρμόδιος για τα ελληνοτουρκικά διπλωμάτης, πριν η κατάσταση των
ελληνοτουρκικών σχέσεων μπορεί να μην ήταν ειδυλλιακή, «αλλά ήταν ομαλή,
ξέραμε ότι είχαμε τις διαφορές μας και συνυπήρχαμε με αυτές». Ωστόσο, η
ανάμειξη της Αθήνας στην υπόθεση του Κούρδου ηγέτη εδραίωσε στην Άγκυρα τη
βεβαιότητα ότι η Ελλάδα ενισχύει με όλες της τις δυνάμεις όσους βάλλουν κατά
της εδαφικής ακεραιότητας της Τουρκίας (με πρώτο το ΡΚΚ). Και τη βεβαιότητα
αυτή δεν την έχει πλέον μονάχα το πολιτικοστρατιωτικό κατεστημένο, αλλά
ολόκληρη η τουρκική κοινωνία.

Έτσι, λέει ο ίδιος διπλωμάτης, η κατάσταση των ελληνοτουρκικών σχέσεων
«εκτραχύνθηκε» ­ θέτοντας τον κίνδυνο να υπάρξει κάτι παραπάνω από όξυνση
Αθήνας – Άγκυρας. Αποφασίσθηκε λοιπόν ότι πρώτιστος στόχος είναι η επαναφορά
του επιπέδου στην «προ Οτζαλάν» περίοδο.

2 Ο δεύτερος λόγος που υπαγόρευσε στο υπουργείο Εξωτερικών τη
δρομολόγηση της συνάντησης και την έναρξη του διαλόγου για τα «μικρά» (low
politics), είναι η συγκυρία. Αυτή τη στιγμή, ήταν πολύ πιο εύκολο να γίνει
συζήτηση χωρίς «εμπλοκή» των σοβαρών για τις δύο χώρες διαφορών. Αυτό, όμως,
κατά πάσα πιθανότητα δεν θα ίσχυε τους ερχόμενους μήνες, που επιταχύνονται οι
διαδικασίες για τα ΜΟΕ στο Αιγαίο, το Κυπριακό, τις ευρωτουρκικές σχέσεις.

3 Το τρίτο κίνητρο έχει να κάνει με τις λεγόμενες «πιέσεις» που δέχεται
η Αθήνα από τους Αμερικανούς για την αναποτελεσματικότητά της στο ζήτημα της
τρομοκρατίας. Η άποψη της Ουάσιγκτον, σε συνδυασμό με τις τουρκικές κατηγορίες
για την τρομοκρατία (μολονότι αλλιώς βέβαια εννοείται η τρομοκρατία της 17Ν,
για παράδειγμα, κι αλλιώς η «τρομοκρατία» ενός εθνικοαπελευθερωτικού κινήματος
όπως το ΡΚΚ), δημιουργούν έναν κλοιό γύρω από την Αθήνα ­ και η με κάποιο
τρόπο αποσυμπίεση ήταν αναγκαία. Έτσι, λένε στο υπουργείο Εξωτερικών, έγινε
αυτό που ήταν πιο προσιτό ­ διότι κανείς δεν έχει την ψευδαίσθηση ότι θα
μπορούσε άμεσα να υπάρξει κάποιο θεαματικό αποτέλεσμα στην πάταξη της
τρομοκρατίας εντός Ελλάδας.

4 Ένα ακόμη στοιχείο που συνηγόρησε σε μια έστω και χαμηλού επιπέδου
προσέγγιση Ελλάδας – Τουρκίας είναι τα διδάγματα από τον πόλεμο στο Κόσοβο.
Και, συγκεκριμένα, η διαπίστωση τόσο της Αθήνας, όσο και της Άγκυρας, ότι στην
περιοχή εμπλέκονται πλέον δυναμικά οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι σύμμαχοί τους
­ και άρα οι δύο χώρες έχουν κάθε συμφέρον να συνεργάζονται σε κάποια πράγματα
όπου βρίσκονται από την… ίδια μεριά.

5 Ο πέμπτος λόγος για την πραγματοποίηση της συνάντησης, αν και
τελευταίος δεν είναι λιγότερο σημαντικός ­ και έχει να κάνει με το ίδιο το
πρόσωπο του υπουργού Εξωτερικών:

Ο Γιώργος Παπανδρέου, τέσσερις μήνες μετά την ανάληψη των ηνίων του
υπουργείου, ήθελε να βάλει τη δική του «σφραγίδα» σε ένα από τα μέγιστα
ζητήματα της εξωτερικής πολιτικής. Αφού διαχειρίσθηκε με επιτυχία το θέμα του
πολέμου στο Κόσοβο ­ θέμα, όμως, που επιβλήθηκε από τη συγκυρία και δεν πήρε ο
ίδιος την πρωτοβουλία ­ ήθελε να δείξει ότι είναι σε θέση (επίσης με επιτυχία)
να χειρισθεί τα ελληνοτουρκικά.

Ορισμένες κυβερνητικές πηγές προσθέτουν εδώ και μια ακόμη παράμετρο. Ο
Γιώργος, λένε, ξέρει ότι έχει δυνατότητες πολύ μεγαλύτερες από οποιονδήποτε
άλλο στο ΠΑΣΟΚ να κάνει κινήσεις στα ελληνοτουρκικά ­ ως «γιος του Ανδρέα»
αντιμετωπίζει λιγότερη επιφυλακτικότητα και λιγότερες προκαταλήψεις…

Ξανάρχισαν το παιχνίδιτων «αποκαλύψεων»

Το παιχνίδι των προκατασκευασμένων και κατευθυνόμενων «αποκαλύψεων» με στόχο
την Ελλάδα ξανάρχισε χθες η Τουρκία, τέσσερις ημέρες μετά την καταδίκη του
Οτζαλάν σε θάνατο. Αποσπάσματα που ισχυρίζεται ότι είναι μέρος της κατάθεσης
του Κούρδου ηγέτη δημοσίευσε χθες η τουρκική εφημερίδα «Σταρ», στα οποία
περιλαμβάνονται όσα είναι ήδη γνωστά για την περιπέτεια του Αμπντουλάχ Οτζαλάν
που οδήγησε στην απαγωγή του από την Κένυα. Στο κείμενο που «διέρρευσε» στην
εφημερίδα ως κατάθεση του Οτζαλάν υποστηρίζεται ότι ο Κούρδος ηγέτης φέρεται
να κατέθεσε πως η Ελλάδα «ζήτησε να δώσουμε βαρύτητα σε δυναμικές ενέργειες
στα μεγάλα αστικά κέντρα και στις τουριστικές περιοχές της Τουρκίας» και ότι
«στην Ελλάδα παρασχέθηκε σοβαρή εκπαίδευση στις δολιοφθορές και στους
εμπρησμούς δασών».

Πάντως, στην τουρκική εφημερίδα δεν αναφέρεται αν υπάρχουν συγκεκριμένα
στοιχεία, ονόματα, τόπος και χρόνος, που θα μπορούσαν να στηρίξουν αυτούς τους
ισχυρισμούς. Η τουρκική κυβέρνηση απέσυρε χθες από το Κοινοβούλιο ένα
νομοσχέδιο «περί μεταμελείας», στόχος του οποίου ήταν να ενθαρρύνει τους
Κούρδους αντάρτες να παραδοθούν στις δυνάμεις ασφαλείας, έπειτα από
αντιρρήσεις που πρόβαλε το ακροδεξιό κόμμα που συμμετέχει στον κυβερνητικό
συνασπισμό του πρωθυπουργού Μπουλέντ Ετζεβίτ. Το Κόμμα της Εθνικιστικής Δράσης
αντιτάχθηκε στο νομοσχέδιο, το οποίο προβλέπει μειώσεις ποινών για τους
αντάρτες εφόσον παραδοθούν, επειδή περιέχει ένα άρθρο που θα επέτρεπε τη
μετατροπή της θανατικής καταδίκης του Κούρδου ηγέτη Αμπντουλάχ Οτζαλάν σε
20ετή κάθειρξη. Σύμφωνα με κοινοβουλευτικές πηγές, το νομοσχέδιο αυτό, το
οποίο είχε χρησιμοποιηθεί στο παρελθόν από την τουρκική κυβέρνηση, μπορεί να
υποβληθεί και πάλι στο Κοινοβούλιο έπειτα από μια σειρά τροποποιήσεων.