Και νέες συναντήσεις αποφάσισαν Παπανδρέου – Τζεμ

Το πρώτο… βήμα της διαδικασίας «βήμα προς βήμα» για την προσέγγιση
Ελλάδας και Τουρκίας έγινε χθες στην έδρα των Ηνωμένων Εθνών, όπου ο Γιώργος
Παπανδρέου και ο Ισμαήλ Τζεμ συζήτησαν επί μιάμιση ώρα τις σχέσεις των χωρών τους.

ΝΕΑ ΥΟΡΚΗ

Γ. Παπανδρέου – Ι. Τζεμ. Συμφώνησαν να ξεκινήσουν, χωρίς μεγάλες προσδοκίες, με τα θέματα στα οποία μπορεί να υπάρξει πρόοδος

Οι δύο υπουργοί Εξωτερικών συμφώνησαν να ξεκινήσουν, χωρίς μεγάλες προσδοκίες,
με τα θέματα στα οποία μπορεί να υπάρξει πρόοδος. Έτσι, καθ’ όλη τη διάρκεια
του Ιουλίου, υψηλοί αξιωματούχοι των δύο υπουργείων Εξωτερικών θα έχουν
συναντήσεις γι’ αυτά τα θέματα: τουρισμός, περιβάλλον, εμπόριο,
λαθρομετανάστευση, τρομοκρατία, καταπολέμηση οργανωμένου εγκλήματος. Εν
συνεχεία, οι κ.κ. Παπανδρέου και Τζεμ θα έχουν νέες συναντήσεις στο περιθώριο
οργανισμών όπου μετέχουν οι δύο χώρες και τηλεφωνικές επικοινωνίες.

Από τα αποτελέσματα των συναντήσεων των υψηλών αξιωματούχων (κατά πάσα
πιθανότητα, θα είναι οι γενικοί γραμματείς των υπουργείων, με την Ελλάδα να
εκπροσωπείται από τον πρέσβη κ. Αιλιανό) θα εξαρτηθεί αν μπορούν να υπάρξουν
διμερείς συμφωνίες.

Οι στόχοι

Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, Ισμαήλ Τζεμ, πιστεύει ότι στόχος είναι και η
υπογραφή μιας διμερούς συμφωνίας για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, ενώ ο
κ. Παπανδρέου θεωρεί ότι οι πολυμερείς συμφωνίες για το θέμα είναι επαρκείς.

Οι δύο υπουργοί προχώρησαν και σε μια καταγραφή (tour d’ orizone) για τις
γνωστές ελληνοτουρκικές διαφορές, διαπιστώνοντας πως η κάθε πλευρά διατηρεί
τις θέσεις της.

Στη διάρκεια της χθεσινής ελληνοτουρκικής συνάντησης συμφωνήθηκε επίσης η
εντατικοποίηση της συνεργασίας των δύο χωρών σε πολυμερή σχήματα, όπως στα
Βαλκάνια και στη Μαύρη Θάλασσα. Στο πλαίσιο του Συμφώνου Σταθερότητας, Αθήνα
και Άγκυρα θα συνεργαστούν στον τομέα της ανοικοδόμησης των Βαλκανίων ­ όπου
κρίθηκε σημαντικός και ο ρόλος των επιχειρηματιών των δύο χωρών.

Μετά την κατ’ ιδίαν συνάντηση των κ.κ. Παπανδρέου και Τζεμ, υπήρξε και
συνάντηση των δύο αντιπροσωπειών παρουσία των δύο υπουργών. Από ελληνικής
πλευράς, μετείχαν ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών Γιάννος Κρανιδιώτης, ο
αρμόδιος για τα ελληνοτουρκικά πρέσβης κ. Κ. Γεροκωστόπουλος και η σύμβουλος
του κ. Παπανδρέου κ. Μ. Κόνναλυ. Από τουρκικής πλευράς μετείχαν οι κ.κ. Βουράλ
και Ουγκντούλ, από τη μόνιμη αντιπροσωπεία της Τουρκίας στον ΟΗΕ και ο
σύμβουλος του κ. Τζεμ κ. Ντεμιράλπ.

Νωρίτερα χθες και πριν από τη συνάντηση, έφθασε αιφνιδίως στη Νέα Υόρκη ο
αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών Γιάννος Κρανιδιώτης, προκειμένου η ελληνική
πλευρά να έχει την πληρέστερη δυνατή παρουσία στη συνάντησή της με την Άγκυρα,
όπως υποστήριξε η κυβέρνηση. Σύμφωνα με πληροφορίες, τόσο ο Πρωθυπουργός κ. Κ.
Σημίτης όσο και ο υπουργός Εξωτερικών κ. Γ. Παπανδρέου ζήτησαν από τον κ.
Κρανιδιώτη να «ενισχύσει» τις συνομιλίες στην έδρα των Ηνωμένων Εθνών ­ κι
έτσι ο αναπληρωτής υπουργός ακολούθησε τους υπόλοιπους υπουργούς Εξωτερικών
της Ευρωπαϊκής Ένωσης που είχαν προσκληθεί ­ όπως και οι κ.κ. Παπανδρέου και
Τζεμ ­ στη συνάντηση του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ για το Κόσοβο.

Η Αμερικανίδα υπουργός Εξωτερικών, Μαντλίν Ολμπράιτ, εξέφρασε την ευαρέσκειά
της για τη συνάντηση των κ.κ. Παπανδρέου και Τζεμ ­ και την ικανοποίησή της
για την προσήλωση των δύο υπουργών στην εξομάλυνση των σχέσεων των χωρών τους.

Η συνάντηση του Κόφι Ανάν με τους υπουργούς Εξωτερικών της Ομάδας των Οκτώ,
της Κίνας, της Ολλανδίας, της Ελλάδας και της Τουρκίας χαρακτηρίστηκε από μία
αυξημένη πλειοψηφία υπέρ της σταδιακής άρσης των κυρώσεων εναντίον της
Γιουγκοσλαβίας. Αντίθετες εμφανίστηκαν (ως συνήθως) οι ΗΠΑ και η Ολλανδία, ενώ
ο Βρετανός κ. Κουκ δεν φάνηκε να ταυτίζεται απολύτως με τις απόψεις της
Αμερικανίδας ομολόγου του.

Η Μαντλίν Ολμπράιτ, πάντως, δημιούργησε αίσθηση όταν, σε αντίθεση με το
γενικότερο προβληματισμό, επιχείρησε να δικαιολογήσει την εκδίωξη των Σέρβων
από το Κόσοβο, λέγοντας ότι «πρέπει να δείξουμε και κάποια συμπάθεια προς τους
Αλβανούς, που έχουν υποστεί τόσα από τους Σέρβους».

Διπλωματικές πηγές έλεγαν ότι είναι πλέον σαφές πως η λεγόμενη διεθνής
κοινότητα οικοδομεί μια «αποικιοκρατική διοίκηση» στο Κόσοβο, ενώ ταυτοχρόνως
υπάρχει η αίσθηση πως εξαντλείται η υπομονή έναντι του UCK.

Ο κ. Παπανδρέου επεσήμανε, μεταξύ άλλων, ότι η σταθερότητα της περιοχής είναι
προϋπόθεση και για τη σταθερότητα στο Κόσοβο. «Δεν κερδίζουμε τίποτε με τη
δημιουργία ενός γκέτο στα Βαλκάνια γεμάτου λεφτά», είπε χαρακτηριστικά πηγή
του υπουργείου Εξωτερικών.

Από την πλευρά του ο γενικός γραμματέας ζήτησε την αύξηση της οικονομικής
συνδρομής για την όλη επιχείρηση, αλλά και την αύξηση των αστυνομικών ­
«έχουμε 1.900 και χρειαζόμαστε 3.000», είπε.

Παράλληλο νόμισμα

Πρόβλημα στη συνάντηση δημιουργήθηκε όταν κάποιοι υποστήριξαν ότι πρέπει να
εκδοθεί ένα… παράλληλο νόμισμα για το Κόσοβο ­ ώστε να διαφέρει με τα
δολάρια και τα μάρκα θα διοχετεύονται στη Γιουγκοσλαβία, τμήμα της οποίας
είναι το Κόσοβο. Η πρόταση προκάλεσε την έντονη αντίδραση της Ρωσίας αλλά και
της Ελλάδας, ενώ το όλο θέμα αναμένεται να απασχολήσει σε βάθος το Διεθνές
Νομισματικό Ταμείο.

Την υπό τον κ. Ανάν συνάντηση απασχόλησε ιδιαίτερα και το θέμα της φύλαξης των
συνόρων του Κοσόβου με την Αλβανία και τα Σκόπια. Οι πληροφορίες κάνουν λόγο
για είσοδο Αλβανών από αυτές τις δύο χώρες, που κάνουν λεηλασίες και επιστρέφουν.

Η Μόσχα εξέφρασε και την έντονη διαφωνία της με τη συμφωνία KFOR – UCK,
τονίζοντας ότι αυτή θα έπρεπε να εγκριθεί από τον ΟΗΕ. Ειδικότερα, εξέφρασε
την κατηγορηματική της αντίθεση με τη μετατροπή του UCK σε εθνοφρουρά του Κοσόβου.

«Άνοιγμα» στην Ελλάδα, αλλά μόνο στα λόγια

«Κλάδο ελαίας» στην Ελλάδα, μόνο στα λόγια όμως και όπως τον αντιλαμβάνεται η
τουρκική εξωτερική πολιτική, τείνει ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας κ.
Ισμαήλ Τζεμ, εμμένοντας στις πάγιες θέσεις της Άγκυρας. Σε συνέντευξη που
δόθηκε στην τουρκική εφημερίδα «Τέρκις Ντέιλι Νιούς» και δημοσιεύθηκε την
παραμονή της συνάντησης Τζεμ – Παπανδρέου στη Νέα Υόρκη, ο κ. Τζεμ διατείνεται
μεν ότι η Άγκυρα θέλει ειρήνη και φιλία με την Αθήνα, αλλά χωρίς να θυσιάσει
τα εθνικά της συμφέροντα.

Παράλληλα, ο κ. Τζεμ ασκεί κριτική στην αμερικανική πολιτική, υποστηρίζοντας
ότι η πολιτική αυτή είναι επιβλαβής για την ειρήνη στο Αιγαίο και καταλήγοντας
στο συμπέρασμα ότι «οι ΗΠΑ ακολουθούν μια πολιτική σαν να ήθελαν να
ενθαρρύνουν τις λανθασμένες πολιτικές της Ελλάδας».

Ειδική αναφορά κάνει ο κ. Τζεμ στο ζήτημα της «τρομοκρατίας», κατηγορώντας την
Ελλάδα ότι δεν λειτούργησε ως «υπεύθυνο κράτος» στην υπόθεση Οτζαλάν.

Ακόμη ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών στήριξε απόλυτα τη στάση του Ρ. Ντενκτάς
για το Κυπριακό και υποστήριξε ότι τα προβλήματα δημιουργούνται επειδή
υπάρχουν εξωτερικές πιέσεις και υποδείξεις. Και εξέφρασε αντιρρήσεις για τους
στόχους της πρωτοβουλίας της «G-8».

Ειδικότερα ο κ. Τζεμ, απαντώντας σε ερώτηση για τη στάση της Αθήνας στην
τουρκική πρόταση για την τρομοκρατία, ανέφερε:

«Αυτό που κάναμε ήταν δίκαιο και η διεθνής κοινή γνώμη αναγνωρίζει ότι έχουμε
δίκαιο. Αύριο-μεθαύριο θα έχουμε την απάντηση. Δεν βιαζόμαστε. Αν η απάντηση
είναι θετική, δεν θα είμαστε υπεραισιόδοξοι ότι όλα θα πάνε καλά ως το τέλος.
Αν είναι αρνητική, δική τους υπόθεση ο Οτζαλάν, η Ελλάδα πιάστηκε στα πράσα. Η
Ελλάδα έχασε την αξιοπιστία της. Όταν διώξαμε τον αρχιτρομοκράτη από τη Συρία
και υποχρεώσαμε την Ευρώπη να του κλείσει όλες τις πόρτες κατάμουτρα, η Ελλάδα
δεν έπραξε ως υπεύθυνο κράτος. Τώρα πληρώνουν το τίμημα για το χειρισμό της
υπόθεσης Οτζαλάν.

Τώρα, ως μεγάλη χώρα, θέλουμε να είμαστε φίλοι με την Ελλάδα. Μια χώρα 65
εκατομμυρίων κατοίκων όπως η Τουρκία δεν μπορεί να έχει εχθρική πολιτική
απέναντι σε μια χώρα 10 εκατομμυρίων όπως η Ελλάδα. Θέλουμε φιλία και ειρήνη.
Αλλά δεν μπορούμε να θυσιάσουμε τα συμφέροντά μας για χάρη της φιλίας και της ειρήνης».

Σχετικά με την ευρωπαϊκή πορεία της Τουρκίας, ο κ. Τζεμ κατηγόρησε την Αθήνα
για τη στάση της στα όργανα της Ε.Ε. υποστηρίζοντας:

«Εξαιτίας του ελληνικού βέτο δεν μπορούμε να έχουμε βελτίωση σ’ αυτό το
ζήτημα. Πριν από τη διάσκεψη της Κολωνίας, πίσω στο Κάρντιφ, η Ε.Ε. θα είχε
ανακηρύξει την Τουρκία υποψήφια προς ένταξη χώρα αν δεν ήταν το ελληνικό βέτο.
Ναι, έχουμε προβλήματα από την Ελλάδα.

Με υπευθυνότητα μιας μεγάλης χώρας επιλύουμε με διάλογο και ειρηνικό τρόπο τα
προβλήματά μας. Οι Ευρωπαίοι το βλέπουν. Στο παρελθόν ήμασταν θύματα της
ελληνικής προπαγάνδας ότι η Τουρκία ήταν εναντίον της συμφιλίωσης και τα
παρόμοια. Τώρα η Ευρώπη και όλος ο κόσμος βλέπει πως η Τουρκία είναι μια
ειρηνική χώρα που επιδιώκει το συμβιβασμό και τις ειρηνικές λύσεις στις
διαφορές της».

Αντίθετος εμφανίζεται ο κ. Τζεμ και στις διεθνείς πρωτοβουλίες (π.χ. «G-8»)
για την επίλυση του Κυπριακού. Απαντώντας σε σχετική ερώτηση ανέφερε μεταξύ άλλων:

«Δεν είναι εξελίξεις που εγκρίνουμε. Θέλουμε να σταθεροποιηθεί ειρηνική
ατμόσφαιρα στην Κύπρο. Αλλά δεν θα πρέπει να κάνουμε λανθασμένη αξιολόγηση στο
Κυπριακό. Πρώτα απ’ όλα, κατά κάποιο τρόπο δεν υπάρχει πρόβλημα στην Κύπρο.

Υπάρχουν δύο κράτη στο νησί. Και τα δύο έχουν δημοκρατική δομή.

Ένα από τα δύο, το τουρκοκυπριακό κράτος, ζει κάτω από άδικη μεταχείριση και
κάτω από οικονομικό εμπάργκο. Παρ’ όλα αυτά το κατά κεφαλήν εισόδημα των
κατοίκων της ΤΔΒΚ είναι υψηλότερο από το κατά κεφαλήν εισόδημα στην Τουρκία.
Οι πολίτες της ΤΔΒΚ είναι ευτυχισμένοι μ’ αυτή την κατάσταση και εμείς βάζουμε
τα δυνατά μας για να βελτιώσουμε την κατάσταση αυτή. Έτσι λοιπόν, στην
πραγματικότητα δεν υπάρχει πρόβλημα εκεί. Το ζήτημα είναι, μπορούμε να
αναπτύξουμε ένα μοντέλο που θα μπορούσε να φέρει κοντά τα δύο κράτη μέσω μιας
συμφιλίωσης των δύο λαών στο νησί;

Γίνονται προσπάθειες και υπάρχουν πρωτοβουλίες προς αυτή την κατεύθυνση.
Μερικές με καλή πρόθεση. Εμείς θέλουμε οπωσδήποτε να δημιουργηθεί ατμόσφαιρα
συμφιλίωσης στην Κύπρο. Αλλά στην ουσία δεν βλέπουμε να υπάρχει πρόβλημα εκεί.
Πού βρίσκεται το πρόβλημα; Το πρόβλημα δημιουργείται όπως στην παρούσα
περίπτωση, όταν υπάρχουν πιέσεις από το εξωτερικό και υποδείξεις. Αυτές οι
εξωτερικές πιέσεις κλιμακώνουν την κατάσταση και τείνουν να καταστήσουν τον
διακανονισμό πιο δύσκολο.

Τώρα βλέπω πως παρόμοιες έξωθεν πιέσεις ασκούνται πάλι και δεν νομίζω ότι θα
φέρουν αποτέλεσμα».