ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Μεταφορές και παρομοιώσεις

Καλοκαιράκι και η Ολυμπιακή βρίσκεται πάλι στο προσκήνιο. Μόνο που τούτη τη
φορά, για την υπερπροστατευτική μητέρα της, το ελληνικό Δημόσιο, και την
επίσημη εκπρόσωπό του, την κυβέρνηση, κάποιου είδους αντίστροφη μέτρηση έχει
πράγματι αρχίσει. Από Άγγλος ασθενής (τουλάχιστον αυτός βρήκε τον έρωτα), ο
κρατικός αερομεταφορέας κινδυνεύει να εξελιχθεί σε Δούρειο Ίππο.

Στο αμφίσημο πολιτικό κλίμα των ημερών, τυπικά μετεκλογικό και αποφορτισμένο
εν όψει διακοπών, αλλά και ήδη δυνάμει προεκλογικό, το ενδιαφέρον στρέφεται,
προσωρινά τουλάχιστον, στα λεγόμενα θέματα της καθημερινότητας. Πολιτικά με τη
βαθύτερη έννοια, αφού συνδέονται με την προσπάθεια των εκάστοτε εκλεγμένων
εκπροσώπων μας να συνεισφέρουν στην εν κοινωνία συμβίωσή μας, τα ζητήματα αυτά
συνήθως παραμένουν αφανή, απαλλαγμένα καθώς είναι από την τεχνητή «αίγλη» των
κινήσεων «μεγάλης πολιτικής» (όπως, για παράδειγμα, ένας «μυστικός δείπνος»
στο σπίτι ενός μέλους της εσωκομματικής αντιπολίτευσης). Όμως η επιρροή τους
στο πολιτικό σκηνικό, σε αυτό που ονομάζουμε περιρρέον κλίμα, είναι διαρκής. Ο
πολίτης, ακόμα και στην Ελλάδα των μεγάλων λόγων που λέγονται για να
ξεχασθούν, διαθέτει στο πολιτικό του αισθητήριο και ένα ζύγι για την πρακτική
αποτελεσματικότητα της κάθε κυβέρνησης ­ ιδίως όταν η ίδια την έχει αναγάγει
σε επίσημο στόχο. Το πρόβλημα είναι ότι στους τομείς της καθημερινότητας δεν
χωρεί «πολιτική ερμηνεία». Οι πολίτες νιώθουν την εξέλιξη των πραγμάτων
καλύτερα από αυτούς που υποτίθεται ότι τη διαμορφώνουν με τις αποφάσεις τους.

Αυτό ισχύει και στο πολύπαθο μέτωπο των μεταφορών ­ και ειδικώς των
αεροπορικών. Όσο κι αν επιθυμούν να μας πείσουν για το αντίθετο οι
υπερδραστήριοι στις διεκδικήσεις τους όχι όμως στην εργασία τους εκπρόσωποι
των εργαζομένων της, η Ολυμπιακή είναι, οριστικά φοβούμαι, καταδικασμένη στα
μάτια της ελληνικής κοινής γνώμης. Όχι από κανενός είδους ιδεολογική
προκατάληψη. Αλλά γιατί δεν έχει πείσει, όσο κι αν της έχουν δοθεί πάμπολλες
ευκαιρίες, ότι ενδιαφέρεται για το ίδιο πράγμα που απασχολεί τον πολίτη,
δηλαδή να του παράσχει τις υπηρεσίες για τις οποίες πληρώνει και όχι την
ταλαιπωρία την οποία, θέλοντας και μη, υφίσταται. Ανήκω σε αυτούς που θα
ανέχονταν ένας κρατικός αερομεταφορέας να μην ήταν συνολικά κερδοφόρος, αν
αυτό ήταν το τίμημα που έπρεπε να υποστεί για να μην αποκοπεί πλήρως το
Καστελλόριζο από την υπόλοιπη Ελλάδα (κι επειδή έχω πάει στο Καστελλόριζο,
ξέρω γιατί μιλώ). Όχι όμως να καλύπτεται πίσω από την κρατική του υπόσταση για
να προβαίνει στην πιο αναποτελεσματική και αδιάφορη για το κοινό διαχείριση.

Ο βαθμός ευθύνης της κυβέρνησης – επόπτη της, της διοίκησης – οδηγού της και
του προσωπικού – εργαλείου της εταιρείας είναι εξαιρετικά δύσκολο να
καθορισθεί με ακρίβεια αλλά και, σε τελική ανάλυση, λίγη σημασία έχει.
Αντίθετα, οι πολιτικές επιλογές που έχουν γίνει προσφέρονται για ορισμένα
αντικειμενικά συμπεράσματα. Το πρώτο είναι ότι η κυβέρνηση ­ και όχι μόνο η
παρούσα ­ έκανε κάθε δυνατή προσπάθεια να διασώσει την Ολυμπιακή υπό την
κρατική, ή έστω ημικρατική, μορφή της. Η προσπάθεια αυτή θα ήταν ίσως ακόμα
και αξιοθαύμαστη, αν έπειθε ότι βασιζόταν σε λόγους άλλους από τον φόβο
σύγκρουσης με μια πολύ περιορισμένη επαγγελματική ομάδα, που έχει όμως
ιδιαίτερα εκτεταμένα περιθώρια να βλάψει πολιτικά, καθώς γνωρίζει εκ των
προτέρων ότι μπορεί να βασίζεται στην εκάστοτε αντιπολίτευση. Το δεύτερο
αντικειμενικό συμπέρασμα είναι ότι το τελευταίο βήμα που έγινε, η καταφυγή
στις υπηρεσίες αλλοδαπού «μάνατζερ», ισοδυναμεί με παραδοχή ότι τα πολυδάπανα
«σχέδια σωτηρίας» που προηγήθηκαν πήγαν εντελώς χαμένα, αφού σκοπό ακριβώς
είχαν να σώσουν την Ολυμπιακή χωρίς έξωθεν βοήθεια. Το τρίτο συμπέρασμα
οφείλει να το βγάλει η κυβέρνηση και αφορά όχι μόνο την εικόνα αλλά και την
ταυτότητά της. Μήπως η ενασχόληση με τα καθημερινά προβλήματα, ακόμα και τούτη
την ύστατη ώρα, πρέπει να οδηγήσει σε πραγματικές τομές, ιδίως όταν η έλλειψή
τους ωθεί το κοινωνικό σώμα στα όρια της υπομονής του; Αλλιώς ο ασθενής (που
δεν είναι πια μόνο η Ολυμπιακή) αντί για τον έρωτα κινδυνεύει να βρει έναν
άδοξο θάνατο.

Ο δικηγόρος Κώστας Β. Μποτόπουλος είναι διδάκτωρ του Συνταγματικού Δικαίου.