ΟΝΕ υπό προϋποθέσεις βλέπει το ΔΝΤ

Προειδοποίηση για κινδύνους αναζωπύρωσης του πληθωρισμού, από το φθινόπωρο,
λόγω της πτώσης των επιτοκίων, απευθύνει το ΔΝΤ στην κυβέρνηση. Συνιστά
«σφιχτή» πολιτική δαπανών το 2000 και απελευθέρωση των αγορών τηλεπικοινωνιών
και ενέργειας

Θετικό μήνυμα για την ένταξη της Ελλάδας στην Οικονομική και Νομισματική Ένωση
αναμένεται ότι θα απευθύνει το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο στο προσχέδιο της
έκθεσής του, που θα παραδοθεί τη Δευτέρα στον υπουργό Εθνικής Οικονομίας κ.
Γιάννο Παπαντωνίου και τον διοικητή της Τραπέζης της Ελλάδος κ. Λουκά Παπαδήμο.

Χωρίς να αναφέρει ρητά ότι η Ελλάδα θα ικανοποιεί όλα τα κριτήρια για την
ένταξη στο τέλος του 1999, το προσχέδιο του ΔΝΤ θα επισημαίνει, σύμφωνα με
πληροφορίες, ότι οι πιθανότητες για την ένταξη είναι πολύ καλές. Η επιφύλαξη
που κρατά το ΔΝΤ οφείλεται στο ότι δεν έχουν ακόμη ανακοινωθεί οι προθέσεις
της κυβέρνησης για τη μείωση ή μη των έμμεσων φόρων το φθινόπωρο. Χωρίς τη
μείωση των έμμεσων φόρων, η ικανοποίηση του κριτηρίου του πληθωρισμού είναι
οριακή και συνεπώς δεν μπορεί να προεξοφληθεί η ένταξη.

Συγκεκριμένα, για τον πληθωρισμό, οι εκτιμήσεις του ΔΝΤ θα αναφέρουν, σύμφωνα
με πληροφορίες, ότι θα διαμορφωθεί στο 2,5-2,6% το 1999, αν δεν ληφθούν μέτρα
μείωσης των έμμεσων φόρων. Η πρόβλεψη αυτή δεν απέχει από την πρόβλεψη της
κυβέρνησης (2,5%, σύμφωνα με τις τελευταίες εκτιμήσεις). Οπωσδήποτε, όμως, το
ποσοστό αυτό μόνον οριακά καλύπτει το κριτήριο, δεδομένου ότι ο πληθωρισμός
στις άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ιδίως στις τρεις με τις καλύτερες
επιδόσεις, παραμένει σε πολύ χαμηλά επίπεδα.

Πάντως, παρά τη θετική εκτίμηση για τις προοπτικές ένταξης στην ΟΝΕ, το σχέδιο
της έκθεσης θα επισημαίνει και τους κινδύνους που διέκριναν τα στελέχη του ΔΝΤ
στη διάρκεια της δεκαήμερης επίσκεψής τους στην Αθήνα. Ο βασικότερος κίνδυνος
αφορά τη μελλοντική πορεία του πληθωρισμού από το φθινόπωρο και μετά και
κυρίως το 2000 και το 2001. Τα στελέχη του ΔΝΤ ανησυχούν, ειδικότερα, για τις
επιπτώσεις που θα έχει η νομισματική χαλάρωση, δηλαδή η πτώση των επιτοκίων
καθώς και η επαναφορά της δραχμής στην κεντρική της ισοτιμία των 353,109 δρχ.
το ευρώ.

Αύξηση ρευστότητας

Η προσαρμογή των επιτοκίων στα αντίστοιχα του ευρώ συνεπάγεται πτώση τους κατά
9 ποσοστιαίες μονάδες, ενώ και η δραχμή θα πρέπει να διολισθήσει κατά 9%,
περίπου, για να επανέλθει στην κεντρική της ισοτιμία. Αυτή η εξέλιξη, κατά το
ΔΝΤ, θα δημιουργήσει τεράστια αύξηση της ρευστότητας, με αποτέλεσμα να
ασκηθούν πιέσεις στον δείκτη του πληθωρισμού. Έτσι, μπορεί να έχουμε μια
καθοδική πορεία έως το φθινόπωρο, αλλά από κει και πέρα να αρχίσει ο δείκτης
να αυξάνεται.

Αυτή η πιθανότητα, μάλιστα, ενισχύεται από το γεγονός ότι τον Οκτώβριο θα
εξαντληθούν οι ευεργετικές επιπτώσεις στον πληθωρισμό από την περυσινή μείωση
των έμμεσων φόρων στα καύσιμα. Έτσι, τον μήνα αυτό θα υπάρξει μια αυτόματη
αύξηση του δείκτη, την οποία θα μπορέσει να αντισταθμίσει η κυβέρνηση μόνο αν
προχωρήσει σε νέα μείωση των έμμεσων φόρων, όπως σχεδιάζει. Το ίδιο θα συμβεί
τον Ιανουάριο, όταν θα εξαντληθούν οι επιπτώσεις της μείωσης του συντελεστή
ΦΠΑ στα τιμολόγια της ΔΕΗ.

Αυτό που προβληματίζει, στην πραγματικότητα, το ΔΝΤ ­ όπως, άλλωστε, και την
Τράπεζα της Ελλάδος ­ είναι η δυνατότητα όχι μόνο να πέσει, αλλά και να
διατηρηθεί ο δείκτης σε χαμηλά επίπεδα. Η Συνθήκη ορίζει με σαφή τρόπο ότι η
πτώση του πληθωρισμού πρέπει να είναι διατηρήσιμη. Επομένως, αν υπάρξει
αναζωπύρωση, είναι πιθανόν να απορριφθεί η ελληνική υποψηφιότητα για την ΟΝΕ,
ακόμη και αν έχει επιτευχθεί κάποια χρονική στιγμή ο στόχος.

Είναι σαφές ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αλλά και ­ κυρίως ­ η Ευρωπαϊκή Κεντρική
Τράπεζα δεν θα περιοριστούν στην εξέταση των μεγεθών έως το τέλος του 1999,
κλείνοντας τα μάτια στους πρώτους μήνες του 2000, αφού η αίτηση θα υποβληθεί
τον Μάρτιο. Αν οι πρώτοι αυτοί μήνες δείχνουν αρνητική πορεία του πληθωρισμού,
η κρίση των κοινοτικών οργάνων θα είναι αντίστοιχη.

Αβάσιμοι οι φόβοι

Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας, πάντως, πιστεύει ότι οι φόβοι αυτοί τού ΔΝΤ
είναι αβάσιμοι και ανέπτυξε τη σχετική επιχειρηματολογία του στα στελέχη του
Ταμείου. Υποστηρίζει, συγκεκριμένα, το υπουργείο ότι η πτώση των επιτοκίων θα
οδηγήσει σε περιορισμό της ρευστότητας ή, στη χειρότερη περίπτωση, σε ουδέτερο
αποτέλεσμα και πάντως όχι σε αύξηση. Και αυτό, γιατί η μείωση των επιτοκίων θα
περιορίσει το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών κατά ποσόν μεγαλύτερο από την
επέκταση των πιστώσεων των επιχειρήσεων. Συγκεκριμένα, επισημαίνεται ότι τα
περιουσιακά στοιχεία που κατέχουν οι ιδιώτες είναι περίπου 35 τρισ. δρχ.
(περίπου 20 τρισ. δρχ. οι καταθέσεις, 5 τρισ. δρχ. τα έντοκα γραμμάτια και
άλλα 10 τρισ. δρχ. τα ομόλογα). Αυτό σημαίνει, λένε τα στελέχη του ΥΠΕΘΟ, ότι
αν πέσουν τα επιτόκια κατά 4 μονάδες, θα υπάρξει μείωση διαθεσίμου εισοδήματος
κατά 1.400 δισ. δρχ., περίπου. Αντίθετα, η χρηματοδότηση του ιδιωτικού τομέα
είναι μόνο 13 τρισ. δρχ. Επομένως, όσο και αν επεκταθεί αυτή, δύσκολα θα
υπερκαλύψει τον περιορισμό του διαθεσίμου εισοδήματος των νοικοκυριών.

Σωστό μίγμα πολιτικής

Το ΔΝΤ υποστηρίζει και αναμένεται να επισημάνει στο επτασέλιδο προσχέδιο της
έκθεσής του ότι, για να περιορισθούν οι κίνδυνοι αυτοί, πρέπει να ακολουθηθεί
ένα σωστό μίγμα πολιτικής, που να περιλαμβάνει:

1 Αυστηρή δημοσιονομική πολιτική. Η μεγάλη εξοικονόμηση δαπανών για
τόκους, που αναμένεται να υπάρξει το 2000 λόγω της πτώσης των επιτοκίων,
πρέπει να αξιοποιηθεί για την περαιτέρω μείωση του ελλείμματος. Αν εφαρμοσθεί
επεκτατική πολιτική (σ.σ.: βλ. παροχές εν όψει εκλογών) θα δημιουργηθεί σοβαρό πρόβλημα.

2 Διαρθρωτικά μέτρα. Κατά την άποψη του ΔΝΤ, για να συγκρατηθούν οι
τιμές πρέπει να τονωθεί ο ανταγωνισμός. Αυτό μεταφράζεται σε κατάργηση των
κρατικών μονοπωλίων σε μια σειρά τομέων, όπως οι τηλεπικοινωνίες, η ενέργεια,
αλλά ακόμη και η ύδρευση και οι μεταφορές. Η εισαγωγή, όμως, του ιδιωτικού
τομέα στις συγκεκριμένες δραστηριότητες, ακόμη και αν την αποφάσιζε η
κυβέρνηση θα οδηγούσε σε πτώση της τιμής των μετοχών τών εν λόγω επιχειρήσεων,
που τώρα μετοχοποιούνται (ΟΤΕ) ή πρόκειται να μετοχοποιηθούν (ΔΕΗ).

Τα περιθώρια μείωσης των έμμεσων φόρων δεν είναι ανεξάντλητα, φέρονται να
υποστηρίζουν τα στελέχη του ΔΝΤ. Για να εξασφαλισθεί, επομένως, η
μακροπρόθεσμη σταθερότητα των τιμών πρέπει να γίνουν διαρθρωτικές παρεμβάσεις,
που θα αποκαταστήσουν συνθήκες ανταγωνισμού σε όλους τους τομείς της οικονομίας.

Οι φοροελαφρύνσεις

Επιφυλάξεις προβλέπεται, εξάλλου, να διατυπώνει το κείμενο του ΔΝΤ και ως προς
το περιεχόμενο των φορολογικών ελαφρύνσεων. Το ίδιο το ποσόν των 200 δισ. δρχ
που προορίζεται για το 2000 δεν φαίνεται να προβληματίζει τα στελέχη του, αφού
κινείται στα όρια του προγράμματος σύγκλισης. Όμως, σύμφωνα με πληροφορίες, τα
στελέχη του ΔΝΤ δεν θεωρούν σκόπιμη τη μείωση των φορολογικών συντελεστών για
τις επιχειρήσεις και του ανώτατου φορολογικού συντελεστή των φυσικών προσώπων.

Επίσης, ανησυχητική κρίνεται η αύξηση των δανειακών αναγκών των ΔΕΚΟ, οι
οποίες υπολογίζεται να ανέλθουν σε 553,6 δισ. δρχ. φέτος, σύμφωνα με τον
προϋπολογισμό, έναντι 83,97 δισ. δρχ. το 1997. Το γεγονός ότι το Δημόσιο
εγγυάται τα δάνεια για την κάλυψη των συγκεκριμένων αναγκών, δημιουργεί
κινδύνους για τον προϋπολογισμό τα επόμενα έτη.

Η αντιπροσωπεία του ΔΝΤ βρίσκεται στην Αθήνα εδώ και δέκα, περίπου, ημέρες,
στη διάρκεια των οποίων συναντήθηκε με την ηγεσία και στελέχη όχι μόνον
υπουργείων και υπηρεσιών του Δημοσίου, αλλά και του ιδιωτικού τομέα και της
Τραπέζης της Ελλάδος. Το κείμενο, που θα παραδώσει αύριο στον κ. Παπαντωνίου
και στον κ. Παπαδήμο θα είναι, βεβαίως, ανεπίσημο. Η επίσημη έκθεση του ΔΝΤ
αναμένεται να δοθεί στη δημοσιότητα τον Οκτώβριο.