Πέντε κανόνες προστασίας των επενδυτών

«Οι καλοί λογαριασμοί κάνουν τους καλούς φίλους» και ο πρόεδρος του
Χρηματιστηρίου Αξιών Αθηνών κ. Σπύρος Κουνιάκης συμβουλεύει τους επενδυτές να
κατοχυρώνονται στις χρηματιστηριακές τους συναλλαγές

Ο πρόεδρος του Χρηματιστηρίου Αξιών Αθηνών κ. Σπύρος Κουνιάκης εφιστά την προσοχή των επενδυτών σε βασικούς κανόνες, ώστε να κατοχυρώνονται στις χρηματιστηριακές συναλλαγές τους

Η απάτη στη Θεσσαλονίκη και η ανησυχία που προκάλεσε στην αγορά έδωσε την
ευκαιρία στις αρμόδιες αρχές να διαπιστώσουν ότι μερικοί επενδυτές δεν
γνωρίζουν τους κανόνες και τους τρόπους, με τους οποίους διασφαλίζονται από
τις χρηματιστηριακές συναλλαγές. Έδωσε, όμως, την ευκαιρία στους αρμόδιους να
διαπιστώσουν την έλλειψη ενημέρωσης, να την επισημάνουν και να πάρουν τα
κατάλληλα μέτρα.

Ενδεικτική ήταν η δήλωση του προέδρου του Χρηματιστηρίου Αξιών Αθηνών κ.
Σπύρου Κουνιάκη, κατά τις πρώτες ημέρες που είχε αποκαλυφθεί η απάτη. «Όπως με
διαβεβαιώνει η ελεγκτική εταιρεία, η χρηματιστηριακή εταιρεία είναι σε θέση να
εκκαθαρίσει όλες τις εκκρεμότητές της άμεσα και εμπρόθεσμα. Δεν υπάρχει
“άνοιγμα” στο χρηματιστηριακό σύστημα και δεν υπάρχει πρόβλημα με τους
επενδυτές που έχουν κάνει νόμιμες χρηματιστηριακές συναλλαγές. Πέρα, όμως, από
αυτό, θέλω να τονίσω πως οι επενδυτές χρειάζεται να καταλάβουν ότι πρέπει να
συναλλάσσονται με βάση τους κανόνες τους οποίους, αν δεν τους ξέρουν, να
φροντίσουν να τους μάθουν», είχε δηλώσει την Κυριακή, 6 Ιουνίου δηλαδή δύο
ημέρες μετά την αποκάλυψη της απάτης.

Ποιοι, όμως, είναι αυτοί οι κανόνες; Πού είναι γραμμένοι και πού μπορούν να
διαβάσουν οι επενδυτές τους κανόνες και τους τρόπους με τους οποίους
διασφαλίζονται; Στο σημείο αυτό πρέπει να διευκρινιστεί ότι δεν υπάρχει ένα
φυλλάδιο, για παράδειγμα, που να συγκεντρώνει όλα αυτά ή ­ έστω ­ ένας νόμος.
οι υποχρεώσεις και τα δικαιώματα των επενδυτών προκύπτουν από τους νόμους και
τις διατάξεις, οι οποίοι είναι πολλοί και διάσπαρτοι. Επομένως, πρέπει κάποιος
να διαβάσει πολύ για να καταλάβει μόνος του τι πρέπει να απαιτεί, για
παράδειγμα, από τον χρηματιστή του, ώστε να διασφαλίζεται. «Για τον λόγο
αυτό», αποκαλύπτει στην «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» ο πρόεδρος του Χρηματιστηρίου Αξιών Αθηνών
κ. Σπύρος Κουνιάκης, «σκεφτόμαστε να φτιάξουμε ένα φυλλάδιο, στο οποίο να
συγκεντρώσουμε τις σχετικές πληροφορίες».

Οι πέντε κανόνες

Πάντως, όπως επισημαίνει και ο ίδιος στην «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ», τα περισσότερα από αυτά
που πρέπει να γνωρίζει ένας επενδυτής απορρέουν από την κοινή λογική.

Ένα από τα βασικά πράγματα που πρέπει να προσέχει ο επενδυτής, όπως
επισημαίνουν και χρηματιστηριακά στελέχη, είναι να διενεργούνται οι πράξεις
και να εκτελούνται οι εντολές στο όνομα του επενδυτή μέσω της χρηματιστηριακής
εταιρείας. Δηλαδή, σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να μένουν οι εντολές σε
προφορικό επίπεδο ή να δίνονται τα χρήματα σε υπάλληλο χρηματιστηριακής
εταιρείας με το «ελεύθερο» να τα διαχειριστεί μόνος του.

Επίσης, δεν πρέπει να γίνονται προφορικές συμφωνίες για συγκεκριμένες
αποδόσεις σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Ούτε οι προφορικές συμφωνίες ούτε
και «σίγουρες» και συνήθως μεγάλες αποδόσεις δεν αποτελούν στοιχεία των
χρηματιστηριακών συναλλαγών, αλλά ούτε και της λειτουργίας της
χρηματιστηριακής αγοράς.

Πέραν, όμως, αυτών και με δεδομένο ότι ένας επενδυτής φροντίζει να
συναλλάσσεται με βάση τους κανόνες που διέπουν τη χρηματιστηριακή νομοθεσία,
θα πρέπει να υπάρχει το ενδιαφέρον και η στενή παρακολούθηση της εξέλιξης των
επενδύσεων και των χαρτοφυλακίων. Ο πελάτης πρέπει να φροντίζει να
ενδιαφέρεται για την πορεία των επενδύσεών του. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν
υπάρχει εμπιστοσύνη στη χρηματιστηριακή εταιρεία με την οποία συνεργάζεται.
Απλώς, πρέπει να υπάρχει συνεχές ενδιαφέρον και επαφή με την εταιρεία και με
την εξέλιξη της επένδυσή τους, αφού αποτελεί περιουσία όπως το σπίτι του.
«Όπως φροντίζουμε το αυτοκίνητό μας και το σπίτι μας, παρά τις ασφάλειες, το
γκαράζ κ.λπ. που μπορεί να διαθέτουμε, με τον ίδιο τρόπο πρέπει να
παρακολουθούμε τις επενδύσεις μας. Αυτό μπορεί να συμβάλει από την αποτροπή
λάθους μέχρι και στη σύλληψη μιας επενδυτικής ιδέας», λέει χαρακτηριστικά ένας χρηματιστής.

Οι κύριοι πέντε κανόνες οι εξής:

1 Τα χρήματα και οι τίτλοι κατατίθενται στη χρηματιστηριακή εταιρεία
και όχι στο όνομα κάποιου υπαλλήλου, όσο καλά κι αν τον γνωρίζουμε ή του
έχουμε εμπιστοσύνη. Είναι θέμα αρχής διότι οι καλοί λογαριασμοί κάνουν τους
καλούς φίλους και στη συγκεκριμένη περίπτωση τους καλούς συνεργάτες. Δεν
τίθεται θέμα εμπιστοσύνης. Με τον τρόπο αυτό διασφαλίζονται οι επενδυτές, οι
νόμιμες χρηματιστηριακές συναλλαγές και ταυτόχρονα δεν εκτίθεται ο υπάλληλος
σε τυχόν πρόβλημα που θα προκύψει.

2 Οι επενδυτές δεν κάνουν ποτέ προφορικές συμφωνίες, οι οποίες μάλιστα
να εγγυώνται σταθερές και μεγάλες αποδόσεις. Τέτοιου είδους συμφωνίες δεν
έχουν σχέση με το Χρηματιστήριο και με χρηματιστηριακές συναλλαγές. Είναι έξω
από το Χρηματιστήριο και, συνεπώς, δεν υπάρχει καμία διασφάλιση για αυτούς που
τις κάνουν.

3 Οι επενδυτές πρέπει να «ανησυχούν» οι ίδιοι και να ζητούν ενημέρωση
για την εξέλιξη του χαρτοφυλακίου τους. Ήδη, οι περισσότερες χρηματιστηριακές
εταιρείες στέλνουν σε τακτά χρονικά διαστήματα (π.χ. κάθε μήνα) την τρέχουσα
σύνθεση και αξία του χαρτοφυλακίου.

4 Οι επενδυτές να ελέγχουν εάν εκτελούνται ακριβώς οι εντολές που
δίνουν. Για παράδειγμα, εάν δοθεί εντολή πώλησης μετοχών, τότε σε τρεις μέρες
το πολύ θα πρέπει να έχουν κατατεθεί τα χρήματα από τη ρευστοποίηση στον
λογαριασμό καταθέσεων που έχει δηλωθεί στη χρηματιστηριακή εταιρεία. Εάν
περάσουν τρεις μέρες και δεν έχουν κατατεθεί τα χρήματα, ο επενδυτής πρέπει να
ελέγξει τι γίνεται.

5 Οι επενδυτές θα πρέπει, για κάθε εντολή που δίνουν, να έχουν και τα
αντίστοιχα αποδεικτικά, στα οποία να αναφέρεται το όνομά τους, ο κωδικός τους
και η χρηματιστηριακή εταιρεία. «Μερικοί δίνουν εντολές από το τηλέφωνο και
μετά πέντε μέρες μάς παραπονιούνται γιατί δεν εκτελέστηκε η εντολή ή μας λένε
ότι δεν το είχαν σκεφτεί καλά και επιθυμούν ακύρωση», λέει χαρακτηριστικά ένας
υπάλληλος από τμήμα εξυπηρέτησης πελατών μιας χρηματιστηριακής εταιρείας και
συμβουλεύει: «Μπορεί να γίνονται εξυπηρετήσεις τηλεφωνικώς. Όμως, πρέπει να
έρχονται οι επενδυτές στη χρηματιστηριακή εταιρεία ή να στέλνουν
εξουσιοδοτημένα άτομα και να υπογράφουν τα σχετικά παραστατικά για αγορές ή
πωλήσεις μετοχών και να καταθέτουν ή να παραλαμβάνουν οι ίδιοι τα χρήματα».

1 Ο επενδυτής διαλέγει τη χρηματιστηριακή εταιρεία και αποφασίζει να
γίνει πελάτης της. Έχοντας μαζί του την ταυτότητά του, τον Αριθμό Φορολογικού
Μητρώου και έναν λογαριασμό καταθέσεων, συμπληρώνει μία αίτηση με την οποία
ζητεί να δημιουργηθεί στο Σύστημα Άυλων Τίτλων Μερίδα Επενδυτή και Λογαριασμός
Αξιών στο όνομά του, και παρέχει δικαίωμα χρήσης (εξουσιοδότηση στη
χρηματιστηριακή εταιρεία). Ένα αντίγραφο αυτής της αίτησης διαβιβάζεται στο
Κεντρικό Αποθετήριο Αξιών Αθηνών, για να δημιουργηθεί ο κωδικός και να
γίνονται οι αγοραπωλησίες, και ένα αντίγραφο κρατάει ο επενδυτής. Σε αυτό το
έντυπο αναγράφεται και ο κωδικός του.

2 Συμπληρώνει ένα ακόμη έντυπο, το οποίο ονομάζεται σύμβαση παροχής
επενδυτικών υπηρεσιών. Σε αυτό το έντυπο συμπληρώνονται τα στοιχεία του πελάτη
(όνομα, αριθμός κωδικού πελάτη, ΑΦΜ, τραπεζικός λογαριασμός κ.λπ.) και
επισυνάπτονται όσα πρέπει να γνωρίζει ο επενδυτής για τις συναλλαγές και όσα
συμφωνούν οι δύο πλευρές (χρηματιστηριακή εταιρεία και πελάτης). Μεταξύ αυτών
είναι το κόστος συναλλαγών (προμήθειες, αμοιβές, έξοδα), η διάρκεια,
τροποποίηση και λήξη της σύμβασης και των συναλλακτικών σχέσεων τής
χρηματιστηριακής εταιρείας και του πελάτη, το εφαρμοστέο δίκαιο και οι γενικοί
όροι συναλλαγών.

3 Εάν δεν υπάρχουν οι σχετικοί όροι, κανόνες, έξοδα κ.λπ., ο πελάτης
απαιτεί να του δοθούν με κάθε λεπτομέρεια.

4 Όλα τα έγγραφα που υπογράφονται, πρέπει να διαβάζονται προσεκτικά
και να απαιτούνται οι απαραίτητες εξηγήσεις σε οτιδήποτε δεν φαίνεται εύκολα
κατανοητό. Οι χρηματιστηριακές εταιρείες και οι υπάλληλοί τους είναι
υποχρεωμένοι, αλλά και πρόθυμοι, να εξηγήσουν και να λύσουν οποιαδήποτε απορία.

5 Τα έγγραφα που υπογράφονται φέρουν οπωσδήποτε δύο υπογραφές: μία του
πελάτη και μία της χρηματιστηριακής εταιρείας.

6 Αντίγραφα των εγγράφων που υπογράφονται και από τις δύο πλευρές
παίρνει και ο πελάτης. Σε αυτά θα πρέπει, μεταξύ άλλων, να αναφέρονται τα
υποκαταστήματα, αλλά και οι τραπεζικοί λογαριασμοί της χρηματιστηριακής
εταιρείας (και όχι υπαλλήλου της).

7 Σε περίπτωση που καταθέσει ο πελάτης τίτλους στη χρηματιστηριακή
εταιρεία για φύλαξη ή για πώληση, τότε η εταιρεία πρέπει να δώσει στον πελάτη
μία απόδειξη παραλαβής τίτλων. Η απόδειξη αυτή φέρει αριθμό, ημερομηνία, ώρα,
την επωνυμία τής χρηματιστηριακής εταιρείας, το όνομα, τον κωδικό και τους
τίτλους στο όνομα τού πελάτη και δύο υπογραφές: του πελάτη και του ταμία της
χρηματιστηριακής εταιρείας.

8 Οποιαδήποτε εντολή (αγορά ή πώληση) θα πρέπει να συνοδεύεται και από
ένα αποδεικτικό έγγραφο υπογεγραμμένο και από τις δύο πλευρές (πελάτης και
χρηματιστηριακή εταιρεία).

9 Ο πελάτης πρέπει να ελέγχει και μόνος του εάν πραγματοποιήθηκε η
εντολή ελέγχοντας, για παράδειγμα, την κίνηση του τραπεζικού του λογαριασμού.
Σε περίπτωση που υπάρχει αναντιστοιχία, θα πρέπει να ενημερώνεται άμεσα η
χρηματιστηριακή εταιρεία, και μάλιστα γραπτώς.