ΠΡΟΣΩΠΑ Ένας μεγάλος ταξιδευτής

«Η ειρήνη στον πλανήτη στην αρχή της τρίτης χιλιετίας θα εξαρτηθεί όσο ποτέ
άλλοτε από τη γνώση και την κατανόηση των διαφόρων πολιτισμών του κόσμου».

Ρίσαρντ Καπουσίνσκι. Στη Γιουγκοσλαβία, δεν αρκεί να επισκευαστούν γέφυρες και δρόμοι…

Σ’ αυτό το συμπέρασμα έχει από καιρό καταλήξει ένας από τους σπουδαιότερους
Ευρωπαίους δημοσιογράφους, ο Πολωνός Ρίσαρντ Καπουσίνσκι. Και η πεποίθησή του
αυτή ενισχύθηκε από το τελευταίο ταξίδι του: τρεις μήνες στον Νείλο ­
Αίγυπτος, Σουδάν και Αιθιοπία ­ για να μαζέψει υλικό για το τελευταίο βιβλίο
του με θέμα την Αφρική, τη «μυστηριώδη ήπειρο» που τον γοητεύει κάθε φορά «με
τη φιλοξενία, τα χρώματα, τα πλούτη της».

Ο Καπουσίνσκι, 66 χρόνων, ξεκίνησε τη δημοσιογραφική σταδιοδρομία του από το
πολωνικό πρακτορείο ειδήσεων, το ΡΑΡ, από το οποίο παραιτήθηκε μετά το
πραξικόπημα του 1981. Συνέχισε όμως να αφηγείται πολέμους, επαναστάσεις και
δυστυχίες από κάθε γωνιά του πλανήτη και διακρίθηκε για τα διεθνή ρεπορτάζ του
στο «Τάιμ», το «Σπίγκελ», τη «Μοντ Ντιπλοματίκ». Αυτός ο μεγάλος ταξιδευτής
πιστεύει πως ο επόμενος αιώνας θα είναι ο αιώνας του Νέου Κόσμου και θεμελιώδη
σημασία για την ειρήνη θα έχει η αμοιβαία γνώση των διαφόρων πολιτισμών:
«Πολλοί λαοί δεν γνωρίζονται μεταξύ τους», λέει στην ιταλική «Κοριέρε ντέλα
Σέρα». «Ο κόσμος δεν ξέρει τίποτε για τον γείτονα, αφήνεται στα στερεότυπα και
στην άγνοια που εύκολα χρησιμοποιούνται για να σπείρουν το μίσος και τη
δυσπιστία, για να υποδαυλίσουν συγκρούσεις». Όπως συνέβη στα Βαλκάνια: «Εκεί
κάθε κάτοικος ορίζει την ταυτότητά του στη βάση του μίσους προς τον άλλο…
Πριν από 500 χρόνια έκαψαν το χωριό μου και δεν το ξέχασα. Πέρασαν πέντε
αιώνες και η νοοτροπία δεν έχει αλλάξει, δεν έχει γίνει ούτε βήμα προς τα
εμπρός. Αλλά ποιος το συζητάει; Είναι ένα πρόβλημα που σίγουρα δεν λύνεται
ούτε με τις βόμβες ούτε με ανθρωπιστική βοήθεια, ένα παράδειγμα των κινδύνων
που μπορεί να διατρέξουμε τον επόμενο αιώνα αν δεν προσπαθήσουμε να
καταλάβουμε τον πολιτισμό που δεν γνωρίζουμε, αν δεν παραδεχθούμε ότι ο κόσμος
μας είναι πολυπολιτισμικός, με πολιτισμούς ισότιμους, έστω κι αν διαφέρουν
μεταξύ τους».

Ο Ρίσαρντ Καπουσίνσκι πιστεύει πως αν απλώς επισκευαστούν γέφυρες και δρόμοι
στη Γιουγκοσλαβία και δεν γιατρευτούν οι πληγές στην ψυχή, οι εχθροπραξίες θα
επαναληφθούν με κάποιαν άλλη μορφή. Διαπιστώνει ωστόσο και μια «παράδοξη» τάση
που έχει επιπτώσεις και στο δημοσιογραφικό επάγγελμα: «Από τη μια πλευρά
έχουμε γίνει ένα παγκόσμιο χωριό, διαθέτουμε άπειρα δεδομένα για τον κόσμο,
από την άλλη ο λαός ενδιαφέρεται όλο και λιγότερο για ό,τι συμβαίνει πέρα από
τα εθνικά του σύνορα. Ίσως τελικά το ανθρώπινο μυαλό να μην είναι σε θέση να
χωρέσει ένα τόσο μεγάλο κόσμο…».