ΔΡΟΜΟΙ

… βρισκόταν ένα από τα πιο όμορφα τοπία της Γαλλίας. Εκεί, στην Αριέζ, όπου
μια δεντροσειρά από εκατό αιωνόβια δέντρα στόλιζε τον δρόμο που βγάζει από την
πόλη. Σήμερα δεν υπάρχουν πια. Ούτε αυτά ούτε άλλα 15.000 δέντρα που στόλιζαν
τους δρόμους της Γαλλίας. Άλλα 6.000 έχουν «καταδικαστεί» σε θάνατο. Είναι τα
δέντρα που είχε φυτέψει κάποτε ο Ναπολέων για να πορεύονται οι στρατιές του
στον ίσκιο τους. Σήμερα, το γαλλικό κράτος τα κόβει, γιατί πέφτουν πάνω τους
και σκοτώνονται οι οδηγοί. Οι οικολόγοι προσπαθούν να τα σώσουν. Τα δέντρα,
λένε, δεν μεθούν, δεν τρέχουν, δεν κάνουν στραβοτιμονιές. Γιατί να πρέπει να
αποκοπούν όλοι οι Γάλλοι από ένα κομμάτι του παρελθόντος τους, μονάχα επειδή
σήμερα κάποιοι θέλουν να ζουν το παρόν σαν εφιάλτη;

… είναι ένας εφιάλτης από τον οποίο θέλουμε πάντα να ξυπνήσουμε. Το είπε ο
Νίτσε και το ξανάπε αργότερα ο Τζέιμς Τζόις. Αυτός ο εφιάλτης βαραίνει σήμερα
πάνω στους ανθρώπους και τους λαούς όσο ποτέ άλλοτε. Ο Νίτσε δεν κρύβει τη
ζήλεια του για τα ζώα, που ζουν μόνο κάθε στιγμή, χωρίς να κουβαλούν μαζί τους
κανένα βάρος από το παρελθόν. Αντίθετα, ο άνθρωπος πάντα θυμάται, πάντα
δείχνει να του ξεφεύγει μέσα από τα χέρια η θεία ευλογία της λήθης. Σήμερα,
ολοένα και συχνότερα επιστρέφουν τα φαντάσματα από το παρελθόν, για να
σκορπίσουν κι άλλο τρόμο και θάνατο στον κόσμο.

… για να εξηγήσουν τον πόλεμο στο Κοσσυφοπέδιο και τα εθνικά μίση που
χωρίζουν τους βαλκανικούς λαούς, πως οι απαρχές τους είναι ιστορικές,
αιματηρές μάχες που έγιναν πριν από πολλούς αιώνες. Γράφει ο Ίβο Άντριτς στη
«Γέφυρα του Δρίνου» για τα παρακάλια ενός δύστυχου Βόσνιου την ώρα που
ετοιμάζονται να τον ανασκολοπίσουν οι Τούρκοι. Κάθε λέξη, κάθε αράδα, αντηχεί
σαν το σφυρί, που σπρώχνει τον μυτερό πάσσαλο μέσα στην ανθρώπινη σάρκα με
σατανική ακρίβεια, χωρίς να θίγει κανένα ζωτικό όργανο, έτσι που να παρατείνει
το μαρτύριο. Μα και στο μυθιστόρημα του Ισμαήλ Κανταρέ «Τύμπανα στη βροχή»,
που ζωντανεύει τις επικές μάχες Τούρκων και Αλβανών του δέκατου πέμπτου αιώνα,
κυριαρχεί μια παράξενη και πνιγηρή ατμόσφαιρα θανάτου, σαν κι αυτή που
βαραίνει σήμερα στα Βαλκάνια. Σήμερα που η φρίκη από το παρελθόν χρησιμεύει
για να δικαιολογεί τη σύγχρονη φρίκη. Αν αυτός είναι ο ρόλος που έχει
εμπιστευτεί ο άνθρωπος στην Ιστορία ­ να δικαιολογεί, να συγχωρεί ­
καταλαβαίνει κανείς πώς και γιατί αυτή χειραγωγείται κάθε τόσο για να φοριέται
σαν μια βολική ενδυμασία.

… της Ιστορίας προτείνει ο Πάολο Μιέλι στο βιβλίο του «Η Ιστορία, οι
Ιστορίες», έτσι που να μην είναι πια εφιάλτης για τους ανθρώπους. Γιατί θα
πρέπει άραγε, αναρωτιέται, οι νεώτερες γενιές να κληρονομούν εσαεί τη δυστυχία
της; Μια άλλη ανάγνωση μπορεί να είναι ένας άλλος τρόπος σκέψης, όχι βέβαια
εξω-ιστορικός, γιατί κάτι τέτοιο θα ήταν αδύνατον, αλλά που να μπορεί να
ελέγχει την Ιστορία, έτσι που να ξαλαφρώνει τους λαούς και τους ανθρώπους από
τη δυστυχία που φέρνουν οι υπερβολές της.