Πολεμοχαρείς διανοούμενοι

Στις πρώτες ημέρες της ειρήνης, πρέπει να αναλύσουμε τον εφιάλτη που
περάσαμε, που ήταν επίσης εφιάλτης για τη διανόηση.

Η ανάγνωση των παρεμβάσεων του Μπερνάρ-Ανρί Λεβί, του Αντρέ Γκλικσμάν και
μερικών άλλων, τους οποίους αυτοί οι πρώην νέοι φιλόσοφοι στρατολόγησαν πίσω
από το πολεμικό τους λάβαρο, εύκολα πείθει τον έστω και ελάχιστα
αποστασιοποιημένο ότι τα ίδια δολώματα με το 1914 άρχισαν, μέσα σε μια άνοιξη,
να λειτουργούν και πάλι.

Ο πολεμικός τόνος ορισμένων διανοουμένων μάς έκανε πράγματι να επιστρέψουμε
στο θέρος του 1914. Μέσα σ’ αυτό το κλίμα επιθετικότητας, δεν θα συναντήσουμε
παρά τον Ρεζίς Ντεμπρέ να επιδικνεύει θάρρος ανάλογο του Ζορές. Είδαμε και
πάλι τους διανοούμενους να πιάνονται στο δόλωμα των όπλων! Συχνά οι ίδιοι που
πολέμησαν με την πένα στο χέρι το κοινωνικό κίνημα του Δεκμεβρίου του 1995,
αποκάλυψαν στην περίσταση αυτή τον κομφορμισμό τους και ζητούσαν πόλεμο,
επέμβαση στο έδαφος του Κοσόβου. Λησμονώντας όλα τα μαθήματα του 20ού αιώνα
σχετικά με τον πόλεμο, στράφηκαν προς αυτόν με αισιοδοξία, σχεδόν χαρούμενα,
ανέμελα, σαν προς ένα νέον ήλιο. Τον είδαν με το ίδιο μάτι που οι
τριτοκοσμικοί προκάτοχοί τους έβλεπαν τους εθνικοαπελευθερωτικούς πολέμους
(αλλά, κατά την άποψή τους, το στρατόπεδο των καλών άλλαξε). Κυρίως όμως, τον
είδαν με το ίδιο μάτι με τους προκατόχους μας προ του 1914. Χωρίς να αρνείται
κανείς τα βάσανα των Κοσοβάρων, τα εγκλήματα που διαπράχθηκαν από τους
Σέρβους, είναι σημαντικό να αναρωτηθεί γι’ αυτό τον ελαφρύ τόνο που
χρησιμοποιήθηκε σ’ ένα κάλεσμα σε πόλεμο. Σε πολλές παρεμβάσεις τους,
διανοούμενοι εξέφραζαν μια ανακούφιση επειδή ανέκτησαν το δικαίωμα να
επιθυμούν τον πόλεμο καθώς και για την ίδια τη δυνατότητα του πολέμου. Ο
πόλεμος ως πηγή ενθουσιασμού, μέθη διά της ισχύος διά πληρεξουσίου! Να μπορείς
και πάλι να προσεύχεσαι στον θεό Άρη, και μάλιστα χωρίς τύψεις συνείδησης! Η
τερατολογία του ηθικού πολέμου αποκαλύπτεται πολύ κοντινή μ’ εκείνη του
εκπαιδευτικού πολέμου κατά Τρότσκι. Σκοπός του ήταν, λέει, να δώσει ένα μάθημα
ηθικής στους Σέρβους! Να τους εκπαιδεύσει ­ κάτω από τις βόμβες ­ στα
ανθρώπινα δικαιώματα!

Αντίθετα με ό,τι γράφτηκε εδώ κι εκεί, δεν είναι ο Ρεζίς Ντεμπρέ που
κατατάσσεται στην κατηγορία των «ρεβιζιονιστών»: είναι όλοι οι πολεμοχαρείς
διανοούμενοι που έπαθαν αμνησία όσον αφορά τα τρομερά μαθήματα αυτού του
αιώνα. Ο αιώνας μας κατέστησε τον πόλεμο απολύτως αθέμιτο: αυτό το προφανές
είναι που πολλοί «αναθεωρούν» με μια υπερβολική πνευματική ελαφρότητα.

Δύο τιτάνιοι μηχανισμοί σημάδεψαν με την πύρινη υπογραφή τους αυτόν τον
σιδηρούν αιώνα: ο σοσιαλισμός (ή κομμουνισμός) και ο πόλεμος. Καθώς οι
διανοούμενοί μας έχουν ξεχάσει ακόμη και την ιδέα του σοσιαλισμού (αμνησία που
τους οδηγεί να δικαιολογούν τον πιο αρπακτικό καπιταλισμό, την οικονομική
φρίκη), ετοιμάζονται τώρα να ξεχάσουν τη μεταμόρφωση της ουσίας του πολέμου
που καταγράφηκε τον 20ό αιώνα.

Ο Ρομπέρ Ρεντεκέρ είναι φιλόσοφος, μέλος της συντακτικής επιτροπής
της επιθεώρησης «Temps Modernes».