Βουβό το κέντρο Τύπου της δίκης

ΜΟΥΔΑΝΙΑ

Θα μπορούσε να χαρακτηριστεί μια κακοστημένη φάρσα, αν δεν περιείχε έντονα
το στοιχείο της τραγωδίας.

Εκείνη η ομάδα των συγγενών των θυμάτων του ΡΚΚ, που μεταφέρονταν κάθε πρωί
και κάθε απόγευμα με αστυνομικά λεωφορεία στην παραλία για να αποχαιρετήσουν
και να υποδεχτούν όσους είχαν κληρωθεί να παρακολουθήσουν τη δίκη στο
νησί-φυλακή Ιμραλί, θύμιζε χορό αρχαίας τραγωδίας. Ο τρόπος της εκμετάλλευσης
του ανθρώπινου πόνου όμως; Με αεροπλάνα και βαπόρια και με τους φίλους τους
παλιούς… Συνέπεσε να συνταξιδέψουμε με την αντιπροσωπεία της ΕΣΗΕΑ που ήθελε
να διαπιστώσει επιτόπου τις συνθήκες κάτω από τις οποίες οι απεσταλμένοι των
ελληνικών μέσων ­ αλλά και οι άλλοι δημοσιογράφοι γενικότερα ­ κάλυπταν τη
«δίκη του αιώνα», όπως την χαρακτηρίζει ο τουρκικός Τύπος. Από το αεροδρόμιο
της Πόλης, με ταξί στα Μουδανιά (μεσολαβεί διαδρομή με φέριμπόουτ για να
περάσουμε στη Γιάλοβα), κι από εκεί οδικώς ως τον προορισμό μας χρειάστηκαν
κάπου πέντε ώρες. Όσο για την παρακολούθηση της δίκης, ούτε λόγος να γίνει.
Είχε καθοριστεί από την αρχή ότι στο νησί θα μπορέσουν να πάνε μόνο οι μόνιμοι
ανταποκριτές στην Τουρκία και την κάλυψη θα κάνει αποκλειστικά το κρατικό
τουρκικό κανάλι. Οι εικόνες που μεταδόθηκαν, όμως, ήταν αποκλειστικά από την
πρώτη μέρα της δίκης.

Στην ομάδα των δώδεκα Τούρκων και οκτώ ξένων δημοσιογράφων που καθημερινά
παρακολουθούσαν τη δίκη, θα πρέπει να συμπεριληφθούν οι απεσταλμένοι του CNN
και των New York Times, που είχαν το προνόμιο να πηγαίνουν καθημερινά στο
Ιμραλί. Όπου όμως δεν επιτρεπόταν να φέρεις ούτε στυλό. (Ούτε λόγος να γίνεται
για μαγνητόφωνο ή φωτογραφική μηχανή). Με μολύβι και χαρτί εφοδιάζονταν από
τις τουρκικές αρχές.

Αντιπροσωπεία της ΕΣΗΕΑ

Κέντρο Τύπου. Με φόντο την τουρκική σημαία και το πορτρέτο του Μουσταφά Κεμάλ

Κατά την άφιξή τους στο κέντρο Τύπου, οι συνάδελφοι Δημήτρης Τσαλαπάτης και
Σοφία Βούλτεψη επέμειναν ότι στη διαπίστευση πρέπει να αναγράφεται ότι είναι
μέλη του Συμβουλίου της ΕΣΗΕΑ και όχι απεσταλμένοι της εφημερίδας όπου
εργάζονται. Πράγμα που τελικά πέτυχαν. Για να γίνουν έτσι οι πρώτοι και
μοναδικοί παρατηρητές δημοσιογραφικής συνδικαλιστικής οργάνωσης που διαπίστωσε
τις απαράδεκτες συνθήκες μη ενημέρωσης κάτω από τις οποίες προσπαθούσαν οι
συνάδελφοι απεσταλμένοι των άλλων μέσων να καλύψουν μια δίκη που το σενάριό
της είχε γραφεί εδώ και καιρό στο τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών. Απέναντι από
το ξενοδοχείο «Μοντάνια», δίπλα στο λιμάνι των Μουδανιών, στο υπόγειο ενός
νεότευκτου ξενοδοχείου ­ χωρίς όνομα ­ ήταν το «κέντρο Τύπου».

Μια αίθουσα με λευκούς τοίχους και τραπέζι με λευκά τραπεζομάντιλα αλλά και
καρέκλες με λευκά καλύμματα αποτελούσαν το φόντο μιας καφκικής ατμόσφαιρας, με
μια τουρκική σημαία κρεμασμένη στον ένα τοίχο να σπάει το φόντο του λευκού,
ενώ η μόνη διακόσμηση στους τοίχους η απαραίτητη (σε όλους τους δημόσιους
χώρους) φωτογραφία του Μουσταφά Κεμάλ. Στο αεροδρόμιο της Κωνσταντινούπολης
περίμεναν την αντιπροσωπεία της ΕΣΗΕΑ και αυτό φάνηκε από τον έλεγχο διαβατηρίων.

Στην είσοδο των Μουδανιών, το αυτοκίνητο που μετέφερε την αντιπροσωπεία της
ΕΣΗΕΑ οδηγήθηκε σε μια άκρη από το αστυνομικό μπλόκο για να γίνει η απαραίτητη
συνεννόηση με υψηλότερο κλιμάκιο, πριν επιτρέψουν να περάσει.

Μη ενημέρωση…

Στο κέντρο Τύπου, οι φρουροί δεν επέτρεπαν αρχικά την είσοδό μας, επειδή δεν
είχαμε την απαραίτητη κάρτα διαπίστευσης – εισόδου, την οποία φορούσαν όλοι οι
ανταποκριτές. Αμέσως όμως εμφανίστηκε μια εξυπηρετικότατη υπάλληλος της
γραμματείας ­ προφανώς ειδοποιημένη ­ για να φροντίσει για τη διαπίστευσή μας.
Η κάρτα του απεσταλμένου των «ΝΕΩΝ» ήταν ήδη έτοιμη μια και η διαδικασία
διαπίστευσης είχε ξεκινήσει σχεδόν είκοσι μέρες πριν από την έναρξη της δίκης.
Για τους δύο εκπροσώπους της ΕΣΗΕΑ, όμως, απαιτήθηκε αρκετή ώρα.

Στο κατάλευκο κέντρο Τύπου διαπιστώσαμε την αγαστή συνεργασία των Ελλήνων και
των Ιταλών δημοσιογράφων, που κάθονταν σε διπλανά τραπέζια και μοιράζονταν τις
πληροφορίες.Αυτός άλλωστε ήταν και ο εγκυρότερος τρόπος ενημέρωσης. Δεν υπήρχε
κάποιος εκπρόσωπος να δίνει κάποια στιγμή πληροφορίες για την εξέλιξη της
δίκης. Όποιος γνώριζε τουρκικά μπορούσε να ακούσει τα δελτία ειδήσεων των
τουρκικών καναλιών, από τις δύο τηλεοράσεις που υπήρχαν στην αίθουσα του
κέντρου Τύπου. Ή να διαβάσει τα σύντομα τηλεγραφήματα του πρακτορείου Ανατολή,
που περιέγραφαν την εξέλιξη της δίκης. Δελτία Τύπου στα αγγλικά και γαλλικά
εκδίδονταν πολύ αργά το απόγευμα και περιείχαν περίληψη όσων είχαν μεταδοθεί
από το τουρκικό πρακτορείο ειδήσεων ­ με έμφαση στα ζητήματα που ήθελαν να
τονιστούν. Το παράδοξο είναι πως στο κέντρο Τύπου έφθαναν μόνο οι ειδήσεις που
αφορούσαν «διεθνείς επιπλοκές». Χαρακτηριστική είναι η δήλωση απεσταλμένου
ιταλικής εφημερίδας: «Νόμισα πως ήρθα να παρακολουθήσω τη δίκη του Οτζαλάν και
παρακολουθώ τη δίκη της Ελλάδας». Ωστόσο η δίκη Οτζαλάν φάνηκε πως είχε και
άλλους αποδέκτες. Έπρεπε, βλέπετε, να κλείσουν και κάποιοι άλλοι λογαριασμοί.
Στο εσωτερικό αυτή τη φορά. Αποκαλυπτικό είναι το άρθρο του Ιλνούρ Τσεβίκ στην
αγγλόφωνη «Τέρκις Ντέιλι Νιουζ» της Πέμπτης, 3 Ιουνίου. Τίτλος του: «Οι
αποκαλύψεις Οτζαλάν κρύβουν συγκεκριμένη συνωμοσία».

«Πρώτη μας εντύπωση ήταν ότι ο Οτζαλάν τα ξέρασε όλα, αλλά καθώς οι μέρες
περνούσαν καταλάβαμε πως ο τρομοκράτης ηγέτης έκανε καλά υπολογισμένες
δηλώσεις για να ενοχοποιήσει συγκεκριμένα πρόσωπα», γράφει ο Τσεβίκ. «…
Έμοιαζε να επιλέγει τα “θύματά του” με έναν καλά υπολογισμένο τρόπο,
προσπαθώντας να εκθέσει κόσμο που δεν είναι και τόσο αρεστός στην Τουρκία των
ημερών μας… Όπως ο αποθανών πρόεδρος Τουργκούτ Οζάλ, για παράδειγμα, για τον
οποίο είπε πως προσπάθησε να έρθει σε επαφή μαζί του στις αρχές του 1990.
Υποστήριξε ο Οτζαλάν ακόμα ότι ο πρώην πρωθυπουργός Μεσούτ Γιλμάζ προσπάθησε
να επικοινωνήσει επίσης μαζί του, μέσω του συγγραφέα Αλέβ Αλαντλί. Τα ίδια και
για τον πρώην ηγέτη του Κόμματος Ευημερίας Νετζμεντίν Ερμπακάν, που του είχε
στείλει δύο επιστολές την εποχή που ήταν πρωθυπουργός. Ο Οτζαλάν ισχυρίστηκε
μάλιστα ότι τις επιστολές εκείνες του είχε μεταφέρει ο αρθρογράφος Ιλνούρ
Τσεβίκ» (ο συντάκτης του άρθρου). «Όλοι αυτοί οι ισχυρισμοί είναι
καταπληκτικοί ­ υποστηρίζει ο Τσεβίκ στο άρθρο του. Πρώτα απ’ όλα ο Ερμπακάν
ποτέ δεν συζήτησε μαζί μου παρόμοιο ζήτημα… Αλλά θα έστελνε ποτέ ο σώφρων
πολιτικός Ερμπακάν επιστολές με την υπογραφή του προς τον αρχηγό των
τρομοκρατών χωρίς να γνωρίζει πού θα καταλήξουν; Ή μήπως οι Γιλμάζ και Οζάλ θα
προσπαθούσαν να έρθουν σε επαφή μαζί του;».

Όταν όμως υπάρχουν Τούρκοι αρθρογράφοι που διαψεύδουν τις δηλώσεις Οτζαλάν για
Τούρκους πολιτικούς, γιατί αποδέχονται ως αληθινά όσα καταμαρτυρεί εναντίον
των Ελλήνων πολιτικών;

Αποχώρηση με οργή

Την Πέμπτη εγκατέλειψαν τα Μουδανιά ­ αγανακτισμένοι ­ οι περισσότεροι
ανταποκριτές των ελληνικών εφημερίδων. Παρέμειναν μόνο δυο-τρία ελληνικά
τηλεοπτικά συνεργεία. Και οι Ιταλοί. Οι Ιταλοί απεσταλμένοι γνώρισαν την
τουρκική παραπληροφόρηση από πρωθυπουργικό στόμα. Έτσι βγήκε ο Μπουλέντ
Ετζεβίτ και είπε πως απόδειξη τού ότι η διεξαγωγή της δίκης είναι άψογη, είναι
πως έφυγαν οι Ιταλοί δημοσιογράφοι. Αποτέλεσμα ήταν να διακηρύξουν οι
απεσταλμένοι των ιταλικών μέσων ότι παραμένουν και θα παραμείνουν εκεί ώσπου
να ολοκληρωθεί η δίκη. Και έβλεπαν περίλυποι την αποχώρηση των Ελλήνων. Πριν
ολοκληρωθεί η πρώτη εβδομάδα, η αίθουσα του κέντρου Τύπου καθημερινά άδειαζε,
μια και, όπως αποδείχθηκε, δεν γίνεται να καλύψεις τη δίκη στο Ιμραλί από τα Μουδανιά.

Οι δικηγόροι του Αμπντουλάχ Οτζαλάν, σε συνέντευξη Τύπου χθες στην
Κωνσταντινούπολη, κατήγγειλαν το δικαστήριο, τα τουρκικά Μέσα, καθώς και τις
οικογένειες των θυμάτων του πολέμου εναντίον του ΡΚΚ, ότι αγωνίζονται να
εξοντώσουν την ομάδα των συνηγόρων. Την Παρασκευή, οι συνήγοροι δεν είχαν
παρουσιαστεί στην αίθουσα του δικαστηρίου, μια και τους είχαν προειδοποιήσει
να εγκαταλείψουν τα ξενοδοχεία που διέμεναν στα Μουδανιά και την Προύσα, λόγω
των απειλών που είχαν δεχθεί οι ξενοδόχοι από εξτρεμιστικά στοιχεία. Η
τουρκική κυβέρνηση ανακοίνωσε κατόπιν ότι διατέθηκαν στους συνηγόρους και στα
μέλη της οικογενείας του Οτζαλάν παραθεριστικές κατοικίες τραπεζικού οργανισμού.

Στους συνηγόρους έχει επιτραπεί να συναντώνται με τον Οτζαλάν δύο ώρες την
εβδομάδα, και πάντοτε παρουσία δύο μασκοφόρων φρουρών. Όσο για το
κατηγορητήριο, ενημερώθηκαν μερικές ημέρες πριν αρχίσει η δίκη.

Όλα τα αιτήματά τους στο δικαστήριο έχουν απορριφθεί, συμπεριλαμβανομένου και
αυτού να κληθούν να καταθέσουν Κούρδοι θύματα του πολέμου. «Πώς να
παραδεχθούμε ότι υπάρχει πόνος από τη μια μεριά, και να κλείνουμε τα μάτια για
την άλλη;», είπε ο δικηγόρος Ντογκάν Ερμπάς στη συνέντευξη Τύπου.

Η ομάδα των συνηγόρων κατηγορεί επίσης τον τουρκικό Τύπο πως δημιουργεί κλίμα
εναντίον του Οτζαλάν, αποκαλώντας τον «τρομοκράτη» και «σφαγέα παιδιών».

Η δίκη επαναλαμβάνεται αύριο, και οι δικηγόροι είπαν πως θα ζητήσουν αναβολή
ενός μηνός προκειμένου να προλάβουν οι ίδιοι όσο και ο κατηγορούμενος να
ανατρέξουν στις χιλιάδες σελίδες με τα στοιχεία.