ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Αλβανοί και Ιανοί

Άλλο ένα μεγάλο θέμα που καθόλου δεν συζητήθηκε στην απογοητευτική προεκλογική
εκστρατεία που διανύουμε: η σχέση μας με τον «άλλο», τον αναγκαστικό
συνοδοιπόρο στη συναρπαστική περιπέτεια της υποχώρησης των συνόρων ­ και όχι
μόνο εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Αυτό που αρνούνται ή φοβούνται να συζητήσουν οι πολιτικοί μας και που
δειλιάζουν ή δεν είναι σε θέση να τους ρωτήσουν τα μέσα ενημέρωσης, το έφερε
με τον πιο γλαφυρό τρόπο μπροστά στα μάτια μας η επικαιρότητα, το μεγάλο αυτό
­ ακόμα και για τους σκασιάρχες ­ σχολείο πολιτικής αγωγής. Σε διάστημα λίγων
ημερών, δύο περιστατικά, με πρωταγωνιστές τους Έλληνες ως κοινωνικό σύνολο και
δύο Αλβανούς, ενταγμένους, εκόντως-ακόντως, στο ίδιο σύνολο, μας έφεραν
αντιμέτωπους με τις φοβίες, τις προκαταλήψεις, τις ευαισθησίες μας ­ με τον
ίδιο μας τον συλλογικό εαυτό.

Το πρώτο περιστατικό, το λιγότερο τραγικό, είναι ίσως το πιο ανησυχητικό για
όποιον δεν θέλει να είναι τιμητής αλλά διακατέχεται από την αγωνία του
κοινωνικού ανθρώπου. Πρόκειται για την ιστορία χωρίς χάπι εντ, αλλά και χωρίς
τέλος γενικώς, του επονομασθέντος «Καζανόβα της Στυλίδας». Νεαρός Αλβανός,
ευσταλής, αν κρίνουμε από τη δικαστηριακή φωτογραφία του, με κάπως βουκολικά
πάντως κριτήρια, αλλά «τουλάχιστον» άμεμπτος, κατά γενική παραδοχή, στην
κοινωνική συμπεριφορά του («δεν πείραξε ποτέ κανέναν», σαν να συνιστούσε αυτό
τεράστια έκπληξη), προσήχθη ενώπιον της Ελληνικής Δικαιοσύνης, δικάσθηκε και
απελάθηκε (αυτό βέβαια ουδόλως σημαίνει ότι σήμερα αποκλείεται να βρίσκεται
ξανά ανάμεσά μας, ή μάλλον ανάμεσά τους), επειδή κρίθηκε ότι «διετάρασσε την
δημοσίαν τάξιν». Ο λόγος; Μέγα, κατά τις ενδείξεις, πλήθος ευυπολήπτων και
συνήθως νυμφευμένων γυναικών είχε πέσει ή είχε γαντζωθεί στα δίχτυα μιας
ερωτικής γοητείας, που ο καλός Θεός μοίρασε, φαίνεται, ο αφελής χωρίς να
νοιάζεται ούτε για την εθνικότητα ούτε για την κοινωνική κατάσταση του
εκλεκτού. Η αλβανική υπηκοότητα, ή μάλλον στάμπα, στάθηκε εδώ το πρόσφορο μέσο
για τον διοικητικό κολασμό μιας συμπεριφοράς που δεν περιέκλειε το παραμικρό
στοιχείο παρανομίας. Ονομάζοντας «δημόσια τάξη» τη διατάραξη της ιδιωτικής
γαλήνης ορισμένων, δικαίως αλλά ματαίως, αγανακτισμένων ανδρών, που ένιωσαν
στην πράξη τη μεγάλη αλήθεια κάθε συζυγικής σχέσης, ότι είναι δηλαδή ένα
μονοπώλιο φτιαγμένο για να κλονίζεται, η Ελληνική Πολιτεία είναι σαν να έκανε
το πρώτο συμβολικό βήμα σ’ ένα δρόμο χωρίς επιστροφή: χώρισε τη δημόσια τάξη
σε «δημόσια τάξη των Ελλήνων» και σε δημόσια τάξη «των εν Ελλάδι μη Ελλήνων»
και επέβαλε διαφορετικά κριτήρια για την τήρηση της καθεμιάς. Γιατί βέβαια για
έναν Έλληνα δεν θα έλεγε ποτέ «είναι ωραίος, απελάστε τον».

Η αίσθηση αυτής της ύπαρξης, στο πλαίσιο της ίδιας κοινωνίας, δύο διακριτών
κόσμων ­ και που δεν τους μέλλεται μάλιστα ποτέ να συνταιριάξουν ­ έχει και
μια παρενέργεια που όσο κι αν είναι αποκρουστική ­ και οφείλουμε να την
αντιμετωπίζουμε πάντως ως τέτοια ­ δεν πρέπει δυστυχώς να μας ξενίζει.
Πρόκειται για τη χρήση της βίας, αυτής της επίθεσης ως ασυναίσθητου μέσου
άμυνας, εκ μέρους όσων νιώθουν ότι φιλοξενούνται σ’ έναν τόπο που δεν ξέρει
πώς να τους αντιμετωπίσει. Η τραγική περιπέτεια του λεωφορείου που ξεκίνησε
από τη Θεσσαλονίκη για να σταματήσει, μέσα σε ένα αποτρόπαιο σκηνικό ματωμένων
χαρτονομισμάτων, στα αλβανικά σύνορα, φανερώνει το άλλο πρόσωπο της ίδιας
πραγματικότητας. Ο Αλβανός κακοποιός, που έγινε «Αντώνης», σαν να μπορούσε ο
εξελληνισμός του ονόματός του να μαλακώσει τη διαταραγμένη ψυχή του,
μεταβλήθηκε μετά το πέρας της τραγωδίας, σε εύκολο σύμβολο όλων των
προβλημάτων, ακόμα και ορισμένων κομματικών αδιεξόδων, της ελληνικής
κοινωνίας. Σαν σύγχρονοι Ιανοί, από τη μια ανοίγουμε τις καρδιές και τα σπίτια
μας στους ενδεείς γείτονές μας και από την άλλη είμαστε έτοιμοι να
χαρακτηρίσουμε κάθε παρεκκλίνουσα συμπεριφορά ως αναμενόμενη μόνο και μόνο
γιατί προέρχεται από κάποιο μέλος αυτής της άλλης κοινότητας. Προσπαθώντας να
ξορκίσουμε αυτό που φοβόμαστε, βάζουμε τον φόβο, και άρα και τη βία, στο
κέντρο μιας σχέσης που σε πολλές περιπτώσεις ξεκίνησε ­ δεν πρέπει να το
ξεχνάμε ­ στη βάση μιας ψυχικής γενναιοδωρίας.

Ο δικηγόρος Κώστας Β. Μποτόπουλος είναι διδάκτωρ του Συνταγματικού Δικαίου.