ΜΑΤΙΕΣ Η Ευρώπη

Έξι μέρες πριν από τις ευωεκλογές. Αλλά ο ελληνικός λαός, έχω την αίσθηση, πως
μάλλον αδιαφορεί γι’ αυτές. Ένας από τους λόγους: η Ευρώπη, στην οποία τόσα
όνειρα επενδύσαμε, δεκάδες εκατομμύρια άνθρωποι, δεν είναι πια αυτή που ήταν
πριν από δυόμισι μήνες. Είναι μια Ευρώπη χωρίς ίχνος ανθρωπισμού. Ένα σύνολο
κρατών που ξέχασαν την ιστορία τους. Και σκότωσαν με τις βόμβες τους και
τραυμάτισαν χιλιάδες γυναικόπαιδα. Επειδή αυτό πρόσταξε το μεγάλο αφεντικό. Ο
Μπιλ Κλίντον ή ­ κατά τους ίδιους τους Αμερικανούς ­ «φερμουαράκιας»…

Τρώγαμε, την περασμένη Δευτέρα, στην Καισαριανή, με τον Θεοδωράκη και τον
Νταλάρα. Ήταν ωραία βραδιά. Αλλά ο νους μας, κάθε τόσο, ταξίδευε στο
Βελιγράδι. Είπε, κάποια στιγμή, ο Μίκης: «δεν έχω όρεξη για τίποτα! Διαβάζω,
γράφω, παρακολουθώ τηλεοπτικές εκπομπές για το “γιουγκοσλαβικό” και η ψυχή μου
μαραίνεται. Το μόνο πράγμα που με κρατάει όρθιο είναι η αντίσταση του λαού
μας. Η ανάσταση των Ελλήνων. Είμαστε οι μόνοι Ευρωπαίοι που, σε ποσοστό 100%
σχεδόν, δεν δίνουμε συγχωροχάρτι στους εισβολείς. Δεν έχουμε, βέβαια, την ίδια
μαχητικότητα που είχαμε στην αρχή. Κουραστήκαμε. Αλλά από το μυαλό μας δεν
φεύγουν οι εικόνες με τα ακρωτηριασμένα κορμιά των αμάχων. Ούτε θα φύγουν ποτέ…».

Πήγα στην ΕΣΗΕΑ. Στην έκθεση των γελοιογράφων του αθηναϊκού Τύπου. Που από την
πρώτη μέρα του πολέμου δεν σταμάτησαν να τον «βομβαρδίζουν» με τα έξοχα σκίτσα
τους. Βγαίνοντας στην Ακαδημίας, σκεφτόμουνα: «αλήθεια, εμείς οι απλοί
άνθρωποι, τι άλλο όπλο, εκτός από τη σάτιρα, έχουμε στα χέρια μας, για να
σταθούμε όρθιοι απέναντι στη θηριωδία του ΝΑΤΟ; Του ΝΑΤΟ που, παρά τη συμφωνία
για ειρήνη, συνεχίζει τον πόλεμο;».

Έχω εκφράσει πολλές φορές και για διάφορες αιτίες τον θαυμασμό μου στους
Έλληνες γελοιογράφους. Που είναι πάντοτε παρόντες.

Και βρίσκουν τρόπους, ακόμη και σε χρόνια σκληρής καταπίεσης και με τον
στρατιωτικό νόμο να ενεδρεύει, όπως στην περίοδο της δικτατορίας, να «περνάνε»
μέσα από τα σκίτσα τους, σκέψεις και μηνύματα, που πολύ δύσκολα μπορούν να
«περάσουν» ακόμα και οι εμπειρότεροι τεχνίτες του γραπτού λόγου.

Διάβασα πως η έκθεση «θα ταξιδέψει και στο Βελιγράδι, ως φόρος τιμής και
συμπαράστασης σε μια δεοντολογία που, υπερασπιζόμενη την ελευθερία της σκέψης
και της έκφρασης, συντάσσεται με την αξιοπρέπεια και τον άνθρωπο».

Η γνώμη μου είναι πως πρέπει να ταξιδέψει παντού. Στην υπνώττουσα Ευρώπη,
πρωτίστως. Με αρχή τη Γαλλία.

Γιατί, μη το ξεχνάμε, οι Γάλλοι είναι εκείνοι που μας δίδαξαν, μετά τους
αρχαίους Έλληνες, πως «η γελοιοποίηση σκοτώνει».