Μποϊκοτάρουν ξένα κρέατα και γαλακτοκομικά

«Οι μπριζόλες από πού είναι;», «Τι μπορούμε να τρώμε τώρα;». Αυτές είναι δύο
από τις πιο συνηθισμένες ερωτήσεις των καταναλωτών προς τους υπαλλήλους, ακόμα
και τους διευθυντές των σούπερ μάρκετ, λίγες ημέρες μετά το σκάνδαλο που
ξέσπασε στο Βέλγιο με τα μολυσμένα από διοξίνες κοτόπουλα.

Λίγοι είναι οι καταναλωτές που σταματούν αυτές τις ημέρες στο τμήμα κρεάτων
των σούπερ μάρκετ. Οι περισσότεροι απομακρύνονται και μάλλον «σνομπάρουν» τα
εισαγόμενα κοτόπουλα και κρέατα. Στα τμήματα όπου πωλείται το ψάρι, αντίθετα,
η κινητικότητα φαίνεται να είναι μεγαλύτερη. Τα φρέσκα ψάρια φαίνεται να είναι
μια από τις πρώτες εναλλακτικές λύσεις των καταναλωτών. Ουρές σχηματίζονται
στους πάγκους και τα ψάρια «φεύγουν» κατά ποσότητες μέσα σε λίγο διάστημα.

Κινητικότητα στα φρούτα

Κινητικότητα, πάντως, υπάρχει και στα τμήματα φρούτων και λαχανικών. «Σήμερα,
πέντε λεπτά αφότου ανοίξαμε, περίπου 30 άτομα σχημάτισαν ουρά στο τμήμα με τα
φρούτα. Μου έκανε μεγάλη εντύπωση, αφού συνήθως δεν έχει τόσο πολύν κόσμο στο
τμήμα αυτό», λέει χαρακτηριστικά ο διευθυντής μεγάλου σούπερ μάρκετ στη
Λεωφόρο Κηφισίας και επισημαίνει ότι «σίγουρα υπάρχει μια πτώση στις πωλήσεις
κοτόπουλου και κρέατος.

Προτιμούν το ψάρι

Ο κόσμος έχει πανικοβληθεί και προτιμά να αγοράζει τώρα ψάρι αντί κρέας. Ακόμα
και στα γαλακτοκομικά υπάρχει μια σχετική επιφυλακτικότητα. Μια κυρία ήρθε
χθες και με ρώτησε αν θα έπρεπε να πετάξει τα παγωτά που είχε στην κατάψυξη
του σπιτιού της, όπως τη συμβούλεψε ο γιος της! Πάντως είναι πολλοί αυτοί που
μας ρωτάνε τι μπορούν να τρώνε άφοβα, ενώ υπάρχουν και μερικοί που δεν
πείθονται παρά μόνο αν τους δείξεις το καφάσι που γράφει από πού προέρχεται το προϊόν!».

Επιφυλακτικότητα

«Δεν έχουμε ακόμη αριθμητικά στοιχεία για τις πωλήσεις στο ψάρι. Από την
κίνηση στα καταστήματα πάντως φαίνεται ότι αυτές τις μέρες υπάρχει μια
αναμφισβήτητη καχυποψία και επιφυλακτικότητα απέναντι στα πουλερικά και στο
κρέας», αναφέρει ο κ. Βασίλης Σταύρου, διευθυντής Ποιοτικού Ελέγχου της
αλυσίδας σούπερ μάρκετ ΑΒ Βασιλόπουλος και εξηγεί ότι «το κοινό δεν εξετάζει
αν τα προϊόντα είναι βελγικά ή όχι, αποφεύγει γενικά τα εισαγόμενα και προτιμά
τα ελληνικά.

Την ίδια στιγμή παρατηρείται αύξηση στις πωλήσεις ψαριών». Οι πελάτες πάντως
πήγαν και αυτό το Σαββατοκύριακο στα σούπερ μάρκετ, αλλά είναι πολύ επιφυλακτικοί.

Ζητούν πληροφορίες

Διαβάζουν τις ετικέτες να δουν τη χώρα προέλευσης, ρωτούν για να μάθουν
πληροφορίες από τους πωλητές, αλλά στο τέλος ψωνίζουν. Η εικόνα στα ράφια των
σούπερ μάρκετ παραμένει η συνηθισμένη. Δεν υπάρχουν ελλείψεις σε προϊόντα
ούτε… άδεια ράφια. «Αποσύραμε όλα τα προϊόντα βελγικής παραγωγής, ακόμα και
αν δεν συμπεριλαμβάνονται στη μαύρη λίστα», λέει ο κ. Σταύρου.

Πιο… τολμηροί εμφανίζονται πάντως οι καταναλωτές στα τμήματα γαλακτοκομικών
προϊόντων.

«Στα γαλακτοκομικά η κίνηση είναι περίπου στα ίδια επίπεδα όπως και πριν. Οι
πελάτες δεν φαίνεται να φοβούνται τόσο όσο με το κοτόπουλο και το κρέας.
Κοιτάζουν βέβαια πιο προσεκτικά τις ετικέτες που γράφουν την προέλευση και
συχνά πολλοί μάς ρωτάνε από πού είναι τα εισαγόμενα τρόφιμα», λέει η υπεύθυνη
σε μεγάλο σούπερ μάρκετ του Κολωνακίου.

Θα εξομαλυνθεί

Ο πρώην πρόεδρος του ΣΕΣΜΕ κ. Βερόπουλος πάντως πιστεύει ότι το θέμα έχει
μεγιστοποιηθεί. «Δόθηκε η εντύπωση ότι τα πάντα που εισάγονται από το Βέλγιο
είναι μολυσμένα. Είναι λάθος. Ένα μικρό ποσοστό των προϊόντων τους εισάγουν τα
σούπερ μάρκετ από το Βέλγιο. Τα περισσότερα εισάγονταν από τη Γερμανία, την
Ιταλία κ.λπ.», δηλώνει. «Αυτή τη στιγμή οι καταναλωτές είναι πολύ
επιφυλακτικοί απέναντι στα ξένα προϊόντα. Πιστεύω ότι σε τρεις – τέσσερις
ημέρες η κατάσταση θα εξομαλυνθεί».

Αθήνα, μεσημέρι του Σαββάτου. Στο σούπερ μάρκετ DIA o κόσμος είναι λιγοστός.
Μια πελάτισσα θέλει να αγοράσει αλλαντικά. Ρωτάει την υπάλληλο αν αυτά
προέρχονται από την Ελλάδα. Η απάντηση ότι είναι παραγωγής Θράκης δεν την
ικανοποιεί. «Οι πρώτες ύλες μπορείτε να μου πείτε από πού είναι; Μπορεί απλώς
να παρασκευάζονται στην Ελλάδα, αλλά οι πρώτες ύλες να είναι από το
εξωτερικό», επέμενε. Τελικά, αφού δεν πείστηκε, δεν αγόρασε τίποτα.

Σούπερ μάρκετ Α.Β. Βασιλόπουλος, Σάββατο 5 Ιουνίου, ώρα 9 π.μ.

Σε περίπου πέντε λεπτά, τριάντα άτομα σχημάτισαν ουρά στο τμήμα με τα φρούτα
και τα λαχανικά, περιμένοντας να αγοράσουν προϊόντα που δεν εγκυμονούν
κινδύνους μόλυνσης από διοξίνες.

Σούπερ μάρκετ Μαρινόπουλος, Κολωνάκι.

«Δεν θα έλεγα ότι έχω πανικοβληθεί», λέει η Φωτεινή Σκρέκα και συνεχίζει:
«Σίγουρα είμαι πιο προσεκτική σε αυτά που αγοράζω, και αν πάω αυτές τις ημέρες
σε ένα εστιατόριο δεν θα προτιμήσω το κοτόπουλο ούτε το κρέας. Νομίζω πάντως
ότι γίνονται σωστά οι έλεγχοι στην Ελλάδα. Εξάλλου τέτοια γεγονότα συμβαίνουν
συχνά και ποτέ δεν μπορείς να είσαι σίγουρος για το τι πραγματικά τρως».

Α.Β. Βασιλόπουλος, Ψυχικό.

Λογικές είναι για τη Μαρία Παναγιωτοπούλου οι μεγάλες ανησυχίες του κόσμου. «Η
υπόθεση αυτή είναι ένας ακόμη λόγος για να μην τρώω κρέας και σίγουρα δεν θα
το επέλεγα σε ένα εστιατόριο. Για τα γαλακτοκομικά δεν ανησυχώ τόσο. Πάντως
νομίζω ότι είναι καιρός για τους Έλληνες να αρχίσουν να στρέφονται προς τα
βιολογικά τρόφιμα», λέει η Μαρία Παναγιωτοπούλου.

«Δεν αγοράζω πια καθόλου κρέας και κοτόπουλο», αναφέρει η κ. Ανθούλα Σιαφάκα
που πήγε στο σούπερ μάρκετ για να ψωνίσει τα απαραίτητα για το σπίτι και να
επιλέξει κάποια τρόφιμα που δεν κρύβουν κίνδυνο μόλυνσης. «Κάθε μέρα σκέφτομαι
τι μπορώ να μαγειρέψω, τι μπορούμε να φάμε άφοβα. Στέκομαι εδώ στο ράφι με τα
ζυμαρικά και διαβάζω τις ετικέτες. Για σήμερα μάλλον θα αγοράσω καλαμαράκια».

Σούπερ μάρκετ Βασιλόπουλος, Ψυχικό.

Την ίδια στιγμή που στο τμήμα κρεάτων πλησιάζουν δύο ή τρεις πελάτες, τα
φρέσκα ψάρια «φεύγουν» με μεγαλύτερη ταχύτητα και σε αρκετά μεγάλες ποσότητες.
Οι τσιπούρες που πουλήθηκαν αυτές τις ημέρες στο κατάστημα έφθασαν τον έναν
τόνο σε ποσότητα.

«Μόνο ελληνικά προϊόντα ψωνίζω», τονίζει με τη σειρά της η Ευτυχία, νοικοκυρά,
που το Σάββατο έκανε τα ψώνια της στον Σκλαβενίτη της γειτονιάς της. «Όμως το
θέμα δεν είναι μόνο τα επικίνδυνα τρόφιμα, αλλά και το πόσο δύσκολα γεμίζει
αυτό το καλάθι που βλέπετε. Γεμίζει δύσκολα και με πολύ κόπο. Πάντως απέφευγα
τα εισαγόμενα από πριν και όχι μόνο τώρα».

Η κυρία Τσίπα είναι κάτοικος Παλαιού Φαλήρου. Μαζί με τον άντρα της Μιχάλη
κάνουν τα ψώνια τους σε σούπερ μάρκετ της Λεωφόρου Θησέως. «Τίποτα ξένο δεν
αγοράσαμε», τονίζει ο κ. Μιχάλης. «Άσχετα αν είναι από το Βέλγιο ή από
οποιαδήποτε άλλη χώρα της Ευρώπης. Πιστεύω ότι τα μονοπώλια έχουν σαν στόχο να
εκμεταλλευθούν τον καταναλωτή. Είναι στο χέρι μας να τους χτυπήσουμε. Εγώ
προσωπικά πιστεύω ότι σε 15 ημέρες θα βρουν έναν τρόπο και θα μας τα
ξανασερβίρουν τα επικίνδυνα τρόφιμα».

Καλλιθέα. Ώρα μία και τέταρτο το μεσημέρι του Σαββάτου. Ο κ. Γιώργος, κάτοικος
της περιοχής, έκανε τα ψώνια της εβδομάδας. «Αν ψάξετε τις σακούλες θα δείτε
ότι έχω μόνο ελληνικά προϊόντα. Δεν εμπιστεύομαι τα ξένα. Δεν το κάνω τώρα που
υπάρχει αυτή η υπόθεση, αλλά από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου. Ψάχνω τις
ετικέτες. Ακόμα και αν είναι πιο ακριβά τα προτιμώ όχι για λόγους ιδεολογίας
αλλά γιατί πιστεύω ακράδαντα ότι είναι καλύτερα».

Ο δρ Ανδρέας Γ. Κανάκης είναι καθηγητής στα ΤΕΙ Καλαμάτας και διευθυντής της
Σχολής Τεχνολογίας Γεωπονίας. Με αφορμή τις μολυσμένες τροφές από το Βέλγιο
και τον ποιοτικό έλεγχο στα τρόφιμα, μας έστειλε την ακόλουθη, ενδιαφέρουσα επιστολή:

«Κάποτε, όταν οι κυβερνήσεις (ανεξαρτήτως της ιδεολογικής τους προέλευσης)
λειτουργούσαν προς όφελος των πολιτών, ο ποιοτικός έλεγχος των τροφίμων ήταν
κρατικός και υποχρεωτικός. Στις δε αναπτυγμένες χώρες της Δύσης, σ’ όλες τις
βιομηχανίες παραγωγής τροφίμων υπήρχε μέσα στους χώρους των εργοστασίων
εγκατεστημένος κρατικός ελεγκτής, ο οποίος διενεργούσε τον έλεγχο σ’ όλη την
αλυσίδα παραγωγής (από την εισαγωγή της πρώτης ύλης μέχρι το σημείο εξόδου τού
τελικού προϊόντος) επί 24 ώρες το εικοσιτετράωρο. Η δαπάνη ελέγχου βάρυνε τον
ιδιώτη εργοστασιάρχη. Το ίδιο υποχρεωτικός ήταν και ο έλεγχος της παραγωγής
του φυτικού πολλαπλασιαστικού υλικού στις φυτωριακές και σποροπαραγωγικές
μονάδες, προκειμένου ο παραγωγός – καλλιεργητής να προμηθευτεί καλής ποιότητας
σπόρους και αγενές πολλαπλασιαστικό υλικό.

Όμως από τις αρχές της δεκαετίας του ’90, αρχικά με κάποιο δισταγμό και
αργότερα με ελαφρά τη συνείδηση, ο υποχρεωτικός κρατικός έλεγχος των τροφίμων
και του φυτικού πολλαπλασιαστικού υλικού καταργήθηκε ως θεσμός και
παραχωρήθηκε η υποχρέωση αυτή στον εργοστασιάρχη, με το σκεπτικό ότι ο ίδιος
θα τον έκανε πιο αποτελεσματικά επειδή έτσι θα διασφάλιζε τη φήμη του ονόματός
του. Υποτιμήθηκε παντελώς ο παράγων “κέρδος”, χάριν του οποίου η ποιότητα
ούτως ή άλλως έρχεται σε δεύτερη μοίρα. Το σημερινό καθεστώς προέκυψε έπειτα
από πιέσεις των ολιγοπωλίων και των εργοστασιαρχών προς τις πολιτικές ηγεσίες
των χωρών της Δύσης, οι οποίες δεν χρειάζονταν πολλά επιχειρήματα για να
πειστούν. Ήταν αρκετή η γενική φιλοσοφία της απελευθέρωσης των αγορών και της
αποτελεσματικότητας της ιδιωτικής πρωτοβουλίας. Τώρα ο κρατικός έλεγχος
διενεργείται υποχρεωτικά μόνο ύστερα από κάποια καταγγελία. Όμως τα μολυσμένα
με οξίνες και άλλα δηλητήρια τρόφιμα και η ποιότητα του φυτικού
πολλαπλασιαστικού υλικού δεν διαπιστώνονται, στις περισσότερες των
περιπτώσεων, με τις ανθρώπινες αισθήσεις, και συνεπώς ο καταναλωτής και ο
παραγωγός δεν μπορεί να τις αντιληφθεί πριν τα χρησιμοποιήσει. Η ζημία
φαίνεται μετά τη χρήση των προϊόντων, τότε δηλαδή που είναι αργά και για την
υγεία του καταναλωτή και για τα συμφέροντα του παραγωγού, αντιστοίχως.

Η ανακάλυψη των μολυσμένων τροφίμων στο Βέλγιο δεν προέκυψε ούτε από
πρωτοβουλία των ελεγκτικών αρχών αυτής της χώρας (δεν το ήθελαν άλλωστε) ούτε
από καταγγελία κάποιου καταναλωτή (γιατί δεν είχε τη δυνατότητα διαπίστωσης
της ακαταλληλότητας). Προέκυψε, όπως λέγεται και γράφεται, από ανταγωνίστριες
βιομηχανίες. Πάλι καλά.

Το σκάνδαλο των μολυσμένων ζωικών τροφίμων στο Βέλγιο δεν είναι ούτε το πρώτο
ούτε το μοναδικό στον χώρο της Ε.Ε. Είναι ένα από αυτά που ανακαλύφτηκαν και
έκαναν πάταγο λόγω της ανησυχίας για τη δημόσια υγεία. Δεν έγινε το ίδιο και
στις εκατοντάδες των περιπτώσεων διοχέτευσης ακατάλληλου φυτικού
πολλαπλασιαστικού υλικού στους Έλληνες καλλιεργητές, κυρίως από τις υπόλοιπες
χώρες-μέλη της Ε.Ε. και όχι μόνο. Οι παραγωγοί αυτοί, αν και είχαν το δικαίωμα
προσφυγής στη δικαιοσύνη, ποτέ δεν δικαιώθηκαν στην πράξη επειδή δεν είχαν την
οικονομική επιφάνεια να αντιμετωπίσουν τους ισχυρούς του κυκλώματος παραγωγής
και εμπορίας των προϊόντων στον πολυέξοδο αγώνα των δικαστηρίων. Είναι γεγονός
ότι η πρωτοβουλία τού οικονομικά ισχυρού δεν είναι ισοδύναμη με την
πρωτοβουλία του ανίσχυρου καταναλωτή και καλλιεργητή. Με το σημερινό καθεστώς
στον έλεγχο των τροφίμων, ο καταναλωτής είναι έρμαιο της βουλιμίας των
εργοστασιαρχών παραγωγής τροφίμων και πολλά δεινά σαν το τωρινό θα υποστεί,
ανυποψίαστος, στο μέλλον. Δεν κινδυνολογώ, έτσι έχουν τα πράγματα και
οφείλουμε να το συνειδητοποιήσουμε. Μόνο η επαναφορά του υποχρεωτικού κρατικού
ελέγχου μπορεί να διασφαλίσει την υγεία του.

Τις απόψεις μου για τον τρόπο ελέγχου, ιδίως της παραγωγής του φυτικού
πολλαπλασιαστικού υλικού, τις έχω εκθέσει και σε υπηρεσιακές συναντήσεις σε
ανύποπτο χρόνο, όμως οι κανονισμοί της Ε.Ε. δεν αφήνουν περιθώρια διασφάλισης
των συμφερόντων των ανυπεράσπιστων μικρών, Ελλήνων, καλλιεργητών».

Συνεχίστηκαν το Σάββατο οι έλεγχοι και οι δεσμεύσεις προϊόντων βελγικής
προέλευσης με παραγωγή μετά τις 15 Ιανουαρίου. Σήμερα συνεδριάζει εκτάκτως το
Εθνικό Συμβούλιο Καταναλωτή με τη συμμετοχή παραγωγών, αλλαντοποιών και
εκπροσώπων των σούπερ μάρκετ, προκειμένου να εκτιμηθεί η κατάσταση και να
συμφωνηθεί μια σειρά από ενέργειες που θα προστατεύσουν τον καταναλωτή. Όπως
έγινε γνωστό από το υπουργείο Γεωργίας, μέσα στις επόμενες δύο ημέρες θα έχουν
αποσυρθεί από την ελληνική αγορά όλες οι ποσότητες ύποπτων ζωικών προϊόντων
που εισήχθησαν από το Βέλγιο. Το Σάββατο κατασχέθηκαν 202 τόνοι βοδινού και
χοιρινού κρέατος, 210 τόνοι γαλακτοπροϊόντων, 10 τόνοι παράγωγων προϊόντων
καθώς και 2 τόνοι πουλερικών. Επίσης, οι κτηνιατρικές υπηρεσίες της χώρας
κάλεσαν 19 επιχειρήσεις 11 νομών που εισήγαγαν από το Βέλγιο 192 τόνους
ζωοτροφών να τις αποσύρουν από την αγορά. Παράλληλα απεστάλη προς όλες τις
επιχειρήσεις λιανεμπορίου της χώρας ειδική ενημέρωση, με την οποία καλούνται
να αποσύρουν τα προϊόντα Βελγίου που εμπίπτουν στη σχετική κοινοτική οδηγία.

Ο υπουργός Ανάπτυξης Ευάγγελος Βενιζέλος ανακοίνωσε χθες στη Θεσσαλονίκη πως
θα προταθεί στους παραγωγούς να μπουν σε διαδικασία ελέγχου ποιότητας των
προϊόντων τους, ενώ συγχρόνως θα γίνονται τυχαίες δειγματοληψίες ποτών και
τροφίμων που θα αποστέλλονται για αναλύσεις σε ξένα εργαστήρια. Η ελληνική
κυβέρνηση φέρεται αποφασισμένη να προχωρήσει ακόμα και στο κλείσιμο της
εσωτερικής αγοράς για εισαγωγές τροφίμων και ποτών που προέρχονται από χώρες
που δεν τηρούν την προβλεπόμενη νομοθεσία. Ο κ. Βενιζέλος είπε επίσης χθες ότι
ήδη διεξάγονται έλεγχοι σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, για να διαπιστωθεί αν τα
μολυσμένα με διοξίνες προϊόντα εξήχθησαν και σε άλλες χώρες, ενώ κατηγόρησε
τις βελγικές αρχές για καθυστέρηση σε ό,τι αφορά την ενημέρωση των άλλων
κρατών για το πρόβλημα που έχει ανακύψει.

Σε απόσυρση των παγωτών από τα καταστήματα McDonald’s έχει προχωρήσει από την
περασμένη Παρασκευή η εταιρεία McDonald’s Hellas για λογαριασμό της ομώνυμης
αλυσίδας φαστ φουντ. Τα παγωτά είχαν βελγική προέλευση και, σύμφωνα με την
υπεύθυνη μάρκετινγκ και επικοινωνίας κ. Γεωργία Κόλλια, «αποσύρθηκαν για
καθαρά προληπτικούς λόγους, αφού η εταιρεία παραγωγής τους δεν ήταν στη μαύρη
λίστα». Όπως λέει η κ. Κόλλια, «δεν εισάγουμε άλλα προϊόντα από το Βέλγιο. Και
η απόσυρση αυτή είναι προσωρινή, αφού ήδη έχουμε βρει άλλη ευρωπαϊκή εταιρεία
παραγωγής γαλακτοκομικών προϊόντων».